Substancje psychoaktywne
Co to są substancje psychoaktywne?
Są to substancje, które wpływają na pracę mózgu, zmieniając nastrój, świadomość, myślenie, zachowanie lub postrzeganie rzeczywistości.
Czym różni się lek od suplementu diety?
Lek służy do zapobiegania chorobom, ich leczenia lub łagodzenia objawów i podlega wymaganiom dotyczącym jakości, bezpieczeństwa i skuteczności. Suplement diety jest środkiem spożywczym uzupełniającym dietę, a nie lekiem przeznaczonym do leczenia chorób.
Co oznacza pojęcie uzależnienia?
To stan, w którym osoba odczuwa silną potrzebę przyjmowania określonej substancji lub wykonywania danej czynności i ma trudności z kontrolowaniem tego zachowania, mimo negatywnych konsekwencji.
Co oznacza pojęcie higieny cyfrowej?
To świadome i zdrowe korzystanie z urządzeń oraz internetu, obejmujące m.in. kontrolowanie czasu przed ekranem, robienie przerw, dbanie o sen i ochronę prywatności.
Co powinieneś zrobić, gdy ktoś namawia Cię do spróbowania nieznanej substancji?
Stanowczo odmówić, nie przyjmować substancji, odejść z niebezpiecznej sytuacji i w razie potrzeby zwrócić się o pomoc do zaufanej osoby dorosłej.
Podaj trzy przykłady substancji psychoaktywnych.
Alkohol, nikotyna i THC (substancja psychoaktywna występująca w konopiach). Kofeina itp.
Dlaczego leki należy stosować zgodnie z ulotką i zaleceniami lekarza lub farmaceuty?
Aby lek działał prawidłowo i ograniczyć ryzyko działań niepożądanych, przedawkowania oraz niebezpiecznych interakcji z innymi lekami.
Wymień dwa możliwe objawy uzależnienia od substancji psychoaktywnych.
Silna potrzeba przyjęcia substancji.
Trudności z ograniczeniem lub zaprzestaniem jej używania.
Zwiększanie dawki w celu uzyskania podobnego efektu.
Kontynuowanie używania mimo szkód zdrowotnych lub problemów rodzinnych.
Wymień dwa negatywne skutki korzystania z telefonu tuż przed snem.
Trudności z zasypianiem.
Gorsza jakość snu.
Zmęczenie i problemy z koncentracją następnego dnia.
Dlaczego nie należy przyjmować nieznanych tabletek ani substancji znalezionych poza domem?
Nie wiadomo, jaki mają skład, stężenie ani działanie. Mogą zawierać toksyczne lub niebezpieczne substancje i spowodować zatrucie, ciężkie powikłania, a nawet śmierć.
W jaki sposób alkohol wpływa na pracę mózgu i zachowanie człowieka?
Osłabia refleks, koncentrację, koordynację ruchową i zdolność podejmowania decyzji. Może powodować zaburzenia równowagi, błędną ocenę sytuacji i ryzykowne zachowania.
Dlaczego nie wolno przyjmować leków przepisanych innej osobie?
Lek może być nieodpowiedni dla naszego stanu zdrowia, wieku lub innych przyjmowanych leków. Może wywołać reakcję alergiczną, działania niepożądane albo pogorszyć stan zdrowia.
W jaki sposób uzależnienie może wpłynąć na relacje z rodziną i przyjaciółmi?
Może prowadzić do konfliktów, utraty zaufania, zaniedbywania obowiązków, kłamstw, izolowania się i problemów finansowych.
Po czym można poznać, że korzystanie z gier komputerowych zaczyna wymykać się spod kontroli?
Osoba nie potrafi ograniczyć grania, zaniedbuje naukę i obowiązki, rezygnuje ze spotkań z bliskimi, gra kosztem snu i nadal gra mimo wyraźnych negatywnych konsekwencji.
Jak możesz asertywnie odmówić, gdy grupa znajomych namawia Cię do użycia e-papierosa?
przykładowa wypowiedź: „Nie, dzięki. Nie chcę tego używać, bo szkodzi zdrowiu. Nie namawiaj mnie”. Uczeń może też wskazać, że odchodzi z sytuacji lub zmienia temat.
