А
ГЛИКОГЕНФОСФОРИЛАЗА БЕЛСЕНДІЛІГІНІН РЕТТЕЛУІ
Гликогеннің синтезі мен ыдырауы, әр түрлі метаболизм жолдарымен өтуіне байланысты. осы процестер реципрокты бакылануы кажет Гликогеннің синтезі мен ыдырауына гормондардын (гликогенфосфорилазаның белсенділігін фосфорлау әсері негізгі екі ферменттің: гликогенсинтаза мен және дефосфорлау арқылы өзгерту нәтижесінде өтеді 307
Фосфодиэстеразаның белсенуі гликогенолизге әсері?
Фосфодиэстераза цАМФ-ты ыдыратып, РКА-ны тежейді, ол фозфорилаза киназа фосфорлануын тежейді нәтижесінде гликогенфосфорилаза белсенбей гликогенолиз баяулайды
ГЛИКОГЕНСИНТАЗАНЫН БЕЛСЕНДІЛІГІНІН РЕТТЕЛУІ
Гликогеннің синтезі мен ыдырауы, әр түрлі метаболизм жолдарымен өтуіне байланысты. осы процестер реципрокты бакылануы кажет Гликогеннің синтезі мен ыдырауына гормондардын (гликогенфосфорилазаның белсенділігін фосфорлау әсері негізгі екі ферменттің: гликогенсинтаза мен және дефосфорлау арқылы өзгерту нәтижесінде өтеді (307 бет)
ГЛИКОГЕН СИНТЕЗІНІҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
Бұл ағзада глюкозадан гликоген түзу процесі. Бұл процесс гликогенез деп те аталады және ол негізінен бауыр мен бұлшықет жасушаларында жүреді. Гликоген — көмірсулардың қор түрі, яғни ағзаға энергия қажет болғанда оңай ыдырап, глюкоза береді.
гликогенфосфорила ферменті катализдейтін процесс қалай аталады?
фосфоролиз
БАУЫР МЕН БҰЛШЫҚЕТТЕРДЕГІ ГЛИКОГЕН АЛМАСУЫНЫҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ РӨЛІ
бауыр глюкозаны гликоген түрінде өзі үшін емес, қандағы глюкозаның концентрация- сын түрақты ұстап тұру үшін қорға жинайды, нәтижесінде глюкозаның басқа ұлпаларға түсуін қамтамасыз етеді.
Бауырда глюкозо-6- фосфатазаның болуы, гликоген алмасуындағы осы маңызды қызметін атқаруға мүмкіндік туғызады;бұлшықет гликогенінң негізгі қызметі, бұл- шықеттің өзі тотығу және энергия көзі ретінде қолданатын глюкозо-6-фосфатты түзуінде;
ГЛИКОГЕН СИНТЕЗІНДЕ ПРАЙМЕРДЫҢ ФУНКЦИЯСЫН ТҮСІНДІРІҢІЗ
Гликоген жасушада толық ыдырамайтын болғандықтан, гликоген синтезі "праймер" немесе "ұйытқы" деп аталатын дайын молекуланы ұзарту арқылы өтеді. Оған біртіндеп глюкоза қалдықтары қосылады. Праймер молекуласының құрылысы трансгликолиздену реакциясы кезінде түзілетін байланыс түрін анықтайды.
Абсорбциядан кейін мен абсорция біткеннің кейінгі инсулин-глюкагондық индекс өзгеруін түсіндір
Абсорбция кезінде инсулин-глюкагондық индекс жоғарылайды, өйткені инсулин ↑ және глюкагон ↓, нәтижесінде гликогеннің синтезі жүреді.
Абсорбция біткеннен кейін индекс төмендейді, себебі инсулин ↓, глюкагон ↑, соның нәтижесінде гликоген ыдырап, глюкоза қанға бөлінеді.
Бұлшықет жиырылуы кезінде Са2+ қандай нәруыз арқылы әсер етеді?
Бұлшықет жиырылуы кезінде саркоплазмалық тордан Са²+ иондары бөлінеді. Бұл иондар жасуша ішінде арнайы реттеуші нәруыз — кальмодулинмен байланысады.
Кальмодулин Са2+ иондарын
байланыстырып, өзінің кеңістіктік
құрылымын өзгертеді және фосфорилаза киназаны белсендіреді.
Белсенген фосфорилаза киназа гликогенфосфорилазаны белсендіреді.
