A
Taqdimot qaysi davrdagi iqtisodiy ta’limotlarga bag’ishlangan?
Feodal jamiyat va uning yemirilish davri.
O’rta asr iqtisodiy g’oyalarining eng muhim xususiyati nima edi?
Diniy qarashlarning ustunligi.
Arab mamlakatlarida iqtisodiy qarashlarning shakllanishi qaysi din bilan bog’liq?
Islom dini.
Foma Akvinskiy qaysi mamlakat vakili bo’lgan?
Italiya (italiyalik rohib).
Islom dinining muqaddas kitobi nima deb ataladi?
Qur’oni Karim.
Al-G’azzoliy qaysi yillarda yashagan va u kim edi?
Al-G’azzoliy 1058–1111 yillarda yashagan bo’lib, o’rta asrlar islom dunyosining eng yirik zakovat egalaridan biri hisoblangan.
Ibn Xaldunning asosiy asari qanday nomlanadi va qachon yozilgan?
Uning asosiy asari «Kitob-ul-ibar» («Ibratli misollar kitobi») deb nomlanib, 1370-yilda yozilgan.
Qur’oni Karimda qanday faoliyat harom deb e’lon qilingan va bu qanday tushuncha bilan bog’liq?
Qur’oni Karimda sudxo’rlik, ya’ni ribo (sudxo’rlik foizi) harom qilingan va mulkning muqaddasligi ta’kidlangan.
XII asr o’rtalarida «Kanonik huquqlar to’plami»ni kim va qanday maqsadda tuzgan?
Bu to’plamni boloniyalik monax-rohib Grotsian tuzgan bo’lib, unda bir qancha iqtisodiy g’oyalar, jumladan umumiy mulkchilikni ideal deb baholovchi qarashlar keltirilgan.
Tomas Morning «Utopiya» asari qachon yozilgan va u nimani aks ettirgan?
Bu asar 1516-yilda yozilgan bo’lib, Angliyada dastlabki kapitalning jamg’arilishi jarayonida dehqonlarning ommaviy qashshoqlanishini aks ettirgan.
Ibn Xaldun mehnatni qanday turlarga ajratgan va bundan qanday xulosa chiqargan?
U mehnatni «oddiy» va «murakkab» turlarga ajratib, mehnat bo’lmasa, buyum ham bo’lmasligi haqida muhim xulosa chiqargan.
Kanonistlar ta’limotida «odil narx» tushunchasi qanday o’rin tutgan?
Bu tushuncha kanonistlar ta’limotida «qiymat» va «bozor bahosi» kategoriyalari o’rnida ishlatilgan va muayyan feodal hududlarda o’rnatilib, biriktirib qo’yilgan.
Foma Akvinskiy xususiy mulkchilikni nima uchun himoya qilgan?
U xudoni barcha boyliklar egasi deb e’lon qilishiga qaramay, xususiy mulkchilikni ham himoya qilgan, chunki bu insonning o’z toifasi va tabaqasiga mos ravishda yashashiga imkoniyat yaratgan.
Kanonistlar fikricha, boylik qachon gunoh deb hisoblangan?
Agar boylik unga sarflangan mehnat bilan emas, balki boshqa vositalar yordamida yaratilgan bo’lsa, bu gunoh deb tan olingan.
Tommazo Kampanellaning asari qanday nomlangan va u nimani tanqid qilgan?
Uning «Oftob shahri» asarida (1602-yilda yozilgan, 1623-yilda chop etilgan) zolimlarning shoxona hayoti tanqid qilingan va tengsizlikning asosiy sababi xususiy mulkchilik ekanligi ta’kidlangan.
Ibn Xaldun ishlab chiqarish sohasida qanday qo’shimcha tushunchalarni farqlagan?
«Zaruriy» va «qo’shimcha mahsulot», «zaruriy va qo’shimcha mehnat» tushunchalarini.
Akvinat «odil narx» bo’yicha sotuvchi haqida qanday fikr bildirgan?
Sotuvchi o’z mavqeyiga qarab buyumni o’z narxidan qimmatroq sotishi mumkin, degan.
Akvinat ayirboshlash haqida qanday xulosaga kelgan?
Noekvivalentdek tuyulgan ayirboshlash ham subyektiv jarayon sifatida tomonlarga teng foyda keltirishi mumkin; faqat bir tomon foydasi ikkinchisi zarariga bo’lsagina shart buzilgan hisoblanadi.
Ibn Xaldun qaysi g’arb olimlariga katta ta’sir ko’rsatgan?
Makiavelli va Monteskye.
Tomas Mor va Tommazo Kampanella qanday oqim vakillari hisoblanadi?
Ilk sotsial-utopistlar.
Al-G’azzoliyning bozordagi ko’ngilli almashuvlar ta’rifi qanday ahamiyat kasb etgan?
XI asrda mehnat taqsimoti bilan bog’liq munosabatlarni muvofiqlashtirishga imkon bergan.
Ibn Xaldun 1382-yilda Qohiraga kelib, qanday lavozimlarda faoliyat yuritgan?
Dastlab mudarrislik qilgan, keyinroq qozi bo’lgan.
T. Morning «Utopiya» mamlakatida ish kuni necha soat bilan cheklangan va nega?
Olti soat — ijtimoiy mulkchilik va umumiy mehnat sharoitida ortiqcha mehnatga ehtiyoj bo’lmagani uchun.
Kampanellaning «Oftob shahri»da ish kuni necha soatga cheklangan va sababi nima?
To’rt soat — mashina mehnatining qo’llanilishi tufayli.
Foma Akvinskiy oltin va kumushni qanday boylik deb hisoblagan, va qanday boylik harom sanalgan?
Oltin-kumushni «sun’iy boylik» deb bilgan; mehnatsiz yaratilgan boylik (savdo, sudxo’rlikdan olingan) harom hisoblangan.