1-ustun: Nazariya
Chet tili ta’limida o‘quvchining real muloqotga kirisha olish qobiliyatini shakllantirishga yo‘naltirilgan yondashuv qanday ataladi?
Javob: Kommunikativ yondashuv.
O‘qituvchi markazida emas, o‘quvchi faoliyati markazida tashkil etiladigan ta’lim qanday nomlanadi?
Javob: Talaba/o‘quvchi markazli ta’lim.
Talaba grammatik qoidalarni biladi, ammo chet tilida gapira olmaydi. Qaysi jihat yetarli shakllanmagan?
Javob: Kommunikativ kompetensiya.
Faqat grammatik test natijasi o‘quvchining chet tilini to‘liq egallaganini ko‘rsatadimi?
Javob: Yo‘q, chunki nutqiy faoliyatlar ham baholanishi kerak.
Talabalar yangi so‘zlarni biladi, lekin suhbatda ishlata olmaydi. Qanday topshiriq samaraliroq?
Javob: Kommunikativ vaziyat yoki rolli o‘yin.
Til haqidagi bilim bilan tildan amalda foydalanish o‘rtasidagi asosiy farq nimada?
Javob: Bilim qoidani bilishni, foydalanish esa uni real nutqiy vaziyatda qo‘llashni anglatadi.
Grammatik qoidani tushuntirishdan keyin uni real vaziyatda qo‘llashga imkon beruvchi mashqlar qanday yondashuvga mos?
Javob: Kommunikativ va kompetensiyaviy yondashuvga.
O‘qituvchi 30 daqiqa tushuntiradi, talabalar faqat tinglaydi. Muammo nimada?
Javob: Talaba faolligi va interfaollik yetarli emas.
“Testdan yuqori ball = kommunikativ kompetensiya yuqori” degan xulosadagi metodik xatoni toping.
Javob: Test barcha nutqiy ko‘nikmalarni qamrab olmasligi mumkin.
Grammatikani butunlay tashlab yuborish kerakmi?
Javob: Yo‘q. Grammatika kommunikativ faoliyat bilan uyg‘unlashtirilishi kerak.
Chet tili ta’limida bilim, ko‘nikma va kompetensiyaning farqini izohlang.
Javob: Bilim — nazariy o‘zlashtirish; ko‘nikma — faoliyatni bajara olish; kompetensiya — bilim va ko‘nikmalarni real vaziyatda samarali qo‘llash.
O‘qituvchi “Mehmonxonada xona band qilish” vaziyatini yaratib, talabalarni mijoz va administrator roliga ajratdi. Bu qaysi metodik yo‘nalishga xos?
Javob: Kommunikativ, interfaol, vaziyatli ta’lim.
Talabalar yozma mashqlarni yaxshi bajaradi, lekin suhbatda sukut saqlaydi. Muammoning nazariy sababi nima?
Javob: Retseptiv/yozma faoliyat ustun, produktiv kommunikativ faoliyat yetarli emas.
Bir darsda o‘qituvchi 20 ta yangi so‘z berdi, ammo ularning hech biri nutqda qo‘llanmadi. Dars natijasini qanday baholaysiz?
Javob: Leksik bilim berilgan, ammo faol kommunikativ qo‘llash ta’minlanmagan.
Shu darsni qanday o‘zgartirasiz?
Javob: Yangi so‘zlarni dialog, juftlikdagi suhbat, rolli o‘yin va real vaziyatlarda qo‘llatish.
“Chet tilini bilish”ni faqat grammatik qoidalarni bilish bilan tenglashtirishning nazariy cheklovi nimada?
Javob: Til faqat grammatik tizim emas; undan maqsadga muvofiq va kommunikativ vaziyatda foydalanish ham zarur.
Kommunikativ va grammatik yondashuvlarni qarama-qarshi qo‘yish to‘g‘rimi?
Javob: To‘liq to‘g‘ri emas; grammatik bilim kommunikativ faoliyatni ta’minlovchi vosita sifatida integratsiyalanishi mumkin.
O‘qituvchi barcha javoblarni o‘zi beradi. Talabalar xato qilmaslik uchun gapirishdan qo‘rqadi. Asosiy muammo nima?
Javob: O‘quvchi faolligi va mustaqil kommunikativ faoliyatning cheklanganligi.
Quyidagi modelni tahlil qiling: “Tushuntirish → yozma mashq → test”. Unda qaysi bosqich yetishmaydi?
Javob: Amaliy-kommunikativ qo‘llash va nutqiy faoliyat bosqichi.
Ushbu modelni qayta tuzing.
Javob: Motivatsiya → tushunish → mashq → kommunikativ qo‘llash → mustaqil faoliyat → baholash/refleksiya.
Savol: Nima uchun zamonaviy chet tili ta’limini faqat “metod” orqali emas, balki “maqsad–mazmun–faoliyat–natija” tizimi orqali tahlil qilish kerak?
Javob: Chunki metodning samaradorligi uning ta’lim maqsadi, mazmuni, o‘quvchi faoliyati va kutilgan natija bilan uyg‘unligiga bog‘liq.
Agar darsda kommunikativ yondashuv e’lon qilingan bo‘lsa-yu, butun mashg‘ulot davomida faqat test bajarilsa, qanday xulosa chiqarasiz?
Javob: Darsning deklarativ yondashuvi bilan real metodik amaliyoti o‘rtasida nomuvofiqlik mavjud.
Talabalar grammatik testda 90%, og‘zaki topshiriqda 45% natija oldi. Bu natijani qanday ilmiy-metodik izohlaysiz?
Javob: Grammatik bilim nisbatan shakllangan, ammo uni kommunikativ nutq faoliyatiga transfer qilish yetarli emas.
“Yaxshi dars”ni baholashda qaysi savol eng muhim: “O‘qituvchi qancha ma’lumot berdi?” yoki “Talaba nimani mustaqil bajara oldi?” Nima uchun?
Javob: Ikkinchisi, chunki ta’lim natijasi o‘quvchi faoliyati va erishilgan kompetensiya orqali namoyon bo‘ladi.
Sizga 45 daqiqalik darsni takomillashtirish topshirildi. Faqat bitta o‘zgarish qilish mumkin. Nimani o‘zgartirasiz?
Javob: Talabaning real kommunikativ faoliyatini markazga qo‘yaman; masalan, muammoli vaziyat asosidagi juftlik/guruh topshirig‘ini kiritaman.