Hanafiy mazhabi va fiqhiy mazhablar
Movarounnahrda hanafiy mazhabining keng tarqalishiga nimalar sabab bo‘lgan? Eng kamida 3 ta sabab keltiring.
Hanafiy mazhabida qiyos va istihson kabi usullarga katta e’tibor berilishi.
Savdo-sotiq va kundalik hayot masalalariga mos yechimlar taklif qilinishi.
Movarounnahrdagi hukmdorlar va ulamolar tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi.
Bir amalni bajarish tavsiya etilsa, lekin bajarmaslik gunoh bo‘lmasa, u qanday amal hisoblanadi?
Mandub yoki mustahab amal hisoblanadi.
Qaysi tarixiy harakat vakillari 930-yilda Makkaga hujum qilib, Ka’badagi Qora toshni olib ketgan?
Karmatiylar.
Vahhobiylik qachon va kimning faoliyati bilan bog‘liq holda shakllangan?
Vahhobiylik XVIII asrda Arabiston yarimorolida Muhammad ibn Abdulvahhob faoliyati bilan bog‘liq holda shakllangan.
Hanafiy mazhabida kundalik hayotdagi yangi masalalarni hal qilishda qaysi usuldan foydalaniladi?
Javob: Qiyos usulidan.
Al-maslaha al-mursala nima ?
Al-maslaha al-mursala — Qur’on va Sunnatda hukmi aniq ko‘rsatilmagan masalalarda jamiyat manfaatini hisobga olib, shariat maqsadlariga mos hukm chiqarish usuli.
Savol: Imom Abu Hanifa nima uchun «Imom A'zam» nomi bilan mashhur bo'lgan?
Javob: «Imom A'zam» «eng ulug' imom> degan ma'noni anglatadi. U fiqh ilmining rivojiga katta hissa qoʻshgani va chuqur bilimi bilan shu nomga sazovor boʻlgan
Sunnat qanday amal va agar sunnatni beetibor qoldirilsa qanday savoblardan mahrum bolinadi yani oxiratda qaysi yaxshilikdan quruq qoladi
Payĝambarimiz MUHAMMAD MUSTAFO s.a.v
Ali ibn Abu Tolibning xalifalik masalasidagi o‘rni shialikning shakllanishiga qanday ta’sir qilgan?
Ali ibn Abu Tolibning Muhammad payg‘ambardan keyingi rahbarlikdagi o‘rni haqidagi bahslar shialikning shakllanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. Shia an’analarida Ali va uning avlodlarining imomatga haqli ekani ta’kidlanadi. Agar dastlabki musulmonlar orasidagi rahbarlik masalasi boshqacha hal qilinganida, shialikning tarixiy rivojlanishi ham boshqa yo‘nalishda kechishi mumkin edi. Biroq bunday taxminni aniq isbotlab bo‘lmaydi.
Nima uchun ayrim diniy harakatlar vaqt o‘tishi bilan siyosiy harakatlarga aylanadi?
Chunki diniy harakatlar faqat e’tiqod masalalari bilan cheklanmay, jamiyatdagi adolatsizlik, tengsizlik va boshqaruv muammolariga ham munosabat bildirishi mumkin. Agar harakat davlat siyosatini o‘zgartirish yoki hokimiyatda ishtirok etishni maqsad qilsa, uning faoliyati diniy-siyosiy xususiyat kasb etadi.
Nima uchun fiqh tarixida VIII–X asrlar «oltin asr» deb atalgan?
Javob: Chunki bu davrda fiqh mustaqil ilm sifatida shakllanib, uning metodologiyasi rivojlangan va ko‘plab fiqhiy mazhablar yuzaga kelgan.
Savol: Mahmud G‘aznaviy nima sababdan karmatiylarni yo‘q qilishga harakat qilgan?
Javob: Mahmud G‘aznaviy karmatiylarni sunniy islomga zid qarashlarga ega deb hisoblagan va ularning ta’sirini yo‘qotishga intilgan. U o‘zini sunniy islom himoyachisi deb bilgan. Mulhidlar
Istihson usuli haqida nimalarni bilasiz?
Istihson — fiqhda umumiy qiyosiy hukmdan muayyan dalil yoki asosga ko‘ra ma’qulroq yechimga o‘tish usuli. Imom Abu Hanifa bu usulga katta e’tibor bergan.
Sudanda Mahdiylik harakatini kim va qaysi yilda boshlagan?
Javob: Muhammad Ahmad 1881-yilda o‘zini kutilgan Mahdiy deb e’lon qilib, harakat boshlagan.
Nima uchun Karbalo voqeasi shialik tarixida alohida o‘rin tutadi?
680-yilda Husayn ibn Ali va uning hamrohlari Karbaloda Umaviylar qo‘shini bilan to‘qnashuvda halok bo‘lgan. Shia an’analarida bu voqea adolatsizlikka qarshi turish, haqiqatni himoya qilish va fidoyilik ramziga aylangan. Shu sababli Ashuro xotirasi shialarning diniy marosimlari va jamoaviy xotirasida katta o‘rin egallaydi.
