Сит.сұрақ
Ситуация: Пациент ыстық бөлмеде тұрғанда терлеуі күшейді.Бұл физиологиялық процесті қалай түсіндіруге болады?
Түсіндіру: Терлеу — дененің негізгі салқындату механизмі. Қоршаған орта ыстық болғанда жылу тек булану арқылы шығарылады
Гомеотермия
Анықтама:
Адамның ішкі температурасының сыртқы орта өзгерісіне қарамастан тұрақты сақталуы.
Еңбегі:
Жүйке реттелуін зерттеді.
Қыртысасты орталықтарының (гипоталамус, сопақша ми) қызметін ашты.
Маңызы:
Терморегуляцияның рефлекторлық негізін дә
лелдеді.
Павлов
Адам күніне неше рет тамақтанғаны дұрыс деп саналады?
3-4
Науқас ыстық бөлмеде жүріп терлеуді тоқтатты. Бұл жылу түзу процесінің күшеюін көрсетеді ме?
Жоқ!
Ситуация: Суыққа ұзақ тұрғаннан кейін температура 35°C төмендеді.Не үшін?
Жауабы: Конвекция және радиация арқылы жылу жоғалту.
Түсіндіру: Суықта негізгі жылу жоғалту – ауа массасының қозғалысы және жылудың сыртқы ортаға сәуле түрінде берілуі
Термогенез
Анықтама:
Дене ішінде жылу түзілу процесі. Екі түрі бар: қалтырау (шулы) және қалтыраусыз (бурый май).
Гипоталамустың жылу реттелуіндегі рөлін зерттеген.
«Алдыңғы ядро — салқындату, артқы ядро — жылу түзу орталығы» заңдылығын ашқан.
Гарольд Гейес
Тағамның тәуліктік калориясының қай бөлігі таңғы асқа берілуі керек?
25-30%
Суықта тұрған адамда қалтырау пайда болды. Бұл — еріксіз бұлшықет жиырылуларынан жылу түзу артады дегенді білдіре ме?
Иә!
Ситуация: Анестезиядан кейін пациент қалтырай бастады.Не үшін?
Жауабы: Анестезия терморегуляция орталықтарын тежейді → жылу жоғалту ↑ → қалтырау.
Түсіндіру: Анестетиктер гипоталамустың термореттеу шегін төмендетеді, дене өз температурасын қалтырау арқылы қалпына келтіреді
Конвективті жылу беру
Анықтама:
Жылудың организмнен қоршаған ортаға ауа немесе су массасының қозғалысы арқылы берілуі (жел, суық желдеткіш әсері).
Физиология әкесі атанды
Клод Бернар
Неге түскі ас тәуліктік рациондағы ең калориялы тамақ болуы керек?
Өйткені адам күннің ортасында ең белсенді болады және энергия шығыны жоғары.
Құттықтаймын сізге оңай сұрақ түсті!Біздің физиологиядан беретін Тамара апайымыз ең үздік оқытушы ма?
ИӘ
Ситуация: 70% терісі күйген пациентте температура реттелуі бұзылған.Не себептен?
Жауабы: Тері жоқ болғандықтан – терлеу, вазодилатация, булану механизмдері жұмыс істемейді.
Түсіндіру: Тері — жылу алмасудың негізгі органы. Тері болмаған жағдайда жылу беру және жылу реттеу жүйесі толық бұзылады
.
Гипоталамустық термостат
Анықтама:
Гипоталамустың алдыңғы және артқы ядролары — дене температурасын бақылайтын орталық жүйе.
Алдыңғы — жылу беру, артқы — жылу түзу.
Гомеостаз терминін енгізді
Чарльз Шеррингтон
Егер адам тек көмірсуларға бай тағам жесе (нан, тәтті, макарон), бірақ ақуыз бен майды азайтса, қандай нәтиже болады?
Жауабы:
Қанда глюкоза тез өседі, аштық сезімі қайта пайда болады, бұлшықет массасы азаюы мүмкін.
Суықта ұзақ тұрған адамның жылу алмасуы басында химиялық реттелумен, кейін физикалық реттелумен басқарылады. Дұрыс па?
Жоқ
Ситуация: Жоғары температурада жұмыс істеген адамда әлсіздік және гипотензия.Симптоматикс неге пайда болды?
Жауабы: Жылу тию (тепловой удар) бастапқы кезеңі.
Түсіндіру: Вазодилатация → қан қысымы түседі → қан айналым бұзылады
Перифериялық вазоконстрикцияның компенсаторлық механизмі
Анықтама:
Суықта дене қабығының тамырларының күрт тарылуы, қан ағынының ядроға жиналуы, энергия шығынының азаюы — гипотермиядан қорғайтын ең қуатты механизм.
Жасуша-тіршілік бірлігі деп кім айтты
Рудольф Вирхов
Неге бірдей калориялы екі тағам (мысалы, 300 ккал салат vs. 300 ккал фаст-фуд) ағзаға әртүрлі әсер етеді
Өйткені макронутриенттердің құрамы әртүрлі: салатта талшық көп → ұзақ тоқтық береді; фаст-фудта май мен қарапайым көмірсулар көп → тез қорытылады, инсулин секіреді.
Гипоталамустың алдыңғы бөлігі зақымдалса, адам суыққа нашар шыдайды. Дұрыс па?
Жоқ. (Алдыңғы бөлік — жылу беру; артқы бөлігі зақымдалғанда суыққа нашарлайды.)