Понятия и состав заработной платы
МРОТ и гарантии
Системы оплаты труда
4️⃣ Сроки выплаты
Удержания
100

RU: Что шире: «оплата труда» или «заработная плата»? Почему?
UZ: Qaysi tushuncha kengroq: “mehnatga haq to‘lash”mi yoki “ish haqi”mi? Nega?  

Статья 243

Ответ: «Оплата труда» шире: это система отношений по установлению и осуществлению выплат; «заработная плата» — сумма вознаграждения и выплат.
Javob: “Mehnatga haq to‘lash” kengroq: u to‘lovlarni belgilash va amalga oshirishga oid munosabatlar tizimi; “ish haqi” esa mukofot va to‘lovlar summasi.

100

RU: Кто устанавливает МРОТ?
UZ: Minimal ish haqi miqdorini kim belgilaydi?

Президент Республики Узбекистан.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti.
Статья 245

100

RU: Где устанавливаются системы оплаты труда?
UZ: Mehnatga haq to‘lash tizimi qayerda belgilanadi?

Коллективные соглашения, коллективный договор, локальные акты, трудовой договор.
Jamoa kelishuvlari, jamoa shartnomasi, lokal hujjatlar, mehnat shartnomasi.
Статья 246

100

RU/UZ: Как часто выплачивается зарплата? / Ish haqi qanchalik tez-tez to‘lanadi?
 

Не реже 1 раза в полмесяца. / Har yarim oyda kamida bir marta.
Статья 253

100

RU/UZ: Общий предел удержаний? / Umumiy ushlab qolish chegarasi?

До 50%. / 50% gacha.

 Статья 270

200

RU: Какие три элемента входят в заработную плату?
UZ: Ish haqi tarkibiga qaysi uch element kiradi?

Вознаграждение за труд + компенсационные выплаты + стимулирующие выплаты.
Mehnat uchun mukofot + kompensatsion to‘lovlar + rag‘batlantiruvchi to‘lovlar.
 Статья 243

200

RU: Можно ли платить меньше МРОТ при полной норме времени?
UZ: To‘liq mehnat me’yori bajarilganda MHTMdan kam to‘lash mumkinmi?

Нельзя.
Mumkin emas.

 Статья 245

200

RU: Ограничен ли размер зарплаты максимумом?
UZ: Ish haqi maksimal miqdor bilan cheklanadimi?

нет. 246

200

RU/UZ: Максимальный перерыв между частями? / Qismlar orasidagi maksimal tanaffus?
 

 16 дней. / 16 kun.
 Статья 253

200

RU/UZ: Предел при алиментах? / Alimentda chegarasi?

До 70%. / 70% gacha.

 Статья 270

300

RU: Включает ли тарифная ставка компенсационные и стимулирующие выплаты?
UZ: Tarif stavkasi kompensatsion va rag‘batlantiruvchi to‘lovlarni o‘z ichiga oladimi?

 Нет, тарифная ставка (оклад) устанавливается без учета компенсационных и стимулирующих выплат.
Yo‘q, tarif stavkasi (oklad) kompensatsion va rag‘batlantiruvchi to‘lovlarsiz belgilanadi.
 Статья 250

300

RU: Включаются ли премии и сверхурочные в МРОТ?
UZ: Mukofotlar va ortiqcha ish haqi MHTMga kiritiladimi?

Нет, не включаются.

Yo‘q, kiritilmaydi.

 Статья 245

300

RU: За сколько предупреждают об ухудшении условий оплаты?
UZ: Haq to‘lash sharoiti yomonlashishi haqida qancha oldin ogohlantiriladi?

За 2 месяца 


статья 247

300

RU/UZ: Если день выплаты — выходной? / To‘lov kuni dam olish bo‘lsa?
 

Накануне. / Oldingi kuni.
Статья 253

300

RU/UZ: Можно ли удержать без согласия работника налоги?
Soliqlarni xodim roziligisiz ushlab qolish mumkinmi?

Да. / Ha.

 Статья 269

400

RU: Чем отличается основная часть зарплаты от дополнительной?
UZ: Asosiy qism qo‘shimcha qismdan nimasi bilan farq qiladi?

Основная — постоянная, не ниже МРОТ; дополнительная — доплаты, надбавки, премии.
Asosiy — doimiy va MHTMdan past emas; qo‘shimcha — ustamalar, mukofotlar va boshqa to‘lovlar.
 Статья 248

400

RU: Как определяется минимальная часовая оплата?
UZ: Minimal soatbay haq qanday aniqlanadi?

МРОТ / среднемесячное число рабочих часов.
MHTM / o‘rtacha oylik ish soatlari.

Статья 245

400

RU: В чем отличие тарифной и бестарифной системы?
UZ: Tarifli va tarifsiz tizim farqi nimada?

