An'anaviy banklar
Akkreditiv nima ?
Savdoda to‘lovni kafolatlovchi bank hujjati.
Islom banklari aksiyaga sarmoya kiritadimi ?
Ha, ruxsat etilgan faoliyat bo'yicha bo'lsa
Import qiluvchi korxona Xitoydan tovar olmoqda va sotuvchiga to‘lov kafolati kerak. Qaysi bank xizmati mos?
Akkreditiv
Bank mijoz nomidan biznes yuritib, xizmat haqi olmoqda . Bu qaysi operatsiya?
Wakala
Islom banklari va an'anaviy banklardagi omonatning xususiyatlari jihatidan farqlarini sanab bering
An'anaviy bankda: omonatga olingan pulga foiz ko'rinishida ustama qo'shib ma'lum muddatdan so'ng qaytariladi.
Islom banklarida: foyda va zararning miqdoriga qarab
Inkasso operatsiyasi nima ?
To'lov hujjatlari bo'yicha pul undirish.
Sharia-complaint investitsiya nima ?
Shariatga mos sarmoya
Investor bank orqali aksiyalar sotib oldi. Qaysi xizmat?
Brokerlik
Bank dehqondan kelgusidagi hosilni sotib olib, boshqa xaridorga yetkazib berishni va’da qilmoqda. Bu qaysi shartnoma
Paralell salam
Korxona 1 mlrd so‘m moliyalashtirish olmoqchi.
An’anaviy bank: 24% yillik foizli kredit.
Islomiy bank: tovarni sotib olib, 1,24 mlrd so‘mga bo‘lib to‘lash orqali sotmoqda.
Savol:
a) Har ikki bank operatsiyasining iqtisodiy natijasi bir xil bo‘lsa ham, shariat nuqtai nazaridan tub farq nimada?
b) Nega islom bankida bu riba hisoblanmaydi?
a) An’anaviy bankda pul → pul → ortiqcha, ya’ni ribo.
Islomiy bankda tovar → savdo → foyda, ya’ni real iqtisodiy operatsiya.
b) Chunki aktivga asoslangan savdo mavjud, pul pulga sotilmayapti.
Bank kafolati nima ?
Mijoz majburiyatini bank kafolatlab beradi.
Islom banklarida eng ko'p qo'llaniladigan moliyalashtirish shartnoma nima?
Murobaha
Eksportchi bank orqali xorijdan to‘lov hujjatlarini undirmoqda bu qaysi operatsiya
Inkasso
Investor kapital yo‘qolmasligini kafolatlamoqchi. Bu qaysi shartnomalarda mumkin emas
Mudoraba va mushoraka
Mijoz bankka 100 mln so‘m qo‘ydi.
An’anaviy bank: 20% kafolatlangan foiz.
Islomiy bank: mudaraba asosida, foyda noma’lum.
Savol:
a) Ikkala holatda mijozning bankdagi huquqiy maqomi qanday?
b) Qaysi model moliyaviy barqarorlik nuqtai nazaridan xavfsizroq?
a)
An’anaviy → kreditor.
Islomiy → investor / sherik.
b) Islomiy model, chunki risk taqsimlangan, tizimli inqiroz ehtimoli pastroq.
Faktoring nima ?
Qarzni muddatidan oldin sotib olish
Nima uchun murobaha islom moliyasini xususiyatini ochib beruvchi moliyalashtirish vositasu sifatida qaralmaydi ?
Kreditga muqobil ravishda ishlab chiqilgani uchun
Mijoz dollarni yevroga almashtirmoqchi. Bu holat qaysi operatsiya ?
Valyuta ayriboshlash
Sug‘urta kompaniyasi foyda ko‘rsa ham, zarar ko‘rsa ham mijozga foizli to‘lov bermoqda. Bu islom moliyasi tomonidan joizmi va asoslari ?
Yo'q joiz emas. Ribo, g'arar, maysir
Katta iqtisodiy inqiroz yuz berdi. Minglab loyihalar bankrot bo‘ldi.
An’anaviy banklar:
→ kredit shartnomalari bo‘yicha asosiy qarz + foizni baribir talab qilmoqda.
Islomiy banklar:
→ musharaka va mudaraba loyihalarida katta zarar ko‘rmoqda.
Savol:
a) Qaysi model tizimli moliyaviy barqarorlik nuqtai nazaridan ustun va nega?
b) Nega islomiy bank tizimi uzoq muddatda inqirozlarga bardoshliligi yuqori hisoblanadi?
A) Islomiy model ustun, chunki:
Risk taqsimlanadi, bir tomon zimmasiga tushmaydi.
Aktivlar real sektor bilan bog‘langan, spekulyativ pufaklar kamroq.
Qarzdorlik darajasi pastroq bo‘ladi.
b) Islomiy tizim bardoshliligi sabablari:
Leverage (qarz yuki) past
Aktivga asoslangan moliyalashtirish
Risk sharing
Spekulyatsiya (gharar, maysir) taqiqlangan
Akkreditivlar qachon qo'llaniladi ?
Xalqaro shartnomalarda
Islom banklarida faktoring operatsiyasi qo'llaniladimi
Yo'q. Bu an'anaviy banklarga xos operatsiya
Davlat 5 yil muddatga foizli qarz jalb qilmoqda. Qaysi instrument?
Obligatsiya
Bank mijozni tovarni sotib olishda vakili qilishi joizmi islom moliyasida ?
Ha, mumkin
Bonus
Bonus