Dlaczego palenie papierosów i używanie e-papierosów może prowadzić do uzależnienia?
Ponieważ wiele takich produktów zawiera nikotynę, która silnie uzależnia. Organizm przyzwyczaja się do jej działania, a zaprzestanie używania może powodować głód nikotynowy, rozdrażnienie i problemy z koncentracją.
Jakie niebezpieczeństwa mogą wynikać z łączenia leków z alkoholem?
Takie połączenie może nasilać działania niepożądane, powodować nadmierną senność, zaburzenia koordynacji i świadomości, a w niektórych przypadkach prowadzić do poważnych zatruć lub zaburzeń oddychania.
Dlaczego osoba uzależniona może mieć trudności z samodzielnym przerwaniem nałogu?
Uzależnienie wpływa na mechanizmy nagrody i motywacji w mózgu. Osoba może odczuwać silny głód substancji, objawy odstawienia i trudności w kontrolowaniu zachowania, dlatego często potrzebuje specjalistycznego wsparcia.
W jaki sposób nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych może wpływać na samoocenę i samopoczucie nastolatka?
Może powodować porównywanie się z innymi, poczucie bycia gorszym, obniżenie samooceny, stres związany z polubieniami i komentarzami oraz nasilenie lęku przed odrzuceniem.
Co należy zrobić, gdy zauważysz, że Twój kolega spędza całe noce na graniu i zaniedbuje naukę oraz sen?
Porozmawiać z nim spokojnie, bez wyśmiewania i oceniania, zachęcić go do ograniczenia grania i zadbania o sen, a jeśli problem się utrzymuje — poinformować zaufaną osobę dorosłą, np. rodzica, wychowawcę lub pedagoga szkolnego.
Wymień trzy możliwe skutki długotrwałego używania substancji psychoaktywnych dla zdrowia człowieka.
Przykładowe skutki:
Uszkodzenie mózgu lub innych narządów.
Rozwój uzależnienia i problemy psychiczne.
Zwiększone ryzyko chorób układu oddechowego lub krążenia, zależnie od substancji.
Co należy zrobić, gdy podejrzewasz, że ktoś zażył zbyt dużą dawkę leku? Podaj najważniejsze kroki postępowania.
Powiadomić osobę dorosłą i wezwać pomoc medyczną — w razie podejrzenia zatrucia zadzwonić pod 112.
Nie wywoływać wymiotów ani nie podawać samodzielnie innych leków.
Obserwować poszkodowanego i wykonywać polecenia dyspozytora.
Zachować opakowanie leku, jeśli jest dostępne, aby przekazać informacje ratownikom.
Jakie trzy formy pomocy można zaproponować osobie, która zmaga się z uzależnieniem?
Rozmowa z zaufaną osobą dorosłą.
Konsultacja z psychologiem lub lekarzem.
Terapia uzależnień.
Kontakt z poradnią leczenia uzależnień.
Wsparcie rodziny i bliskich.
Zaproponuj trzy zasady, które pomogą uczniowi ograniczyć szkodliwe korzystanie z telefonu i internetu.
Ustalić dzienny limit czasu przed ekranem.
Odłożyć telefon przed snem.
Wyłączyć niepotrzebne powiadomienia.
Robić regularne przerwy od ekranu.
Zaplanować czas na sport, hobby i spotkania z przyjaciółmi.
Nie korzystać z telefonu podczas nauki lub posiłków.
Wyobraź sobie, że kolega po zażyciu nieznanej substancji źle się czuje. Jak powinieneś zareagować i dlaczego nie wolno zostawiać go samego?
Natychmiast wezwać pomoc pod numerem 112 i powiadomić osobę dorosłą.
Podać dyspozytorowi miejsce zdarzenia oraz znane informacje o substancji i objawach.
Pozostać z poszkodowanym, kontrolować jego stan i wykonywać polecenia dyspozytora.
Nie podawać jedzenia, napojów ani kolejnych leków i nie wywoływać wymiotów.
Jeśli osoba jest nieprzytomna, sprawdzić oddech. Jeśli oddycha prawidłowo, ułożyć ją w pozycji bezpiecznej; jeśli nie oddycha prawidłowo, rozpocząć resuscytację zgodnie z instrukcjami dyspozytora.