Тарифная — разряды, ставки; бестарифная — доля в фонде оплаты труда.
Tarifli — stavkalar va razryadlar; tarifsiz — fondan ulush. Статьи 250–251

400

RU/UZ: Где выплачивается зарплата? / Ish haqi qayerda to‘lanadi?

 В национальной валюте, как правило по месту работы.
Milliy valyutada, odatda ish joyida. Статья 256

400

RU/UZ: Можно ли удерживать с выплат, не облагаемых налогом?
Soliqqa tortilmaydigan to‘lovlardan ushlab qolish mumkinmi?

Нет. / Yo‘q. Статья 269

500

RU:
Работник направлен в служебную командировку. Работодатель оплатил проезд и проживание, но отказался выплачивать суточные, мотивируя тем, что работник питался за счет принимающей стороны. Правомерен ли отказ?

UZ:
Xodim xizmat safariga yuborildi. Ish beruvchi yo‘l va yashash xarajatlarini qopladi, ammo sutkalik to‘lovni bermadi, chunki xodimni qabul qiluvchi tomon ovqatlantirgan. Bu to‘g‘rimi?

 

Отказ неправомерен.
Суточные являются обязательной компенсацией расходов, связанных с проживанием вне постоянного места жительства, независимо от фактических затрат на питание.

Rad etish noqonuniy.
Sutkalik to‘lov doimiy yashash joyidan tashqarida bo‘lish bilan bog‘liq xarajatlar uchun majburiy kompensatsiyadir.

 Статья 287

500

RU:
Работодатель удержал из зарплаты работника сумму за испорченный инструмент без письменного согласия работника. Размер ущерба равен среднемесячной заработной плате. Законно ли удержание?

UZ:
Ish beruvchi xodimning yozma roziligisiz buzilgan asbob uchun ish haqidan ushlab qoldi. Zarar miqdori xodimning o‘rtacha oylik ish haqiga teng. Bu qonuniymi?

Да, законно, если размер ущерба не превышает среднюю месячную заработную плату работника.
В иных случаях — взыскание через суд.

Ha, agar zarar miqdori o‘rtacha oylik ish haqidan oshmasa, qonuniy.
Aks holda — sud tartibida undiriladi.

Статья 269

500

RU:
В организации действует бестарифная система оплаты труда. По итогам месяца работнику начислена сумма ниже МРОТ, поскольку коллектив не выполнил план. Работодатель считает это законным, так как зарплата зависит от результатов. Правомерно ли это?

UZ:
Tashkilotda tarifsiz tizim qo‘llanadi. Oy yakunida xodimga MHTMdan kam summa hisoblandi, chunki jamoa rejani bajarmagan. Ish beruvchi buni qonuniy deb hisoblaydi. To‘g‘rimi?


Неправомерно.
Даже при бестарифной системе уровень оплаты труда не может быть ниже МРОТ.

Noto‘g‘ri.
Tarifsiz tizimda ham ish haqi MHTMdan past bo‘lishi mumkin emas.

Статья 251, 245

500

RU:
Работодатель в связи со снижением объема производства уменьшил размер ежемесячной премии (предусмотренной системой оплаты труда) без согласия работника и без предупреждения за 2 месяца. Работник оспаривает действия работодателя. Кто прав?

UZ:
Ish beruvchi ishlab chiqarish hajmi kamaygani sababli tizimda nazarda tutilgan oylik mukofotni xodim roziligisiz va 2 oy oldin ogohlantirmasdan kamaytirdi. Xodim bunga e’tiroz bildirdi. Kim haq?



Работодатель нарушил закон.
Изменение условий оплаты труда в неблагоприятную сторону возможно только с соблюдением процедуры и предварительным уведомлением за 2 месяца.

Ish beruvchi qonunni buzgan.
Haq to‘lash shartlarini yomonlashtirish faqat belgilangan tartibda va 2 oy oldin ogohlantirish bilan mumkin.

 Статья 247

500

RU (Казус):
Работнику установлен оклад в размере МРОТ. В течение месяца он работал 10 часов сверхурочно и 5 ночных смен. Работодатель выплатил ему только оклад (в размере МРОТ), указав, что МРОТ соблюден и дополнительных выплат не требуется. Законны ли действия работодателя?

UZ (Kazus):
Xodimga MHTM miqdorida oklad belgilangan. Oy davomida u 10 soat ortiqcha ishlagan va 5 marta tungi smenada ishlagan. Ish beruvchi faqat MHTM miqdoridagi okladni to‘lagan va qo‘shimcha haq kerak emasligini aytgan. Bu qonuniymi?



Действия работодателя незаконны.
Сверхурочная и ночная работа оплачиваются повышенно, и эти выплаты не включаются в МРОТ.
Работодатель обязан выплатить доплату сверх установленного оклада.

Harakatlar qonunga xilof.
Ortiqcha va tungi ish oshirilgan tartibda to‘lanadi va bu to‘lovlar MHTMga kiritilmaydi.

 Статьи 245, 262, 264

M
e
n
u