Enter Title

Islam

100

• "Islam" sóziniń mánisi ne?

Arabshadan "baǵınıw", "boysınıw", "óziniń erkin Allaǵa tapsırıw".

200

• Muhammed payǵambar qaysı qáwim hám urıwdan shıqqan?

• Quraysh qáwiminiń Xashimiyler urıwinan.

300

• Qurannıń eń birinshi hám eń aqırǵı súreleri qaysılar?

Birinshisi — "Fatiha", aqırǵısı — "Nas" (Biraq eń úlkeni "Baqara", eń kishisi "Kavsar").

400

• Ijmo" hám "Qiyas" degenimiz ne?

• Ijmo — ulamalardıń bir másele boyınsha birden-bir pikiri. Qiyas — máseleni uqsas jaǵdayǵa salıstırıw jolı menen sheshiw.

500

• "Osman Quranı" (Musxaf) qaysı jılı dúzildi hám oǵan neshe jıl dawamında ózgeris kirgiziw qadaǵan etildi?

• 651-jılı dúzildi. Oǵan 50 jıl dawamında bir awız sóz qosıw yamasa xatchup (zakladka) salıw qatań qadaǵan etildi.

Buddizm

100

Buddizm dininiń tiykarlawshısı kim hám ol qaysı mámleket aymaǵında payda bolǵan?

Buddizm dininiń tiykarlawshısı Siddxartxa Gawtama (Budda) bolıp, ol eramızdan aldınǵı VI-V ásirlerde Indiyada (házirgi Nepal shegaralarına jaqın aymaqlarda) payda bolǵan.

200

Buddizmniń muqaddes jazba deregi qalay ataladı hám onıń mánisi ne?

Buddizmniń muqaddes deregi "Tripitaka" (yamasa Tipitaka) dep ataladı. Sanskrit tilinen awdarǵanda "Úsh sebet" degen mánisti bildiredi

300

Buddaniń "Tórt Ullı Haqıyqatı" degenimiz ne? Olardı qısqasha túsindiriń.

Azap bar: Pútkil turmıs azap-aqıretten ibarat (tuwılıw, kesellik, ólim).

Azaptıń sebebi bar: Bul — insannıń nápsi, dúnyalıq zatlarǵa qálewi hám baylanıp qalıwı.

Azaptan qutılıw múmkin: Qálewlerden waz keshkende ǵana azap toqtaydı.

Qutılıw jolı bar: Bul — "Segiz tarmaqlı jol" (tuwrı túsiniw, tuwrı sóylew, tuwrı háreket hám t.b.).

400

Buddizmniń eki tiykarǵı baǵdarı — Maxayana hám Xinayana arasındajı parıq nede?

• Xinayana (Kishi dóngelek) 
• Maxayana (Úlken dóngelek) 

500

Buddizmdegi "Nirvana" túsiniginiń tiykarǵı mánisi ne hám oǵan erisken insan "Turmıs dóngelegi" (Sansara) sheńberinen qalay shıǵıp ketedi?

Nirvana — bul sózbe-sóz "óshiw" yamasa "soǵıwdan toqtaw" mánisin bildiredi. 

Xristian

100

Xristian dininiń muqaddes kitabı qalay ataladı hám onıń mánisi ne?

Xristian dininiń muqaddes kitabı Bibliya dep ataladı. Bul sóz grek tilinen alınǵan bolıp, "Kitap" degen mánisti bildiredi.

200

Xristianlıqtaǵı "Múqaddes Úshlik" (Troitsa) degenimiz ne?

Bul Qudaydıń úsh obrazda, biraq jeke birew ekenligin bildiriwshi doǵma. Olar: Quday-Ata, Quday-Bala (Iisus Xristos) hám Múqaddes Ruwx.

300

Xristianlıq qashan hám ne sebepten ekige (Katolik hám Pravoslav) bólindi?

1054-jılı Rim imperiyasınday siyasiy kelispewshilikler hám diniy táliymat boyınsha tartıslar nátiyjesinde bólindi. Batis Rim shirkewi Katolik, Shiǵis (Vizantiya) shirkewi bolsa Pravoslav dep ataldı.

400

Protestantizm aǵımı qalay payda boldı hám onıń tiykarǵı reformatorı kim?

XVI ásirde Germaniyada katolik shirkewindegi kemshiliklerge (indulgentsiya satıw h.t.b.) qarsı "Reformatsiya" háreketi nátiyjesinde payda boldı. Onıń tiykarlawshısı — Martin Lyuter.

500

Katolikler hám Pravoslavlar arasındaǵı tiykarǵı diniy-dogmatikalıq ayırmashılıq (Filioque máselesi) nede?

Tiykarǵı ayırmashılıq Múqaddes Ruwxtıń kelip shıǵıwında:

Suffizim

100

• Tasawwuf iliminiń baslı maqseti ne?

Insannıń ishki dúnyasın (qálbin) páklew, nápsini tárbiyalaw hám ruwxıy kámillik arqalı Allaǵa jaqınlasıw.

200

• "Pir" (yamasa Shayıx) hám "Múrid" degen kimler?

• Pir — ruwxıy jol kórsetiwshi ustaz. Múrid — sol ustazdıń qolında tárbiya alıp, Haqıyqat jolın izlewshi shákirt.

300

• Xoja Ahmad Yassawiy tiykar salǵan tarıyqattıń ruwxıy basqıshları qaysılar 

• Sháriyat, Tarıyqat, Maǵrıypat hám Haqıyqat.

400

• Sulayman Baqırǵanıydıń nápsi haqqındaǵı tiykarǵı kózqarası nede?

Nápsini adamnıń eń úlken dushpanı dep bilgen hám ruwxıy jetiklikke erisıw ushin "nápsini óltiriw" (ony jılaulaw) kerek dep úgitlegen.

500

• Bahawatdin Naqshbandtıń "Dil ba yor-u dast ba kor" súreni (shiorı) qanday mánisti bildiredi?

• "Qálbiń hárdayım Allada bolsın, qolıń bolsa miynet (halal jumıs) penen bánt bolsın."