KAFA TRAVMA WHİTE
5) 72 yaş erkek, düşme sonrası baş travması.
GCS 14, hafif konfüzyon.
BT: yarımay şeklinde hiperdens alan.
Tanı nedir?
A) Epidural hematom
B) Subdural hematom
C) SAH
D) İntraserebral kanama
✅ Doğru cevap: B) Subdural hematom
💡
Yarımay (crescent) = subdural
6) 40 yaş erkek, kafa travması.
BT normal.
Hasta ısrarla baş ağrısı ve kusma tarifliyor.
En uygun yaklaşım?
A) Taburcu
B) Gözlem + tekrar değerlendirme
C) MRI
D) Steroid
✅ Doğru cevap: B) Gözlem
💡
Normal BT ≠ risksiz hasta
→ özellikle semptom varsa gözlem önemli
11) 50 yaş hasta, kafa travması sonrası
GCS 15 ama sürekli kusma + baş ağrısı
BT endikasyonu var mı?
A) Yok
B) Var
C) Sadece yaş >65 ise
D) Sadece LOC varsa
Doğru cevap: B) Var
💡
Persistan kusma → BT endikasyonu
16) 28 yaşındaki erkek arabadan fırlar ve Acil Sağlık Hiz metleri tarafından entübe edilmiş şekilde acil servise getirilir ve Glasgow Koma Skalası puanı (GKS) 3'tür. Servikal boyunluk takılıdır ve hastada bilateral solunum sesleri mevcuttur. Bu hasta için hedef ortalama arter basıncı (MAP) nedir?
(A) 50 mm Hg
(B) 65 mm Hg
(C) 80 mm Hg
(D) 125 mm Hg
Yanıt C. Bu hastada şiddetli beyin hasary mev cuttur ve olasılıkla normal otoregülasyon kaybı mevcuttur. Bu nedenle, serebral vaskülatürün otoregülasyon yetisinin bozulmasına rağmen serebral perfüzyonu desteklemek için ortalama arter basınçları (MAP'ler) 80 mm Hgden büyük veya 80 man Hg'ye eşit ancak 120 mm Hg'den büyük olmamalıdır.
19) 25 yaşındaki erkek bar kavgasında saldırıya uğrar ve birden fazla kişi tarafından dövülür. Acil servise geldiğinde ağrılı uyaranla gözlerini açar, anlaşılmaz sesler çıkarır ve ağrılı uyaranla geri çekilir. Glasgow koma skalası puanı nedir?
(A) 3
(B) 6
(C) 8
(D) 9
Yanıt C. Bu hastanın Glasgow Koma Skalası puanı (GKS) 8'dir. Ağrılı uyaranda gözlerini açtığında 2 puan, anlaşılmaz sesler çıkardığında 2 puan ve ağrılı uyaranda geri çe kilebildiğinde 4 puan alır.
4) 35 yaş erkek, kafa travması sonrası kısa süre bilinç kaybı, sonra tamamen düzelmiş.
2 saat sonra ani kötüleşme.
En olası tanı?
A) Subdural hematom
B) Epidural hematom
C) Kontüzyon
D) Diffüz aksonal hasar
Doğru cevap: B) Epidural hematom
💡
Lucid interval = klasik epidural hematom
10) 45 yaş erkek, kafa travması.
GCS 9
SpO₂ %88
İlk hedef nedir?
A) ICP düşürmek
B) Hipotansiyonu düzeltmek
C) Hipoksiyi düzeltmek
D) BT çekmek
✅ Doğru cevap: C) Hipoksiyi düzeltmek
💡
ATLS:
👉 Hipoksi ve hipotansiyon = sekonder beyin hasarının en önemli nedeni
12) 38 yaş erkek, kafa travması sonrası
GCS 7
TA: 90/60
En kritik problem nedir?
A) Beyin ödemi
B) Hipotansiyon
C) Hiperkapni
D) Ağrı
✅ Doğru cevap: B) Hipotansiyon
💡
👉 Tek bir hipotansiyon atağı bile mortaliteyi artırır
22) Aşağıdakilerden hangisi servikal omurganın stabil olmayan yaralanmasıdır?
(A) Anterior subluksasyon
(B) Bilateral faset çıkığı
(C) Basit kama kompresyon kırığı
(D) Spinöz proses kopma kırığı
Yanıt B. Bilateral faset çıkığı, bir omurun eklem kitleleri alttaki bitişik omurların eklem yüzeylerinden öne ve üste doğru çıktığında meydana gelir. Bu durum oldukça sta bil olmayan bir durumdur ve acil nöroşirürjik konsültasyon ve müdahale gerektirir. Diğer tüm seçenekler stabil yaralanmalardır.
