Burchaklarni hisoblash
Agar tushayotgan nur va ko‘zgu sirti orasidagi burchak 20 gradus bo‘lsa, qaytish burchagi b nechaga teng?
A) 20 gradus B) 70 gradus C) 90 gradus D) 110 gradus
B) 70 gradus
1. Yorug‘likning qaytish qonunining ikkinchi qismini tushuntirib bering.
Javob: Yorug‘likning qaytishida faqat a = b (tushish burchagi qaytish burchagiga teng) bo‘lib qolmay, balki tushayotgan nur, qaytayotgan nur va tushish nuqtasiga o‘tkazilgan perpendikulyar (normal) har doim bitta tekislikda yotadi. Agar ular bitta tekislikda bo‘lmasa, biz ko‘zguda aniq tasvirni ko‘ra olmasdik.
Ko‘zgu sirtini 5 gradusga bursak, qaytgan nur yo‘nalishi necha gradusga o‘zgaradi?
A) 5 gradus B) 10 gradus C) 15 gradus D) 20 gradus
B) 10 gradus
Nima uchun qora rangli buyumlar yorug‘likda unchalik yaxshi ko‘rinmaydi?
A) Yorug‘likni ko‘p qaytaradi B) Yorug‘likni ko‘p yutadi C) Nur undan o‘tib ketadi D) Nur unda sinadi
B) Yorug‘likni ko‘p yutadi
Agar tushayotgan nur va qaytayotgan nur ustma-ust tushsa, tushish burchagi a nechaga teng?
A) 180 gradus B) 90 gradus C) 0 gradus D) 360 gradus
C) 0 gradus
Tushish burchagi a 15 gradus bo‘lsa, tushayotgan nur va qaytayotgan nur orasidagi burchak qancha?
A) 15 gradus B) 25 gradus C) 30 gradus D) 45 gradus
C) 30 gradus
2. Diffuz qaytish va ko‘zguli qaytishning asosiy farqi nimada?
Javob: Ko‘zguli qaytishda parallel tushgan nurlar parallel bo‘lib qaytadi (silliq sirtlarda), natijada biz aksimizni ko‘ramiz. Diffuz qaytishda esa parallel tushgan nurlar g‘adir-budur sirt tufayli har tomonga sochilib ketadi. Aynan diffuz qaytish tufayli biz atrofimizdagi buyumlarni (kitob, daraxt, odamlar) barcha tomondan ko‘ra olamiz.
Ikkita parallel ko‘zgu orasiga qo‘yilgan shamning nechta tasviri hosil bo‘ladi?
A) 2 ta B) 10 ta C) 100 ta D) Cheksiz ko‘p
D) Cheksiz ko‘p
Yorug‘likning qaytish qonunlari qaysi sirtlar uchun amal qiladi?
A) Faqat silliq sirtlar uchun B) Faqat shaffof sirtlar uchun C) Barcha qaytaruvchi sirtlar uchun D) Faqat metallar uchun
C) Barcha qaytaruvchi sirtlar uchun
Yassi ko‘zguni predmetdan 3 metr uzoqlashtirsak, tasvir predmetdan necha metrga uzoqlashadi?
A) 3 metr B) 6 metr C) 9 metr D) 12 metr
B) 6 metr
Tushayotgan nur va qaytayotgan nur orasidagi burchak 140 gradus bo‘lsa, a burchakni toping.
A) 140 gradus B) 70 gradus C) 40 gradus D) 20 gradus
B) 70 gradus
3. Nima uchun yassi ko‘zgudagi tasvir "mavhum tasvir" deb ataladi?
Javob: Chunki tasvir ko‘zgu ortida nurlarning o‘zi emas, balki ularning davomlari kesishishidan hosil bo‘ladi. Bu tasvirni ekranda (masalan, qog‘ozda) hosil qilib bo‘lmaydi, biz uni faqat ko‘zimiz bilan ko‘zguga qaraganda his qilamiz.
Agar tushish burchagi a 10 gradusga kamaysa, qaytish burchagi b qanday o‘zgaradi?
