ЖАСҚА БАЙЛАНЫСТЫ
Әли 12 жаста. Ониң ағасы Әлиден 5 жас үлкен. Ағасының жасы қанша?
12+5=17
Дүкенде қалам – 120 теңге, дәптер – 180 теңге тұрады. Асқар 2 қалам және 1 дәптер алды. Ол неше теңге төледі?
2 қалам: 2×120 = 240 тг
1 дәптер: 180 тг
Жалпы: 240 + 180 = 420 тг
Жауабы: 420 теңге.
Аулада 3 тауық және 2 мысық жүр. Барлығының аяқтарының санын тап.
1 тауықта – 2 аяқ → 3×2 = 6 аяқ
• 1 мысықта – 4 аяқ → 2 × 4 = 8 аяқ
Жалпы аяқ саны: 6 + 8 = 14 аяқ
Жауабы: 14 аяқ.
Мұғалім оқушыға былай дейді:
«Мен бір сан ойладым. Охан 8-ді қостым, содан кейин 3-ке көбейттім. Нетижесинде 39 шықты. Мен қандай сан ойладым?»
Белгілейміз: ойлаған саны – х.
Шешуі:
(x + 8) · 3 = 39
x + 8 = 39 : 3 = 13
x = 13 – 8 = 5
Жауабы: мұғалім 5 санын ойлаган.
Анасы 36 лет. Ол қызының жасынан 4 есе үлкен. Қызы неше жаста?
36:4=9
Досың екеуің пицца алмақсыңдар. Пицца 2400 теңге тұрады. Сенде 1500 теңге, досыңда 1200 теңге бар. Пицца алуға ақша жетеді меня? Егер жетце, қанша теңге артық қалады?
Барлығы: 1500+1200=2700 тг
Пицца: 2400 тг
Артық: 2700 – 2400 = 300 тг
Жауабы: Ақша жетеді, 300 теңге артық қалады.
Сағат қазір 09:40.
• 1 автобус 25 минут в пути.
• 2-автобус 45 минут в пути.
Қай автобус бұрын келеді және ол нақты қай уақытта келеді?
1-автобус: 09:40 + 25 минут = 10:05
2-автобус: 09:40 + 45 минут = 10:25
Жауабы:
• Бұрын келеді – 1-автобус
• Ол 10:05 - сейчас.
Екі қала арасындағы қашықтық – 180 км. Бір-бірине қарсы екі көлик шықты.
• Біріншісінің жылдамдығы – 60 км/сағ
• Екіншісіники – 30 км/час
Олар еще не знает, что такое кездеседі?
Қарсы қозғалғанда салыстымалы жылдамдық:
v = 60 + 30 = 90 км/сағ
Уақыт:
t = S/v = 180/90 = 2 сағ
Доступны: 2 часа
Әжесі 72 жаста. Немересі 18 лет. Әжесі немересінен неше есе үлкен?
72 ÷ 18 = 4 есе
Ержан 3000 теңгеге китап пен дәптер алды. Кітап дептерден 800 теңгеге қымбат. Дәптердің бағасы қанша, кітаптың бағасы қанша?
x + (x + 800) = 3000
2x + 800 = 3000
2x = 3000 – 800 = 2200
x = 2200 ÷ 2 = 1100 тг
• Дәптер: 1100 тг
• Кітап: 1100 + 800 = 1900 тг
Жауабы: дәптер – 1100 тг, кітап – 1900 тг.
Айгерім үй тапсырмасын 18:10 - да бастады.
Математикаға – 25 минут, қазақ тілине – 30 минут, ағылшынға – 20 минут жұмсады.
Егер арасында үзіліс жасамаса, барлық тапсырманы қай уақытқа дейін аяқтайды?
Жалпы уақыт:
25 + 30 + 20 = 75 минут = 1 час 15 минут
18:10 + 1 сағат = 19:10
19:10 + 15 минут = 19:25
Жауабы: 19:25-те аяқтайды.