HANGİ TİP OMUGA KIRIĞI FLEKSİYON-DİSTRAKSİYON EMKANİMASIYLA İLİŞKİLİDİR VE EMNİYET KEMERİ BELİRTİLERİYLE İLİŞKİLİDİR?
A: PATLAMA KIRIĞI
B: CHANCE KIRIĞI
C: LATERAL KÜTLE KIRIĞI
D: TEK TARAFLI FASET ÇIKIĞI
YNIT B: CHANCE KIRIKLARI SIKLIKLA SADECE KUCAK KEMERİNDEN KAYNAKLANAN EMNİYET KEMER YARALANMASIYLA İLİŞKİLİDİR. VERTEBRAL GÖVDE BOYUNCA ANTERİOR KOMPRESYON VE İLİŞKİLİ ENİNE KOMPRESYON KIRIĞI MEVCUTTUR VE ORTA POSTERIOR BAĞ YAPILARI YER DEĞİŞTİRMİŞTİR. KORD KOMPRESYONUNA YOL AÇABİLİR, PATLAMA KIRIĞI AKSİYEL YÜKLENMEYLE YAYGINDIR . TEK TARAFLI FASET ÇIKIĞI DÖNME ENERJİSİYLE İLİŞKİLİDİR. LATERAL KÜTLE KIRIĞI NADİR OLUP AKSİYEL YÜKLENME VE SERVİKAL OMURGA ROTASYONUNDAN KAYNAKLANIR
3) 28 yaş erkek, motosiklet kazası.
GCS 6 (E1V1M4), solunum düzensiz.
İlk yapılması gereken?
A) BT çek
B) Mannitol başla
C) Entübasyon
D) Nöroloji konsültasyonu
✅ Doğru cevap: C) Entübasyon
💡
GCS ≤8 → entübasyon (ATLS altın kural)
9) 60 yaş hasta, kafa travması sonrası bradikardi, hipertansiyon ve düzensiz solunum gelişiyor.
Bu tablo neyi gösterir?
A) Hipovolemi
B) Beyin herniasyonu
C) Sepsis
D) Hipoglisemi
✅ Doğru cevap: B) Beyin herniasyonu
💡
Cushing triadı = geç bulgu → acil müdahale
15) Varfarin kullanan, atriyal fibrilasyon öyküsü olan 72 yaşındaki erkek, köpeğinin tasmasına takılıp düşme sonucu kafasına darbe aldıktan sonra başvuruyor. Eşiyle birlikte yaşıyor ve başka tıbbi sorun yaşamıyor. Fuik muayenesinde sadece alnındaki sıyrık dikkat çekiyor Uluslararası normalleştirilmiş oranı (INR) 2.0, Glasge Koma Skalası puanı (GKS) 15'dir ve zorluk çekmeden yürüyebiliyor. Beyin BT'si akut kanama açısından negatiftir. Eve dönmek konusunda kendini güvende hissen.
ğini bildiriyor. SONRAKİ EN İYİ adım nedir?
(A) 24 saat içinde tekrarlanan beyin BT taraması gözlemi için hastaneye yatış
(B) Nörolojik kontroller için yoğun bakım ünitesine yatış
(C) Yönetim için nöroşirürjiye danışma
(D) Dönüş önlemleri ile hasta taburcu edilir ve cikmiş kanama konusu ele alınır
Yanıt D. Antikoagülan alan yaşlı hastaların gecikmiş kanama oranlarının düşük olduğu bilinmektedir. Mevcut uygulama kalıpları değişkendir ancak genel olarak negatif beyin BT taraması ve supraterapötik uluslararası normalleştirilmiş oran (INR) olmaksızın evde durumu stabil olan hastalar ayaktan hasta takibi ve dönüş önlemleri ile taburcu edilebilir.
18) 22 yaşındaki kadın kask takmaksızın motosikletin arkasından fırlar. Acil Sağlık Hizmetleri olay yerine vardığında kadının agonal solunumla komada oldu-ğunu saptar ve kadını entübe eder. Yolda nöbet ge-çirdiği görülür ve midazolam verilir. Acil servise va-rıldığında Glasgow Koma Skalası Puanı (GKS) 3'tür ve sağ göz bebeği sabittir, genişlemiştir. Bu durum, hangi herniasyon türüyle EN ÇOK uyumludur?
