Moliya fani haqida umumiy tushunchalar
Moliya so’zining ma’nosi?
Moliya” arabcha – mol, boylik, pul mablag’lari; fransuzcha - finance,
lotincha - fmania so’zlaridan olingan bo’lib,
“daromad, pul mablag’lari yoki
to’lov” degan ma’nolarni anglatadi.
Lug’aviy ma’nosi jihatidan o’zbekcha “moliya” iborasi fransuzcha
“finance”, lotincha “financia” va ruscha “finansi” kabi so’zlarning ekvivalenti
hisoblanadi.
Davlat moliyasi maqsadini aytib bering.
˗ talabalarda davlat moliyai bilan bog‘liq nazariy
bilimlarni shakllantirish;
˗ Davlaat moliyasi bilan bog‘liq fondlar daromadlarini
shakllantirish jarayonida vujudga keladigan byudjet
munosabatlarini samarali tashkil etish, shuningdek
ularning mablag‘laridan maqsadli foydalanish bo‘yicha
amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish.
Davlat budjeti ta’rifi?
davlat pul mablag’larining (shu jumladan davlat
maqsadli jamg’armalari mablag’larining) markazlashtirilgan jamg’armasi
bo’lib, unda daromadlar manbalari va ulardan tushumlar miqdori,
shuningdek, moliya yili mobaynida aniq maqsadlar uchun ajratiladigan
mablag’lar sarfi yo’nalishlari va miqdori nazarda tuti
Moliya bozori nima?
Молиявий инструментлардан фойдананиш асосида
молиявий воситачилар орқали вақтинча бўш пул
маблағларини қайта тақсимлаш жараёни юз
берадиган бозордир.
Moliya bozori modeli?
Молия бозори модели – иқтисодиётни молиялаштиришнинг турли
усуллари ва турли молиявий воситачилар ролининг аҳамиятига
боғлиқ ҳолда бозорни ташкил этиш типидир.
Moliya fanining shakllanishini necha bosqichda ko’ramiz va ular qaysilar?
Birinchi bosqich-Klassik nazariya:
Rim imperiyasi davridan boshlab
XX asrning o’rtalarigacha bo’lgan
davr.
Ikkinchi bosqich-Neoklassik
nazariya:
XX asrning o’rtalaridan hozirgi
davrga qadam
Davlat moliyasini o’rganish nima uchun muhim?
* Bozor muvaffaqiyatsizliklarini
tuzatish, jamoat tovarlari, tashqi
ta'sirlar, axborot asimmetriyasi
* Daromadlarni qayta taqsimlash va
ijtimoiy barqarorlik
* Iqtisodiy sikllarni yumshatish va
fiskal barqarorlikni ta'minlash
Davlat budjetining funksiyalar?
YaIM qiymatini qayta taqsimlash funksiyasi
Iqtisodiyotni tartibga solish va boshqarish
funksiyasi;
✓ Ijtimoiy funksiyasi;
✓ Nazorat funksiyasi.
МОЛИЯ БОЗОРИНИНГ АСОСИЙ ВАЗИФАСИ
Молиявий ресурсларнинг якуний
истеъмолчилари ўртасида жамғармани самарали
тақсимлашни таъминлаш
Bank modeli?
(Германия, Франция, Япония, Ўзбекистон)
давлатларида қўлланилади.
Банк кредитлари ёрдамида молиялаштириш
континенталь Европада молиялаштиришнинг
асосий усули ҳисобланади. Бунда молиявий ресурс
жалб қилиш мақсадида банкка мурожаат қилади.
Банк компания молиявий ҳолатини текширади,
тақдим этган лойиҳаси ва унинг самарадорлигини
ижобий баҳолаганда бошқа шартларнинг ҳам
бажарилишини инобатга олган ҳолда кредит
ажратади. Тегишли талаблар бажарилмаган ёки
тақдим этилган лойиҳалар ижобий баҳоланмаган
ҳолатларда, шунингдек лойиҳалар юқори рискли
деб топилганда банклар молиялаштириш бўйича
аризага рад жавобини бериши мумк
Moliyaning funksiyalari?
1.Taqsimlash
2.Nazorat qilish
Davlat moliyasining tarkibiy qismlari?
Davlat byudjeti
Davlat qarzlari
Moliyaviy boshqaruvi
Davlat budjeti daromadlari?
Davlat bilan korxonalar, tashkilotlar,
muassasalar va aholi o’rtasidagi davlat
markazlashgan pul fondining shakllanishi
yuzasidan vujudga keladigan iqtisodiy pul
munosabatlaridir
Moliya bozori ishtirokchilari?
Капитал жалб
қилувчилар (қарз
олувчилар)
Инвесторлар
Воситачилар
ИСЛОМ МОДЕЛИ?
