Yalpi talab va narx mexanizmi
Yalpi talab deganimiz nima?
Yalpi talab – narxlarning ma’lum darajasida barcha iste’molchilar (uy xo‘jaliklari, korxonalar, davlat, chet ellar) tomonidan sotib olinishi mumkin bo‘lgan tovar va xizmatlarning umumiy hajmi.
Yalpi taklif egri chizig‘ining kesmalari nechta?
Uchta: yotiq, oraliq va tik.
Tik (klassik) kesma nimani anglatadi?
To‘liq bandlikda ishlab chiqarish narxdan qat’i nazar o‘zgarmaydi.
Oraliq kesmada narx va ishlab chiqarish o‘rtasidagi bog‘lanish qanday?
Narx oshsa, ishlab chiqarish ham oshadi.
Yotiq kesmada narx darajasi qanday bo‘ladi?
Deyarli o‘zgarmaydi.
Yalpi talabning asosiy tarkibiy qismlari qaysilar?
Iste’mol, investitsiya, davlat xarajatlari va sof eksport.
Yalpi taklifga ta’sir qiluvchi omillardan uchtasini ayting.
Resurs narxlari, unumdorlik, huquqiy muhit.
Davlat xarajatlari oshsa ADga nima bo‘ladi?
AD o‘ngga siljiydi.
Boylik samarasi nima?
Narxlar oshishi real boylikni kamaytirib, iste’molni qisqartiradi.
LRAS va SRAS o‘rtasidagi farq nima?
LRAS — potensial ishlab chiqarish, SRAS — qisqa muddatli holat.
Foiz stavkasining oshishi ADga qanday ta’sir qiladi?
Foiz stavkasi oshsa, investitsiyalar kamayadi va AD chapga siljiydi.
Resurslar unumdorligi oshsa ASga nima bo‘ladi?
Yalpi taklif o‘ngga siljiydi.
Sof eksportga qaysi omillar ta’sir qiladi?
Valyuta kursi, chet el daromadi, narxlar nisbati.
MV = PQ tenglamasida V nimani anglatadi?
Pulning aylanish tezligini.
Mehnat shartnomalari SRASga qanday ta’sir qiladi?
Ish haqi qattiqligi sabab SRAS yuqoriga qiyiq bo‘ladi.
Klassik dixotomiya nazariyasiga ko‘ra pul taklifi oshsa nima bo‘ladi?
Uzoq muddatda faqat narxlar oshadi, real ishlab chiqarish o‘zgarmaydi.
Keynscha yotiq kesma qaysi holatda amal qiladi?
Ishsizlik yuqori, resurslar to‘liq band bo‘lmagan holatda.
Jamoat xarajatlari uzoq muddatda LRASga qanday ta’sir qiladi?
Agar ta’lim va infratuzilmaga yo‘naltirilsa — LRAS o‘ngga siljiydi.
Adaptiv kutilmalar SRAS qiyaligini qanday tushuntiradi?
Narx kutilmalari sekin moslashgani uchun qisqa muddatda ishlab chiqarish oshadi.
Pul neytralligi tamoyili nimani anglatadi?
Pul uzoq muddatda real ko‘rsatkichlarga ta’sir qilmaydi.
Ekspansionist pul-kredit siyosati LRASga qanday ta’sir qilishi mumkin?
Pul neytral bo‘lsa — ta’sir qilmaydi, ammo investitsiya va innovatsiya oshsa LRAS o‘ngga siljishi mumkin.
Potensial ishlab chiqarish va LRAS qanday bog‘langan?
LRAS potensial YAIMni ko‘rsatadi; kapital, mehnat va texnologiya oshsa LRAS o‘ngga siljiydi.
Jahon inqirozi kichik ochiq iqtisodiyotda AD va ASga qanday ta’sir qiladi?
Eksport va investitsiya kamayib AD chapga siljiydi, xarajatlar tushsa SRAS o‘ngga siljishi mumkin.
Stagflyatsiya qaysi shok natijasida yuzaga keladi?
Ta’minot shoki (masalan, neft narxining oshishi).
Gisterezis hodisasi LRAS modeliga qanday muammo tug‘diradi?
Qisqa muddatli retsessiya potensial YAIMni ham pasaytirib, LRASni chapga siljitishi mumkin.