Atamalar va tushunchalar
Sahobiyning gapi, ishi yoki "taqrir"iga taalluqli boʻlgan hadis qanday nomlanadi?
Mavquf (yoki asar).
Sahobiy xabarni bevosita "Rasulullohdan eshitdim" yoki "ko'rdim" deb rivoyat qilsa, bu marfu'ning qaysi turiga kiradi?
Ochiq-oydin (sarah) marfu'.
Arab tilida "izidan ergashdi" yoki "muvofiq bo'ldi" ma'nosini anglatuvchi atama qaysi?
Mutobe' (mutobaa)
Bir sahobiydan kelgan rivoyatni boshqa bir sahobiy tomonidan aynan yoki ma'nan tasdiqlanishi nima deyiladi?
Shohid (ko'pligi shavohid).
"Tadlis" bilan tanilgan roviyning rivoyati ishonchli kishi tomonidan "to'liq mutobaa" qilinsa, bu hadisga qanday ta'sir qiladi?
Isnodda tadlis yo'qligini yoki tushirib qoldirilgan roviy ishonchli ekanini tasdiqlaydi
Hadis matni tobein yoki tabaa tobeinga nisbat berilgan bo'lsa, u qanday atama bilan ataladi?
Maqtu
Shaklan "mavquf" bo'lsa-da, aslida sahobiy uni Payg'ambar (s.a.v.)dan olgan deb hisoblanadigan hadis turi qaysi?
Hukmiy marfu'.
Agar roviy boshqa bir roviyning rivoyatiga isnodning eng boshida (shayxida) sherik bo'lsa, bu qanday mutobaa deyiladi?
To'liq mutobaa.
"Shohid" so'zi arab tilida qaysi fe'ldan olingan va qanday ma'noni beradi?
"Shahida" fe'lidan olingan, "guvoh bo'lmoq" ma'nosini beradi
Qaysi illatga ega bo'lgan hadislar mutobaot va shavohid orqali ham maqbul (hasan) darajasiga ko'tarilmaydi?
Mu'zal, roviysi yolg'onda ayblangan (kazzob) yoki "matruk" bo'lgan hadislar
Hadis isnodining Muhammad (s.a.v.)ga yetib borganini anglatuvchi atama qaysi?
Marfu
Sahobiyning "mana bunga buyurildik" yoki "mana bundan qaytarildik" kabi majhul nisbatdagi so'zlari qaysi turdagi hadisga misol bo'ladi?
Hukmiy marfu'
Roviylarning o'zaro muvofiqligi isnodning avvalida emas, balki keyingi tabaqalarda yoki sahobiyda kuzatilsa, bu qanday nomlanadi?
Qisman mutobaa
Mutobaa va shohidning asosiy farqi nimada?
Mutobaada sahobiy bir kishi bo'ladi, shohidda esa sahobiylar turli xil bo'ladi.
Imom Buxoriy va Muslimning sahih to'plamlarida ba'zi zaif roviylar uchrab qolishining sababi nima?
Ularning rivoyatlari asosiy dalil emas, balki "mutobaot" va "shavohid" (quvvatlovchi) sifatida keltirilgan
Hadisning rivoyat yo'llarini tekshirish va uning "mutobe" yoki "shohid"lari borligini aniqlash amaliyoti nima deyiladi?
E'tibor.
Sahobiyning ijtihod orqali bilish imkoni bo'lmagan g'aybiyot (jannat, do'zax) haqidagi xabarlari nima uchun "hukmiy marfu" deb baholanadi?
Chunki bunday ma'lumotlar faqat vahiydan olinishi mumkin.
Muhaddislar mutobaa hadisning ham lafzida, ham ma'nosida kuzatilsa, qaysi iborani qo'llaydilar?
"Misluhu" (uning misli).
"Agar ummatimga mashaqqat bo'lmaganda, har namozga misvok qilishni (yoki tahoratni) buyurardim" hadisida Abu Hurayra rivoyatiga kim "shohid" bo'lib kelgan?
Zayd ibn Xolid.
"Amallar niyatga bog'liq" hadisi isnodining avvalida "tafarrud" (yakka qolish) bo'lsa-da, nima uchun u juda kuchli hadis sanaladi?
Unga ma'nan muvofiq bo'lgan ko'plab boshqa hadislar (ma'naviy mutavotir) borligi sababli.
Matnning sifati bo'lgan "mavquf" yoki "maqtu"dan farqli o'laroq, sanadning oxirigacha uzluksiz yetib kelganini bildiruvchi sifat qanday nomlanadi?
Muttasil
Sahobiylar rivoyatda o'zlarini "Abulqosimning sunnati" yoki "sunnatga muvofiq" kabi iboralarni ishlatishlari qaysi holatlarda har doim ham "marfu" bo'lmasligi mumkin?
Agar undan xulafoi roshidin yoki ma'lum bir yurtning odati (sunnati) nazarda tutilgan bo'lsa.
Mutobaa qidirishning asosiy maqsadi nima?
Hadisning ishonchlilik darajasini ko'tarish (zaiflikdan hasanga yoki hasandan sahihga) va roviyning xato qilmaganini tasdiqlash.
Ibn Hajar Asqaloniyning fikricha, mutobaot va shavohid atamalari o'rtasida qanday amaliy holat kuzatiladi?
Ba'zida bu ikki atama bir-birining o'rnida (sinonim sifatida) qo'llanilaveradi
Ibn Salohning sahih hadis ta'rifiga ko'ra, "musnad" atamasi nimani anglatadi?
Hadisning Muhammad (s.a.v.)ga nisbat berilganini (matn sifati).