Risk va investitsiya
O‘zbekiston tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflashda "Substandard" (Substandart) va "Doubtful" (Shubhali) aktivlar uchun shakllantirilishi lozim bo‘lgan minimal zaxira (proviya) miqdori necha foizni tashkil etadi?
Substandart uchun 10%, Shubhali uchun 50%.
Markaziy bankning "Ochiq bozordagi operatsiyalari" (Open Market Operations) pul-kredit siyosatining qaysi ko‘rsatkichini tartibga solishga xizmat qiladi?
Pul massasi (likvidlilik) va qisqa muddatli foiz stavkalarini.
O'zbekiston Respublikasining "To'lovlar va to'lov tizimlari to'g'risida"gi qonuniga ko'ra, chakana to'lovlarni amalga oshiruvchi milliy to'lov tizimi operatori qaysi?
Milliy banklararo protsessing markazi (HUMO) yoki Uzcard.
O'zbekiston rezidentlari chet el valyutasini ichki bozorda qaysi maqsadlar uchun cheklovsiz sotib olish huquqiga ega?
Joriy xalqaro operatsiyalar (import, xizmatlar to'lovi va h.k.) uchun.
Mijoz bankdan kredit oldi, lekin muddat o'tgan bo'lsa-da to'lamayapti. Bank sudga murojaat qilmasdan garov mulkini qanday tartibda undirishi mumkin?
Notariusning ijro xati orqali (agar shartnomada sudga qadar undirish ko'rsatilgan bo'lsa).
O‘zbekiston Respublikasida davlat obligatsiyalari kim tomonidan chiqariladi?
Moliya vazirligi
Banklarning ustav kapitali nima hisobidan shakllanadi?
Aksiyadorlarning ulushlari yoki ta’sischilar mablag‘lari
To'lov tizimining ishlashi jarayonida yuzaga keladigan, ishtirokchining o'z majburiyatlarini to'liq yoki belgilangan muddatda bajara olmasligi natijasida kelib chiqadigan risk nima deyiladi?
Likvidlilik riski (yoki hisob-kitoblar riski).
Valyuta pozitsiyasi nima va u "ochiq" deb hisoblanishi uchun qanday holat yuz berishi kerak?
Bankning valyutadagi aktivlari va majburiyatlari miqdori bir-biriga mos kelmasa (aktiv > majburiyat = uzun pozitsiya; aktiv < majburiyat = qisqa pozitsiya).
Mijoz bank kartasidan uning ruxsatisiz mablag' yechib olinganini da'vo qilmoqda. Bank "Cybersecurity" nuqtai nazaridan birinchi navbatda qanday chorani ko'rishi shart?
Kartani darhol bloklash va tranzaksiya tarixini (log-fayllarni) tekshirish.
O‘zbekiston fond bozorida "Listing"dan o‘tgan aksiyadorlik jamiyatining aksiyalarini sotib olishda yuzaga keladigan sistemali bo‘lmagan riskni investor qanday usul bilan minimallashtirishi mumkin?
Diversifikatsiya qilish (portfelga turli sohadagi aktivlarni qo'shish) orqali
Kreditning "taminoti" sifatida eng ko'p nima ishlatiladi?
Ko'chmas mulk yoki mol-mulk garovi
QR-kod orqali to'lovlarni amalga oshirishda O'zbekiston Markaziy banki tomonidan joriy etilgan yagona standart qanday nomlanadi?
Quick Response Code (QR-kod) milliy standarti.
O'zbekiston Respublikasi rezidentlari tomonidan chet elda bank hisobvaraqlari ochish tartibi qanday (jismoniy shaxslar uchun)?
Jismoniy shaxslar chet elda hisobvaraqlarni cheklovsiz ochishlari mumkin, biroq mablag'larni o'tkazishda valyuta nazorati qoidalariga amal qilinadi.
Bankda "Laundering" (jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish) shubhasi tug'ilganda, bank bu haqda qaysi davlat organiga xabar berishi shart?
Bosh prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentiga.
Bank portfelidagi "Duration" (Dyuratsiya) va foiz stavkalari o‘zgarishi o‘rtasidagi bog‘liqlik qanday? Agar foiz stavkalari ko‘tarilsa, uzoq muddatli obligatsiyalar narxi qanday o‘zgaradi?
Teskari bog‘liq. Dyuratsiya qancha yuqori bo‘lsa, foiz stavkasi oshganda obligatsiya narxi shuncha keskin tushib ketadi.
Bank siri deb hisoblanadigan ma'lumotlar qaysi qonun bilan himoya qilinadi?
Bank siri to‘g‘risida"gi qonun
To'lov tashkilotlari o'z faoliyatini amalga oshirishi uchun Markaziy bankda saqlashi shart bo'lgan minimal ustav kapitali miqdori (2024-2025 yillar uchun belgilangan yangi talablar bo'yicha) qancha?
50 mlrd so'm (bosqichma-bosqich oshirilgan yakuniy talab).
Banklarning umumiy ochiq valyuta pozitsiyasi miqdori Markaziy bank tomonidan bank regulyativ kapitalining necha foizidan oshmasligi kerak?
Odatda 15-20% atrofida (MBning me'yoriy hujjatlariga asosan o'zgaradi)
Bank bankrotlik yoqasiga kelib qoldi. O'zbekiston qonunchiligiga ko'ra, omonatchilarning mablag'lari qanday himoyalangan va qay darajada qoplanadi?
Fuqarolarning banklardagi omonatlarini kafolatlash fondi tomonidan 100% miqdorda (limitlanmagan) qoplanadi.
Investitsiyaning rentabellik darajasini hisoblashda qo‘llaniladigan "ROI" qisqartmasining ma’nosi nima?
Return on Investment / Investitsiyalar rentabelligi
Bazel III (Basel III) qo'mitasining banklar uchun belgilagan asosiy talabi nima va u bank tizimi barqarorligini qanday ta'minlaydi?
Banklarning kapital yetarliligi va likvidlilik darajasiga (LCR va NSFR koeffitsiyentlari) qat'iy talablar qo'yish orqali banklarni inqiroz paytida o'z-o'zini moliyalashtirishga majbur qiladi
RTGS (Real-Time Gross Settlement) tizimi nima va u O'zbekiston banklararo to'lov tizimida qanday vazifani bajaradi?
Real vaqt rejimidagi yalpi hisob-kitoblar tizimi. U banklararo yirik va shoshilinch to'lovlarni navbat kutmasdan, yakka tartibda darhol amalga oshirishni ta'minlaydi.
Valyuta svopi (FX Swap) operatsiyasining mohiyatini tushuntiring va u banklararo bozorda qanday maqsadda qo'llaniladi?
Bir vaqtning o'zida ma'lum miqdordagi valyutani sotish va kelajakda belgilangan kurs bo'yicha qayta sotib olish shartnomasi. Likvidlilikni boshqarish va kurs o'zgarishi riskini sug'urtalash uchun ishlatiladi.
Kredit shartnomasi bo'yicha fors-major holati yuz berdi. Bank va mijoz o'rtasidagi qarzdorlikni restrukturizatsiya qilish (muddatini uzaytirish yoki foizni kamaytirish) bankning qaysi ko'rsatkichlariga salbiy ta'sir qiladi?
Bankning sof foydasi kamayadi va "NPL" (muammoli kreditlar) ulushi oshishi xavfi tug'iladi, chunki zahira (proviya) ajratmalari ko'payadi.