ГЛИКОГЕН МОЛЕКУЛАСЫНЫҢ ҚҰРЫЛЫСЫ
a-1,4, a-1,6 гликозидтік байланыспен байланысқан глюкоза қалдықтары;
Редуцерленген және редуцерленбеген соңғы мономерлер
ГЛИКОГЕН МОЛЛЕКУЛАСЫНЫҢ ТАРМАҚТАЛУ МАҢЫЗЫ?
Гликогеннің тармақталған құрылымы тармақ ұшындағы мономерлердің санын арттырады, ал ол ферменттердің гликогеннің синтезі немесе ыдырауы кезінде мономерлерді қосу немесе бөліп алуына қатысуына мүмкіндік береді, себебі ферменттер молекуланың бірнеше бөлімдерінде жұмыс істей алады.
Қандағы глюкоза деңгейі тамақ қабылдағаннан кейін неше сағатта қалпына түседі? және алғашқы неше сағатта глюкогенолиз белсендіріледі?
2 сағат ішінде. алғашқы 12 сағат
ГЛИКОГЕН АЛМАСУЫН РЕТТЕЙТІН ГОРМОНДАРДЫҢ СИПАТТАМАСЫ
Инсулин,Глюкагон,адреналин туралы
Жас жігіт клиникалық тексеріс кезінде физикалық тұрғыдан сау, бірақ дәрігер оның бауыр жасушаларындағы гликоген мөлшері аз екенін және гликоген гранулаларының қалыпты құрылымда түзілмегенін анықтады.Қандағы глюкоза, инсулин және ферменттер (гексокиназа, UDP-глюкозопирофосфорилаза, гликогенсинтаза) деңгейі қалыпты.
Сұрақ: Неліктен гликоген синтезі жүрмей тұр?
Гликоген синтезі праймерсіз, яғни гликогенин ақуызысыз басталмайды, себебі глюкоза молекулалары өздігінен бірігіп полимер түзе алмайды. Гликогенсинтаза ферменті тек бар тізбекті ұзарта алады, бірақ жаңа тізбек түзе алмайды. Сондықтан гликоген түзілуінің алғашқы кезеңінде гликогенин ақуызы негізгі рөл атқарады. Ол өзінің тирозин қалдығына UDP-глюкозадан алғашқы 6–8 глюкоза молекуласын қосады. Осы кішкентай тізбек гликоген синтезінің бастамасы, яғни праймері болып саналады. Кейін бұл тізбекке гликогенсинтаза жаңа глюкоза қалдықтарын жалғай бастайды да, гликоген молекуласы өсіп, тармақталып, толық полимер түзіледі. Егер гликогенин болмаса, глюкоза мен энергия жеткілікті болса да, гликогенсинтаза жұмыс істей алмайды, себебі оған қосылатын бастапқы тізбек жоқ. Нәтижесінде гликоген синтезі мүлде басталмайды.
Глюкоза полимерленген де түзілген гликоген молекуласынын ерігіштігі төмендейді, нәтижесінде оның жасушаның осмосты қысымына әсері төмендейді. Бұл, неліктен жасу шада глюкоза емес, гликогеннің жиналатындығын түсіндіреді.
Көп мөлшерде энергияны қауіпсіз сақтауға мүмкіндік береді. Қажет кезде тез ыдырап энергия беру үшін.
Глюкозаның үш қалдығының тасымалдануын және тармақталу нүктесінен мономердің бөлінуін (2, 3 реакция) бір фермент катализдейді деп есептеледі. Бұл қандай фермент?
Оны «тармақты, үзуші» ферменті деп атайды (ағылш. debranching enzyme).
Физикалық жұмыс кезінде гликогеннің ыдырауы не себептен жылдамдайды және бұлшықет жасушалары глюкозаны қанға неге шығара алмайды?
Физикалық жұмыс кезінде бұлшықетке энергия қажеттілігі күрт артады, сондықтан гликогенолиз процесі (гликогеннің ыдырауы) күшейеді.
Бұлшықет жасушаларында адреналин мен кальций иондары әсерінен гликогенфосфорилаза ферменті белсенеді, нәтижесінде глюкозо-1-фосфат, кейін глюкозо-6-фосфат түзіледі.
Глюкозо-6-фосфат бірден гликолизге түсіп, АТФ өндіру үшін пайдаланылады.