Молия бозорининг ислом модели
асосан моддий манфаат, иқтисодий
фойдадан олдин ахлоқ қадриятлари
устунлигига асосланади. Бу тизим
ХХ аср охирларида араб
давлатларида нефть экспортидан
юқори даромадга боғлиқ ҳолда
шаклланган. Айнан нефть экспорти
бўйича юқори даромад туфайли
келиб тушган пул маблағларини
қандай сақлаш масаласи юзага
келган. Бунгача тушумлар миқдори
паст бўлганлиги сабабли, маблағлар
анъанавий банкларда сақланар эди
Moliya sohalarini ayting va ularning bittasini izohlang
Shaxsiy moliya (Personal finance)
Korporativ moliya (Corporate finance)
Davlat moliyasi (Public finance)
Shaxsiy moliya - bu daromad olish,
sarflash, moliyaviy mablag’larni tejash,
investitsiya qilish va moliyaviy
mablag’larni himoya qilish kabi shaxsiy
moliyaviy faoliyatni rejalashtirish va
boshqarish jarayoni.
Shaxsiy moliya
Daromadlar
Xarajatlar
Jamg’armalar
Investitsiyalar
Himoyalanish
Davlat moliyasi funksiyalari?
Taqsimlash - milliy daromadning taqsimlanishi
➢ Nazorat: YaIMning tegishli tartibda taqsimlanishi va taqsimlangan
mablag’larni maqsadga muvofiq sarflanishi ustidan nazoratni amalga
oshirish
➢ Iqtisodiyotning barqarorligini ta’minlash
Budjet munosabatlarining huquqiy asoslari nima?
Davlat boshqaruvining har bir pog’onasida byudjet jarayonida sodir boladigan byudjet munosabatlarini tartibga soluvchi qonuniy huquqiy va meyoriy hujjatlar yigindisi
Moliya bozori tarkibi?
Кредит
бозори
Пул-кредит
бозори
Қимматли
қоғозлар
бозори
Қимматбаҳо
металлар
бозори
Суғурта ва
хусусий пенсия
Mamlakatimizda ipoteka bozori amaldagi holati
Mamlakatimizda ipoteka kreditlash amaliyoti toʻgʻridan-toʻgʻri kreditlash
amaliyotiga asoslanib, Oʻzbekiston Respublikasining 2006 yil 4
oktyabrdagi “Ipoteka toʻgʻrisida”gi Qonuni, Vazirlar mahkamasining 2007
yil 3 yanvardagi “Uy-joy qurilishiga, uni rekonstruksiya qilishga va sotib
olishga ipoteka krediti berish toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” gi 2-sonli qaroriga asosan tartibga solinadi
Moliyaviy tizim va uning funksiyalarini aytib bering.
Moliyaviy bitimlar tuzish, aktivlar va riskni
almashishda foydalaniladigan bozorlar hamda
boshqa institutlar majmuiga moliyaviy tizim
deyiladi.
Moliyaviy tizim funksiyalari
Resurslarni vaqt va makonda
joylashtirish
Riskni boshqarish
Hisob-kitob to’lov tizimi
Resurslarning birlashishi va
kapitaldagi ishtirok
ulushining bo’linishi
Informatsion qo’llab-quvvatlash
Stimullashtirishning psixologik
muammolarini yechimlari
Davlat moliyasining maqsadlari?
Jamoat ehtiyojlarini boshqarish
Iqtisodiy rivojlanish
Daromadlar tengsizlikni qisqartirsh
Narxlar barqarorligini ta'minlash
Xalgaro bozorlarda valyuta qaymatini saqlash
O’zbekiston Respublikasining Byudjet Kodeksi,
2013 yil 26 dekabr, 3-modda sida berilgan tarifga ko’ra
O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti (Davlat budjeti)-?
davlatning davlat vazifalari va funksiyalarini moliyaviy jihatdan
ta’minlash uchun mo‘ljallangan markazlashtirilgan pul jamg‘armasi.
Moliya bozorining funksiyalari?
Капитални вақт,
тармоқлараро ва
мамлакатлараро
қайта тақсимлаш;
Капитал
жамлаш ва
корхоналарга
улуш киритиш;
Tўлов-ҳисоб-
китоб;
Pискларни
бошқариш;
Aхборотлар
ассимметрияси
билан боғлиқ
муаммоларнинг
олдини олиш
Svoplar nima?
bu ikki tomonning oldindan kelishilgan shartlariga muvofiq kelajakda maʼlum bir
toʻlovlarni va yoki bazis aktivlarni (kelishilgan miqdorda) almashtirish boʻyicha
bitimidir.