GENLARNING BIRIKKAN HOLDA BIRIKISHI
Genlarning birikkan holda irsiylanish qonunini kim aniqlagan?
Tomas Xant Morgan.
Genlarning o'zaro ta'siri qanday turlarga bo'linadi?
2 turga – allel va noallel genlar ta'siri.
Jinsiy xromatin (Barr tanachasi) nima va uni kim aniqlagan?
Bu hujayra yordamida zichlashgan, faol bo'lmagan X xromosoma bo'lib,ayollarda uchraydi. Uni birinchi bo'lib Murray Barr aniqlagan.
Autosomalar nima?
Jinsni aniqlamaydigan, barcha somatik belgilarni belgilovchi xromosomalar autosomalar deyiladi (odamda 22 juft).
Genetik injeneriya nima?
Javob: Organizmlarning genetik materialini sun'iy o' foyda, kerakli genlarni olib boshqa organizmga tizim usullari majmuasi.
Morgan tajribalarini qaysi organizmda o'tkazgan?
Drosophila melanogaster (meva pashshasi).
Allel genlar o'zaro ta'siriga misol keltiring.
Dominantlik va notoliq dominantlik.
Nima sababdan erkaklarda jinsiy xromatin bo'lmaydi?
Erkaklarning kariotipi XY bo'lib, ularda faqat bitta X xromosoma mavjud. Shuning uchun inaktivatsiya bo'lmaydi.
Nima sababdan yaqin qarindoshlar o'zining nikohida irsiy kasalliklar ko'proq bo'ladi?
Javob: Chunki qarindoshlar bir xil zararli genlarni tashuvchi bo'lish havfi yuqori bo'ladi.
Rekombinant DNK texnologiyasi nima?
Javob: Turli organizmlardan olingan DNK bo'laklarini birlashtirib yangi DNK molekulasi hosil qilish jarayoni.
Agar genlar turli xromosomalarda bo'lsa, ular qanday irsiylanadi?
Mustaqil irsiylanadi (Mendelning III qonuni bo'yicha).
Noallel genlar nima?
Turli lokuslarda joylashgan genlar.
Normal ayol (XX) hujayrasida bir nechta Barr tanachasi bo'ladi?
1 ta.
Odam genetikasi qaysi usul yordamida o'rganiladi?
Javob:
Genealogik (shajara) usuli
Egizaklar usuli
Sitogenetik usul
Biokimyoviy usul
Molekulyar-genetik usul
CRISPR texnologiyasidan qanday qilib yuborish mumkin?
Javob: Genomdagi ma'lum DNK ketma-ketligini aniq baho va tahrirlash.
Agar krossingover chastotasi 20% bo'lsa, genlar masofa necha morganid?
20 morganid (20 sm).
ABO qon guruhi qaysi genetik ta'sir turiga misol bo'ladi?
Kodominantlik.
Qaysi irsiy sindromlarda jinsiy xromatin miqdori o'zgaradi?
Terner sindromi (XO) — Barr tanachasi yo'q
Klinefelter sindromi (XXY) — 1 ta Barr tanachasi mavjud
Genealogik usul nima uchun ko'rsatkich?
Javob: Belgining nasdan-naslga otishini shajara orqali tekshirish uchun.
Transgen organizm nima?
Javob: Boshqa organizm genini o'z genomiga olgan organizm.
Nima sababdan genetik krossingover chastotasidan foydalaniladi?
Chunki krossingover chastotasi genlar masofaga to'g'ri proporsional.
Komplementar genlar bo'lmasa, fenotip qanday bo'ladi?
Belgining namoyon bo'lishi kuzatilmaydi.
Jinsiy xromatinni aniqlash qaysi sohalarda qo'llaniladi?
Sud-tibbiyot ekspertizasida
Sport tibbiyotida jinsni aniqlashda
Odamlarda eng ko'p uchraydigan xromosoma kasalliklaridan qaysi biri?
Javob: Down syndrome — 21-xromosomaning yuk nusxasi bilan bog'liq kasallik.
Gen terapiyasining maqsadi nima?
Javob: Kasallikni davolash uchun zararlangan sog'lom gen bilan davolash.