Адамның дене жасушаларында барлығы неше хромосома бар?
46 хромосома (немесе 23 жұп).
Жыныс хромосомалары дегеніміз не?
Ағзаның жынысын анықтайтын арнайы хромосомалар (X және Y).
Аутосомалар деген не?
Еркек пен әйел ағзасында бірдей болатын, дене белгілерін анықтайтын хромосомалар (адамда 44 дана)
Әйел адамның жыныс хромосомаларының жиынтығын жазыңыз.
XX.
Ер адамның жыныс хромосомаларының жиынтығын жазыңыз.
XY
Гомогаметалы жыныс деген не?
Бірдей гаметалар түзетін жыныс (мысалы, адамда әйел тек X гаметасын түзеді)
Гетерогаметалы жыныс деген не?
Әртүрлі гаметалар түзетін жыныс (ер адам X және Y гаметаларын түзеді).
Болашақ баланың жынысы қай сәтте анықталады?
Сперматозоид пен жұмыртқа жасушасы қосылып, ұрықтану жүрген сәтте.
Неліктен ұл баланың туылуы әкесіне байланысты?
Себебі тек әкесінде ғана ұл баланы анықтайтын Y-хромосомасы болады.
Құстарда жынысты анықтау адамнан қалай ерекшеленеді?
Құстарда аналық жыныс гетерогаметалы (XY немесе ZW), ал аталық — гомогаметалы (XX немесе ZZ).
Жыныспен тіркес тұқым қуалау деген не?
Белгілерді анықтайтын гендердің жыныс хромосомаларында (X немесе Y) орналасуы.
Қандай аурулар X-хромосомасымен тіркесіп, рецессивті түрде беріледі?
Дальтонизм (түсті ажыратпау) және гемофилия (қанның ұйымауы).
Неліктен әйелдер гемофилиямен өте сирек ауырады?
Себебі ауру көрінуі үшін екі X хромосомасы да зақымдалуы керек (Xh Xh), ал бір сау X хромосомасы болса, ол ауруды басып тастайды.
Голандриялық белгілер деген не?
Тек Y-хромосомада орналасқан және тек әкеден ұлға берілетін белгілер (мысалы, құлақтың түктенуі).
Егер анасы дальтонизм генін тасушы (XD Xd), ал әкесі сау болса (XD Y), ұлдарының ауру болу ықтималдығы қандай?
50% (ұлдардың жартысы Xd Y генотипімен ауру болып туылуы мүмкін).