Atamalar
Barqaror so’z birikmalari -
maqol, matal va idiomalardir.
Frazeologizmlar
bosh qo'shmoq
aralashmoq
Frazeologik iboralarning tuzilishi va ma'no jihatidan turlari
1. frazeologik qo'shilma,
2. frazeologik butunlik
3. frazeologik chatishma
على الشخص أن ينتهز الفرصة
الكرة في ملعبه
دموع كاذبة
دموع التماسيح
Maqol bu -
Hayotiy tajriba asosida xalq tomonidan yaratilgan, odatda pand-nasihat mazmuniga ega bo‘lgan ixcham, obrazli, tugal ma’noli va hikmatli ibora, gap.
o'ylamoq ma'nosidagi ibora
bosh qashimoq
frazeologik qo'shilma
Ma'nosi qo'shilma tarkibidagi so'zlarning o'z va ko'chma ma'nolaridan kelib chiqadigan turg'un iboralar frazeologik qo'shilma deyiladi
تدخل في شيئ لا يعنيه
وضع أنفه في الأمر
منذ طفولته
منذ نعومة أظافره
Turmushda sinalgan, ma’lum ezgu tugal umumiy ma’no anglatuvchi, ixcham, jarangdor shaklga kirib qolgan xalq hikmatiga
maqol deyiladi.
"bezanmoq" ma'nosidagi ibora
zeb bermoq
frazeologik butunlik
Tarkibidagi so'zlar nutq ma'nolaridan kelib chiqadigan asl ma'nodan tashqari, butun holda ko'chma ma'noda ishlatiladigan turg'un iboralar frazeologik birlashma deyiladi
قديم جدا وبال
أكل الزمان عليه وشرب
رأي الناس
نبض الشارع
Matal -
tugal ma’no ifodalamaydigan obrazli ibora, hikmatli so’z
(masalan, qizil qor yoqqanda)
"umidsizlanmoq" ma'nosidagi ibora
tarvuzi qo'ltig'idan tushmoq
Frazeologik butunlikning quyidagi belgilari bor:
1. Iboraning ma'nosi tarkibidagi so'zlarning ma'nolari bilan izohlanadi. Masalan, yaxshi ishtaha haqida ishtahasi ochildi, deyilsa ochko'zlikka msbatan frazeologik butunlik bo'ladi.
2. Iboraning ma'nosi butun holda ko'chma bo'ladi: podadan oldin chang chiqarmoq, yulduzni benarvon urmoq, jag'i ochilmoq
3. Ibora tarkibidagi so'zlar o'zaro jonli grammatik aloqada bo'lsa ham, ular sintaktik jihatidan erkin bo'lmaydi. Masalan: ilonning yog'ini yalagan iborasi erkin aniqlovchi, to'ldiravchi yoki boshqa bo'laklarga ajratilmaydi, balki birikma holida kesim bo'lib keladi.
دون الاتطبيق أو التنفيذ
حبر على الورق
ماهر في السرقة
خفيف اليد
Idioma -
ma’nosi o’z tarkibidagi so’zlarning ma’nolariga bog’liq bo’lmagan, yaxlit holda bir ma’no beruvchi ixcham ibora
(masalan, bosh qotirmoq, pichoqsiz so’ymoq).
"jo'namoq"
yo'lga tushmoq
frazeologik chatishma
Iboralarning umumiy ma'nosi bilan uni tashkil etgan qismlarning xususiy ma'nolari o'rtasida bog'liqlik bo'lmaydi. Ko'pincha ziddiyat mavjud bo'ladi.
الانتظار دون الصبر
على أحر من الجمر
تعبير عن المراوغة وإخفاء المكر
ابتسامة الصفراء