Enter Category Name
Өзгергіштік дегеніміз не?
Өзгергіштік – организм мен сыртқы ортаның қарым-қатынасын көрсететін күрделі процесс; тірі организмдердің өсіп-дамуы барысында өзін қоршаған орта әсеріне байланысты жаңа белгі-қасиеттер түзуі немесе өзінде бұрыннан бар белгі-қасиеттерін жоғалтуы
Өзгергіштік 2 түрі болады.Олар:
Тұқым қуалайтын өзгергіштік және Тұқым қуаламайтын өзгергіштік
Тұқым қуаламайтын өзгергіштік дегеніміз?
Тұқым қуаламайтын өзгергіштік сыртқы орта факторларының әсерінен пайда болады. Бұл жағдайда белгі тұқым қуаламайды, яғни ол сыртқы орта жағдайларының әр түрлі деңгейдегі әсерлерінен қалыптасады
Тұқым қуалайтын өзгергіштік дегеніміз?
Тұқым қуалайтын өзгергіштік – организмде жаңа генотиптердің пайда болуы нәтижесінде фенотипте өзгерістің байқалуы.
Тұқым қуалайтын өзгергіштік түрлері:
Комбинативтік өзгергіштік,Мутациялық өзгергіштік,Гендік мутациялар,Хромосомалық мутациялар
Ч. Дарвин "Үй жағдайында өсімдіктер мен жануарлардың өзгергіштігі" атты еңбегі қай жылы жарық көрді?
1866
Анкон тұқымды қойлар
Малдардың аяқтарының қысқа болуы және жайылым кедергілерінен өте алмауы
"Мутациялық теория" деген еңбегін енгізген кім?
1901 жылы Голландия генетигі Гуго де Фриз
Транслокация дегеніміз
екі хромосоманың немесе бір хромосоманың (екі хроматид) хромосома материалымен өзара алмасуы.
Инверсия дегеніміз
бір хромосоманың ішкі бөлігінің 180° өзгеруі.
Сақина тәрізді хромосомалар
бұл таякша тәрізді хромосоманың сақина тәрізді болып өзгеруі.
Жетіспеушілік (делеция)
хромосома иықтарының бөлшектерге үзілуін айтады. Хромосомалық мутациялар гендердің жұмысын өзгертеді. Мысалы, центромерасы бар транслокациялық, инверсиялық мутациялар тұқым қуалайды.
Спонтандық немесе табиғи мутациялар
адамның қатысуынсыз табиғи мутагендік факторлардың әсерінен дамиды;
Индукциялық немесе жасанды мутациялар
белгілі мутагендік факторларды бағыталған әсерінен дамиды (адамның қатысуымен).
Сомалық мутациялар
сома (дене) жасушаларында пайда болатын мутациялар, сол дараның ағзасының бір бөлігінде көрініс береді, бұл белгілер келесі ұрпаққа тек вегатативті көбеюмен беріледі.
Генеративті мутациялар
жыныс жасушаларының пайда болатын мутациялар, келесі ұрпақтарында жарыққа шығады, олар жыныстық көбею арқылы ұрпақтан ұрпаққа беріледі.
Репарация
тірі ағзалардың мутагендік факторлар әрекетіне байланысты ДНК молекуласында пайда болған бұзылуларды қайта қалпына келтіру қасиеті
Репарация типтері
Жарық репарациясы,Эксцизиялық репарация,Қараңғылық репарациясы,Репликациядан кейінгі репарация,SOS – репарация.