Amir Temur
Amir Temur davlatida bozorlarda iqtisodiy adolatni ta’minlash uchun aynan qaysi ikki omil muntazam nazorat ostida bo‘lgan va bu nazorat qanday ijtimoiy muammolarni oldini olishga qaratilgan
Toshu tarozi to‘g‘riligi va odil baho nazorat qilingan; bu qalloblik, tovlamachilik hamda raiyatning qashshoqlashishini oldini olishga qaratilgan.
Shohruh va Ulug‘bek (1409–1449) davrida iqtisodiyotning rivojlanishi ayniqsa qaysi jarayon bilan bog‘liq bo‘lgan?
Qo‘shni mamlakatlar bilan savdo-sotiq munosabatlarining o‘sishi
Navoiy o‘z davrining iqtisodiy va siyosiy ahvolini yaxshilash uchun kishilarda qanday his-tuyg‘uni uyg‘otish zarurligini tushungan?
Vatanparvarlik his-tuyg‘usini
Boburning qaysi asarlarida iqtisodiyotga oid ma’lumotlar, jumladan soliq siyosatiga katta o‘rin berilgan?
«Boburnoma» va «Mubayyin»
Amir Temur davrida zarbxona tizimini markazlashtirishdan so‘ng qaysi shaharda yagona zarbxona saqlab qolingan?
Buxoro.
Amir Temurning “Raiyatni xonavayron qilish…” degan fikrida iqtisodiy zanjir qanday ketma-ketlikda davlat inqiroziga olib boradi?
Raiyat qashshoqlashadi → davlat xazinasi kambag‘allashadi → sipohlar tarqaladi → saltanat kuchsizlanadi.
1428-yilda Ulug‘bek tomonidan o‘tkazilgan islohot qaysi muhim iqtisodiy muammoga yechim sifatida amalga oshirilgan?
Muomaladagi yengil vazndagi fulusiy chaqa pullar savdo rivojiga to‘siqlik qilgan muammoga.
Navoiy fikricha, mamlakatning iqtisodiy ahvoli nimalarga bevosita bog‘liq?
Mamlakat hukmdorining aql-idroki va qobiliyatiga
Bobur fikricha, zakot olish uchun mol-mulk qanday shartga javob berishi kerak?
Mol-mulk “nisob”ga yetgan bo‘lishi kerak.
Ulug‘bek islohotidan so‘ng mis pullar zarbini markazlashtirish maqsadida qaysi shaharlardagi zarbxonalar bekor qilingan?
Buxoro, Samarqand, Qarshi, Termiz, Toshkent, Shohruhiya va Andijon (Buxorodan tashqari hammasi yopilgan).
Suyurg‘ol yer egalari qanday ikki asosiy iqtisodiy imtiyozga ega bo‘lgan va bu tizim dehqonlarga qanday ta’sir ko‘rsatgan?
Soliqdan ozod bo‘lgan va yer avloddan-avlodga o‘tgan; ular dehqonlarni ishlatib, xiroj yig‘gan, ya’ni dehqonlar bevosita ularga bog‘liq bo‘lgan.
Ulug‘bek islohoti doirasida zarbxonalar qaysi shahar va joylarda tashkil etilgan?
Buxoro, Samarqand, Qarshi, Termiz, Toshkent, Shohruhiya va Andijon shaharlarida.
Navoiy boylikni o‘z mehnati bilan topilganda uni nechta qismga bo‘lishni tavsiya etgan va uchinchi qism qayerga sarflanishi kerak?
Uch qismga; uchinchi qismi aholining ijtimoiy manfaatlariga sarflanishi kerak.
Bobur xirojni ikki toifaga ajratgan, ular matnda qanday nomlangan?
Muqassam va muvazzar.
Navoiy fikricha boylikni noto‘g‘ri yo‘l bilan topishning ikki usuli qaysi tarzda ifodalangan?
O‘g‘rilik, ta’magirlik va zo‘rlik hisobiga boylik orttirish.
Yangi yerlarni o‘zlashtirish siyosatida Amir Temur tomonidan joriy etilgan uch bosqichli soliq tizimi qanday iqtisodiy strategik maqsadni ko‘zlagan?
1-yil soliq olinmaydi → 2-yil ixtiyoriy to‘lov → 3-yil xiroj; bu dehqonchilikni rag‘batlantirish, yerlarni tezroq obod qilish va ishlab chiqarishni oshirish strategiyasidir.
“Fulusi adliya” deb nom olgan yangi mis pullar mamlakatda qanday asosiy iqtisodiy o‘zgarishni ta’minladi?
Mamlakatning barcha shahar va qishloqlarida ichki chakana savdo va pul muomalasini to‘liq ta’minladi.
Navoiy dehqon va hunarmand mahsulotlarining o‘zaro bog‘liqligini qanday misol bilan asoslaydi?
Dehqonga mehnat qurollari kerak, hunarmandga non kerak; dehqon ham hunarmand va chorvador mahsulotiga muhtoj, ular esa dehqon mahsulotiga muhtoj.
Bobur davrida suv solig‘i qanday holatda va qanday hisob bilan olingan?
Agar chig‘ir bilan sug‘orilsa, olingan hosilning o‘ndan birining yarmini (5%) soliq qilib to‘lash kerak bo‘lgan.
Bobur davrida zakot sifatida boqiladigan mollardan qo‘ylar bo‘yicha 400 dan ortiq bo‘lsa qanday tartibda soliq olingan?
Har 100 qo‘ydan bittasi zakot qilib berilgan
Amir Temur davridagi xalqaro savdoda chetdan keltirilgan tovarlarga 10% ustama qo‘shish siyosati zamonaviy iqtisodiyot nuqtai nazaridan qanday ikki tomonlama effektni yuzaga keltirgan va nima uchun bu paradoksal ko‘rinadi?
Bu siyosat:
Ulug‘bek davrida soliq yig‘ish tartibida g‘alla bilan bog‘liq qanday qat’iy qoida joriy etilgan?
G‘alla g‘aram qilinmasdan avval soliq to‘plash qat’iyan man etilgan.
Navoiy “Mahbub-ul-qulub” asariga ko‘ra jamiyatda moddiy boylik yaratishda muhim o‘rin tutuvchi ijtimoiy guruhlar qaysilar?
Dehqonlar, hunarmandlar va chet el bilan aloqasi bor savdogarlar
Bobur savdogarlar uchun savdo yig‘imi qanday tartibda olingan va bu jarayonda daromad va soliq o‘rtasida qanday nisbat o‘zgarishi kuzatilgan?
20 misqol (4,5 g) oltindan 1 misqol miqdorida soliq olingan; daromad oshgani sari soliq hissasi kamayib borgan.
Amir Temur iqtisodiy fikriga ko‘ra raiyat qashshoqlashishining xazina kamayishiga olib kelishi qaysi qatlamning tarqalishiga sabab bo‘ladi?
Sipohlarning tarqalib ketishiga.