Алайда бұлшықеттерде глюкозо-6-фосфатаза ферменті жоқ, сондықтан
Ал бауыр жасушаларында бұл фермент бар, сондықтан бауыр гликогенін ыдыратып, глюкозаны қанға шығарып, басқа тіндерді энергиямен қамтамасыз ете алады.
ГЛИКОГЕН СИНТЕЗІНДЕГІ 3 РЕАКЦИЯ (УДФ-ГЛЮКОЗА СИНТЕЗІ) МАҢЫЗЫ
УДФ-глюкоза (уридиндифосфат-глюкоза) — гликоген синтезіндегі белсенділенген глюкоза түрі, яғни глюкозаны гликоген тізбегіне қосуға дайын күйге келтіретін аралық қосылыс. Глюкоза-1-фосфатқа дейінгі барлық процесс - қайтымды, яғни оның контроль деңгейі тиімсіз және глюкоза-6-фосфат түзілуіне әкелуі мүмкін.
НЕ СЕБЕПТІ ГЛЮКАГОНДЫ АШЫҒУ ГАРМОНЫ ДЕП АТАЙДЫ
Глюкагонды “ашығу гормоны” деп атайды, себебі ол қандағы глюкоза деңгейін төмен түспеу үшін көтеретін негізгі гормон — яғни ашығу кезінде ағзаны энергиямен қамтамасыз етеді
БАУЫР МЕН БҰЛШЫҚЕТТЕГІ ГЛИКОГЕН АЛМАСУЫНЫН ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Бауыр гликогені — “энергетикалық банк” (қандағы глюкозаны реттейді).
Бұлшықет гликогені — “жеке батарея” (жергілікті энергия көзі).
УДФ-ГЛЮКОЗАНЫҢ ТҮЗІЛУІ
Гликоген тармақталған құрылымы "тармақтау" ферменті деп аталады (амило 1,4-1,6-глюкозоилтрансфераза қатысуымен түзіледі. Гликогенсинтаза түзу сызықтық бөлімді шамамен 11 глюкоза қалдығына ұзартқаннан кейін, тармақтау ферменты 6-7 қалдығы бар соңғы бөлімін осы немесе басқа тізбектің ішкі глюкоза қалдығына тасымалдайды. Тармақтау нүктесінде олигосахарид соңғы глюкоза қалдығы С6 жағдайдағы гидроксилді топпен байланысып, a-1,6-гликозидтік байланыс түзеді.
ГЛИКОГЕН МОЛЛЕКУЛАСЫНЫҢ ТАРМАҚТАЛУЫНЫҢ МАҢЫЗЫН ТҮСІНДІР?
Гликогеннің тармақталған құрылымы тармақ ұшындағы мономерлердің санын арттырады, ал ол ферменттердің гликогеннің синтезі немесе ыдырауы кезінде мономерлерді қосу немесе бөліп алуына қатысуына мүмкіндік береді, себебі ферменттер молекуланың бірнеше бөлімдерінде жұмыс істей алады.
Неліктен гликогенфосфорилаза тек α-1,4-гликозидтік байланыстарды ғана ыдырата алады, ал α-1,6-байланыстарды ыдыратпайды?
Гликогенфосфорилазаның белсенді орталығының кеңістіктік (үшөлшемді) құрылысы тек түзу тізбектегі α-1,4-гликозидтік байланыстарға сай келеді.
Бұл ферменттің белсенді орнында тек осы типтегі байланыстар орналасқан жағдайда ғана фосфат тобы шабуыл жасап, глюкозо-1-фосфатты түзе алады.
Ал α-1,6-гликозидтік байланыс — тармақталу нүктесінде орналасқан, оның кеңістіктік бағыты мен байланысу бұрышы басқа, сондықтан ол ферменттің белсенді орталығына сыймайды және фермент танымайды.
Неліктен гликогеннің тармақталған құрылысы ониң ыдырау жылдамдығын арттырады?
Молекулы гликогенасының тармақталған құрылысында көптеген тотығусыз (еркін) ұштары болады.
Гликогенфосфорилаза ферменті әр тізбектің дәл соль ұшынан глюкоза қалдықтарын біртіндеп бөледі.
Содықтан неғұрлым тармақ көп болса, соғұрлым көп ферментными молекулами бір уақытта әрекет и алады.
Нәтижесінде гликоген ыдырауы параллельді түрде жүреді және процесс әлдеқайда жылдам әрі тімді өтеді.