Biosfera tuzilishi
Odam - Ekologik omil
Global muammolar
O'zbekiston va Maxsus tadqiqotlar
Adaptatsiya (Moslashish)
100

Biosferaning yuqori chegarasi necha km balandlikkacha (ozon qatlamigacha) boradi?

Javob: 22 km

100

Inson ongi va tafakkuri doirasi hisoblangan bosqich nima deyiladi?

Noosfera

100

Bitta "Boing" samolyoti parvoz davomida necha kishining yillik kislorodini sarflaydi?

40 kishining

100

O'zbekistonning qaysi viloyati paxta dalalarida sichqonlarda mutatsiya laboratoriyaga nisbatan 4-5 marta ko'pligi aniqlangan?

Javob: Jizzax

100

Sovuq iqlimda yashovchi hayvonlar tana hajmining kattalashishi haqidagi qoida qanday ataladi?

Javob: Bergman qoidasi

200

Okean tubining qaysi chuqurligigacha hayot mavjudligi aniqlangan?

Javob: 11 km

200

2100-yilga borib Yer yuzi aholisi necha milliardga yetishi bashorat qilinmoqda?

Javob: 34 mlrd

200

Dunyo bo'yicha har yili taxminan necha kishi pestitsidlar (zahri qotillar) bilan zaharlanadi?

Javob: 500 ming kishi

200

Qaysi vitaminlar (C, E) va modda pestitsidlarning mutagenlik ta'sirini kamaytiradi?

Javob: Kofein

200

Issiq iqlim aholisining oyoq-qo'llari va quloqlari uzun bo'lishi qaysi qoida bilan tushuntiriladi?

Javob: Allen qoidasi

300

Biosferaning "tirik modda" tushunchasini va uning geokimyoviy faoliyatini asoslagan olim kim?

Javob: V.I. Vernadskiy

300

Noosfera" terminini 1927-yilda fanga birinchi bo'lib kim kiritgan?

Javob: Edouard Le Rua

300

DDT moddasi tabiatda o'z kuchini yo'qotmasdan necha yilgacha saqlanishi mumkin?

Javob: 25 yil

300

Inson ta'siri natijasida Amudaryo va Sirdaryo suvlarining miqdori necha foizga kamaydi?

Javob: 25-45 %

300

Arktika aholisi (nenetslar) ozuqasining necha foizini go'sht va yog' tashkil etadi?

Javob: 70-80 %

400

Biosferadagi jami tirik moddalarning umumiy massasi qanchaga teng?

Javob: 2,423 × 10¹² tonna 

400

Insonning biosferaga bilvosita (pasiv) ta'siri nimalar orqali amalga oshadi?

Javob: Texnologiya, siyosat va madaniyat

400

Atmosferada qaysi gazning ko'payishi "issiqxona effekti" va global isishga sabab bo'lmoqda?

Javob: Karbonat angidrid - CO2

400

O'zbekistonda "Odam va biosfera" (MAB) dasturi doirasidagi ilmiy guruh qaysi shaharda faoliyat ko'rsatmoqda?

Javob: Toshkent

400

Arktika aholisi (eskimoslar) ratsionida yog‘lar miqdori juda yuqori bo‘lishiga qaramasdan, ularda yog‘ almashinuvi (metabolizm) darajasi boshqa iqlim aholisiga nisbatan necha foizga yuqori bo‘ladi?



Javob: 25-50 foizga yuqori.

Izoh: Sovuq iqlimda yashovchi aholi tanasi doimiy ravishda issiqlik ishlab chiqarishi kerak. Shuning uchun ularda modda almashinuvi, xususan yog‘larni parchalab energiya olish jarayoni o‘rtacha hisobda 25 foizdan 50 foizgacha tezroq ishlaydi. Bu ularga qattiq sovuqda tana haroratini bir xil saqlash imkonini beradi.


500

Stratosferaning yuqori chegarasida (taxminan 100 km) harorat necha daraja bo'ladi?

Javob: 0-10°C issiq

500

Ekologik turg'unlikning oldini olish va yangi turlarni yaratishni o'rganuvchi fan qanday ataladi?

Javob: Noogenika

500

Suv havzalarining ifloslanishi natijasida dunyo bo'yicha har yili qancha qush qirilib ketadi?

Javob: 250 mingga yaqini

500

Sun'iy yaratilgan qaysi tizim (masalan, dalalar) turlar soni kamligi uchun o'z-o'zini boshqarolmaydi?

Javob: Agrotsenozlar

Izoh: Agrotsenozlar — bu inson tomonidan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari olish uchun sun’iy yaratilgan ekotizimlardir (masalan: bug‘doyzor, paxtazor).

500

Xlorella suv o'ti tarkibida necha foizgacha oqsil saqlashi bilan kelajakda oziq-ovqat manbai hisoblanadi?

Javob: 45-50 %

M
e
n
u