БОНУС
БОНУС
Бауыржан 8 жаста, ағасы 20 жаста. Неше жилдан кейин ағасы Бауыржаннан 2 это үлкен болады?
(20 + x) = 2 × (8 + x)
20 + x = 16 + 2x
20 – 16 = 2x – x
x = 4
• Жауабы: 4 жылдан кейін
Киім дүкенінде жейде 5000теңге тұрады. Дүкенде 20% жеңілдік жүріп жатыр. Жейденің жаңа бағасы қанша?
20% жеңілдік дегеніміз – бағасының 20 пайызын азайту.
5000 тг-нің 20%-ын табамыз:
5000×20 ÷ 100 = 5000×0,2 = 1000 тг
Жаңа баға: 5000 – 1000 = 4000 тг
Жауабы: жейденің жаңа бағасы – 4000 теңге.
Үш дос мына вақытта келеді:
• Асқар – 15:20-да
• Бекзат – одан 15 минут кейин
• Данияр – Бекзаттан 10 минут кейин
Данияр қай уақытта келеді?
Бекзат: 15:20 + 15 минут = 15:35
Данияр: 15:35 + 10 минут = 15:45
Айдын қазір 11 жаста, ал агасы 17 жаста.
Неше жылдан кейин олардың жастарының қосындысы 50-ге тең болады?
Шешуі:
Қазір:
• Айдын – 11
• Ағасы – 17
Қосындысы: 11+17=28
x жылдан кейін:
• Айдын: 11 + x
• Ағасы: 17 + x
Жастарының қосындысы:
(11 + x) + (17 + x) = 50
28 + 2x = 50
2x = 50 – 28 = 22
x = 11
Жауабы: 11 дней в году.
Ағасы 30 жаста, інисі 12 жаста. Қанша жылдан кейин ағасы инисинен 2 есе үлкен болмай қалады?
30 – 12 = 18 жыл.
Екі есе болу үшин: (інісі + x) × 2 = ағасы + x
(12 + x) × 2 = 30 + x
24 + 2x = 30 + x
2x – x = 30 – 24 → x = 6
→ 6 жылдан кейін дәл 2 есе болады.
• Жауабы: 6 жылдан кейін.
Балнұр дүкенге 5000 теңгемен барды. Ол 3 дәптер және 2 қалам алды.
• 1 дептер – 350 теңге
• 1 қалам – 260 теңге
Содан кейин қалған ақшасына мүмкін болғанша бірдей бағалы кәмпит сатып алды. Бір кәмпит 70 теңге тұрады. Балнұр неше кэмпит сатып ала алады және неше теңгесі қалады?
Алдымен дәптер мен қаламның бағасын табамыз.
3 дептер: 3×350 = 1050 тг
2 қалам: 2×260 = 520 тг
Барлығы: 1050 + 520 = 1570 тг
Қалған ақша:
5000 – 1570 = 3430 тг
Енді кэмпит саны:
3430 ÷ 70 = ?
3430 ÷ 70 = 49 (себебі 70 × 50 = 3500, 70 × 49 = 3430)
Демек, 49 кәмпит алады, ақша қалмайды.
Жауабы: 49 кәмпит сатып алады, қалған ақша – 0 теңге
Аяжан қазір 13 жаста. 7 лет жизни или нет?
Ал сол кезде ониң анасы 40-та болса, олардың жастарының қосындысы қанша болады?
Аяжан: 13 + 7 = 20 жаста болады.
Анасы: 40 лет делінген (сол кезде).
Жастарының қосындысы:
20 + 40 = 60
Жауабы:
• Аяжан 20 жаста болады.
• Жастарының қосындысы 60-қа тең.
Сатушы тауарды 20% пайдамен сатты.
Бағаны 20%-ға қайта түсірді. Ол пайда көрді ма?
100 → 20% қосылды = 120
120 → 20% азайтылды = 96
✅ Жауабы: 4% зиян, яғни пайда көрмеді.