A) 10 gradusga kamayadi B) 10 gradusga oshadi C) 20 gradusga kamayadi D) O‘zgarmaydi
A) 10 gradusga kamayadi
Ko‘zgu sirtidan nur qaytganda uning tezligi qanday o‘zgaradi?
A) Kamayadi B) Ortadi C) O‘zgarmaydi D) Nolga teng bo‘ladi
C) O‘zgarmaydi
Sirtga tushgan yorug‘lik energiyasining qaysi qismi qaytadi?
A) Hammasi B) Hech qaysisi C) Sirtning xususiyatiga qarab bir qismi D) Faqat yarmi
C) Sirtning xususiyatiga qarab bir qismi
Agar ko‘zgu sirtiga nur 45 gradus burchak ostida (sirt bilan) tushsa, qaytish burchagi b necha gradus bo‘ladi?
A) 30 gradus B) 45 gradus C) 60 gradus D) 90 gradus
B) 45 gradus
4. Yorug‘lik sirtga tik (perpendikulyar) tushganda nega tushish burchagi a = 0 gradus deb olinadi?
Javob: Fizikada tushish burchagi sirt bilan nur orasidan emas, balki nur va sirtga o‘tkazilgan perpendikulyar (normal) orasidan hisoblanadi. Nur perpendikulyar bo‘ylab tushsa, u normal bilan ustma-ust tushadi, demak ular orasidagi burchak nolga teng bo‘ladi.
Nur sirtga 60 gradus burchak ostida (normalga nisbatan) tushsa, qaytgan nur tushgan yo‘lidan necha gradusga og‘adi?
A) 60 gradus B) 90 gradus C) 120 gradus D) 180 gradus
C) 120 gradus
"Ko‘rinmaslik" effekti yaratish uchun yorug‘lik bilan nima sodir bo‘lishi kerak?
A) Nur buyum atrofini aylanib o‘tishi kerak B) Nur faqat qaytishi kerak C) Nur butunlay sinishi kerak D) Nur to‘xtashi kerak
A) Nur buyum atrofini aylanib o‘tishi kerak
Periskop (suv osti kemalarida qo‘llaniladigan asbob) qaysi hodisaga asoslangan?
A) Nurning sinishi B) Nurning qaytishi C) Nurning yutilishi D) Nurning tarqalishi
B) Nurning qaytishi
Tushayotgan nur sirtga perpendikulyar tushsa, tushayotgan va qaytayotgan nurlar orasidagi burchak necha gradus bo‘ladi?
A) 90 gradus B) 180 gradus C) 0 gradus D) 45 gradus
C) 0 gradus
5. Ko‘zguli sirt yorug‘likni 100% qaytara oladimi?
Javob: Yo‘q, tabiatda mutloq (100%) qaytaruvchi sirt mavjud emas. Hatto eng yaxshi sayqallangan kumush ko‘zgular ham yorug‘lik energiyasining bir qismini (juda oz bo‘lsa ham) yutadi yoki sochib yuboradi. Shuning uchun ko‘p marta qaytarilgan nur (masalan, ko‘zguli koridorda) bora-bora xiralashib boradi.
Bir-biriga 90 gradus burchak ostida o‘rnatilgan ikkita ko‘zguda jismning nechta tasviri hosil bo‘ladi?
A) 1 ta B) 2 ta C) 3 ta D) 4 ta
C) 3 ta
Dengiz nima uchun ko‘k rangda ko‘rinadi?
A) Suv o‘zi ko‘k rangda B) Osmondagi ko‘k rang suvdagi aks (qaytish) bo‘lgani uchun C) Suv ostidagi baliqlar tufayli D) Nur yutilgani uchun
B) Osmondagi ko‘k rang suvdagi aks (qaytish) bo‘lgani uchun
Tushish nuqtasiga o‘tkazilgan normal (perpendikulyar) nur bilan qanday burchak hosil qiladi?
A) Faqat 0 gradus B) Faqat 45 gradus C) Tushish burchagi a ga teng burchak D) Har doim 180 gradus
C) Tushish burchagi a ga teng burchak