Nima uchun bir xil diniy ta’limot tarafdorlari turli siyosiy qarashlarga ega bo‘lishi mumkin?
Chunki odamlarning ijtimoiy sharoiti, tarixiy tajribasi va siyosiy manfaatlari turlicha bo‘ladi. Bir guruh diniy qadriyatlarni mavjud davlat tizimi orqali himoya qilishni ma’qul ko‘rsa, boshqasi siyosiy islohotlar zarur deb hisoblashi mumkin. Demak, umumiy e’tiqod har doim ham yagona siyosiy qarashni anglatmaydi.
Savol: Imom Molik, Imom Abu Hanifa, Imom Shofe’iy va Imom Ahmad ibn Hanbalni birlashtiruvchi asosiy jihat nima?
Javob: Ularning barchasi sunniylikdagi mashhur fiqhiy mazhablar asoschilaridir.
: «Al-Muvatto» va «Al-Musnad» asarlari qaysi ikki fiqh olimi nomi bilan bog‘liq?
Javob: «Al-Muvatto» — Imom Molik, «Al-Musnad» — Imom Ahmad ibn Hanbal.
Islom dini Makkayu Madinada yoyilib bolshagan bolsa ham nima uchun islom diniga oid ilmlarni boshqa yurtlardan kelib organishgan
....
Vojib amal nima? Misol keltiring. Va vojib amalning darajasi qaysi amaldan ustunroq qaysi amaldan pastroq savob beriladi
Hanafiy mazhabida vojib — bajarilishi talab etilgan, ammo dalili farznikidan farqli darajada bo‘lgan amal. Masalan, vitr namozini o‘qish.
Qaysi mazhablarda sahobalar soʻzlari asosiy manba sifatida etirof etilgan va qaysi mazhabda bunday emas
Hanafiylikdan tashqari
Makruh turlarini sanang va misollar keltiring
Javob: Makruh tahrimiy haromga yaqinroq bo‘lib, undan tiyilish zarur. Makruh tanzihiy esa tark etish ma’qul bo‘lgan, ammo tahrimiy darajasidagi amal bo‘lmagan ishdir.
Hanafiylik mazhabi asoschisi otasi va Ali r a bilan boĝliq rivoyatni ayting
Dou qilishlari va
Qaysi fiqha mulhidlar deb atalgan islom ulomolari tomonidan
Karmatiylar
Imom Shofe’iyning Imom Molik bilan qanday aloqasi bo‘lgan?
Imom Shofe’iy Imom Molikning shogirdi bo‘lgan. U Madinaga borib, undan fiqh va hadis ilmlarini o‘rgangan.
Bir kishi yo‘lda hamyon topib oldi. Uni o‘ziga olib qolishi to‘g‘rimi? Nima uchun?
Yo‘q, to‘g‘ri emas. Chunki hamyon boshqa kishining mulki. Uni egasiga qaytarishga harakat qilish kerak
Shialik yo‘nalishlarining rivojlanishida diniy aqidalar muhimroqmi yoki siyosiy kurashlarmi?
Har ikkisi ham muhim bo‘lgan va ular bir-biriga ta’sir ko‘rsatgan. Imomat haqidagi diniy qarashlar rahbarlik masalasiga ma’naviy asos bergan, siyosiy kurashlar esa bu qarashlarning tarixiy rivojlanishiga ta’sir qilgan. Masalan, Karbalo voqeasi siyosiy to‘qnashuv bo‘lish bilan birga diniy xotira va e’tiqodning muhim qismiga aylangan. Shuning uchun bu ikki omilni bir-biridan butunlay ajratib bo‘lmaydi.
Bilamizki, 3 mazhab asoschisi bir biriga ustoz shogirt bular kimligini aniq aytib bering
Molik - Shofeiy- Hanbal
Ijtihod nima ?
Ijtihod — Qur’on va Sunnatda aniq hukmi ko‘rsatilmagan masalalarning shar’iy yechimini topish uchun malakali olimning bor bilim va imkoniyatini ishga solib, hukm chiqarishidir.
-Makruhning tahrimiy va tanzihiy turlari o‘rtasidagi farq nimada?
Javob: Makruh tahrimiy haromga yaqinroq bo‘lib, undan tiyilish zarur. Makruh tanzihiy esa tark etish ma’qul bo‘lgan, ammo tahrimiy darajasidagi amal bo‘lmagan ishdir.
Hanafiylik mazhabi haqida toliq malumot
.... Imom abu Hanifa
Molikiylik mazhabi maqida toliq malumot
Imomi Molikiy
Shofeiylik mazhabi haqida toliq malumot
Imom ash Shofeiy
Hanbaliylik mazhabi haqida tòliq malumot
Ahmad ibn Hanbal
Qaysi mahzabda «Amali ahl al-Madina» (Madina ahlining qadimdan saqlanib qolgan amaliyotini ustuvor manba deb bilishadi
Molikiylik
Bilamizki eng kam etiqod qilinadigan mazhab hanbaliya bunga asosiy sabablar
Reyga chek qoyish va qattiqqollik bilan qiyos