(A) Merkezi transtentorial herniasyon
(B) Serebellotonsiller herniasyon
(C) Unkal herniasyon
(D) Yukarı doğru posterior fossa herniasyonu
Yanıt C. Bu hasta şiddetli kafa travması geçirmiştir ve nöbet geçirmiştir. Şu anda sağ göz bebeği sabittir, genişlemiştir ve bu durum da en çok unkal herniasyonu ile uyumludur. Sıralanan diğer herniasyon sendromları genellikle noktasal göz bebekleri gösterirken, daha şiddetli olgular sabit ve genişlemiş bilateral göz bebeklerine doğru ilerler.
21) 18 yaşındaki erkek futbol oyuncusuna kaskı takı iken sahada çarpılır ve oyuncu 1 dakika boyunca bi lincini kaybeder. Olaydan sonra bir kez kusar. Başka yaralanması yoktur. Triyajda beyin BT taraması istenir ve negatif çıkar. Hastanın Glasgow Koma Skala puan (GKS) 15'tir. Nörolojik muayenesinde yavaş tepkiler dikkat çekicidir. Hasta yarın antrenmana dönüp dönemeyeceğini sorar. Sizin yanıtınız nedir?
(A) Hayır, 48 saat boyunca asemptomatik olana kadar geri dönemez.
(B) Hayır, aile hekimi, nöroloji veya spor hekimi ta rafından izin verilene kadar geri dönemez.
(C) Evet, semptomsuz olduğu sürece yarın geri dö nebilir.
(D) Evet, BT taraması negatif olduğu için yarın geri dönebilir.
Yanıt B. Bu hasta beyin sarsıntısı geçirmiş tir ve beyin istirahatine gereksinim duyar. Tekrarlayan kafa travmasından kaçınmak beyin sarsıntısı tedavisinin önemli bir parçasıdır. Kendisini uzunlamasına takip edebilen ve kesin aktiviteye dönüş talimatları sağlayabilen bir doktor tarafından onaylanana kadar spora dönmesine izin verilmemelidir. Bu alan, giderek artan araştırma ve uygulama çeşitliliğinin olduğu bir alandır.
2) 65 yaş kadın, evde düşme sonrası başını çarpmış.
Warfarin kullanıyor. GCS 15, nörolojik defisit yok.
En uygun yaklaşım nedir?
A) Taburcu et
B) 6 saat gözlem
C) Acil beyin BT
D) Sadece INR bak
Doğru cevap: C) Acil beyin BT
💡
Antikoagülan kullanan her kafa travması hastasında BT endikedir
7) 55 yaş erkek, kafa travması.
GCS 10, ajite.
PaCO₂: 28 mmHg
Bu durumun en olası nedeni?
A) Hipoventilasyon
B) Hiperventilasyon
C) Metabolik asidoz
D) Hipoksi
✅ Doğru cevap: B) Hiperventilasyon
💡
Düşük CO₂ → serebral vazokonstriksiyon → kötü prognoz
14) Otoyolda seyahat ederken yandan çarpılarak kaza ge-
çiren 22 yaşındaki kasklı erkek motosikletçi için Acil
Sağlık Hizmetleri çağrılır. Geldiğinde komadadır ve
Glasgow Koma Skalası puanı (GKS) 3'tür. Acil Sağlık Hizmetleri tarafından kaskı çıkarılmıştır ve en yakın kamu hastanesine götürülmüştür. Yaşamsal bulguları kan basıncı 85/33, kalp hızı 140, geri solumasız maskede SpO, %89 ve solunum sayısı 6'dır. İki taraflı solunum sesleri mevcuttur. Bu hasta için yönetimde SONRAKİ EN İYİ adım nedir?
(A) FAST (travma için sonografi ile odaklanımış de-ğerlendirme) muayenesi yapılmalıdır.
(B) Sıralı servikal omurga stabilizasyonu ile hava yolu oluşturulmalıdır.
(C) İki taraflı göğüs tüpleri takılmalıdır.
(D) İki büyük çaplı intravenöz yolla intravenöz eri-şim sağlanmalıdır.
Yanıt B. Bu hasta, azalmış mental durum, hi-
poksi, hipotansiyon ve taşikardi belirtileriyle şiddetli şekilde yaralanmıştır. IV erişiminin sağlanması, hastanın kristaloid ve kanla resüsitasyonu gibi birden fazla öncelik mevcuttur. Ancak, ileri travma yaşam desteğinde (ATLS) hava yolu önceliğe sahip-tir, bu nedenle Glasgow Koma Skalası puanı (GKS) 3, solunum sayısı 6 olan zayıf solunum gücü ve geri solumasız maskede %89 satürasyon ile hastanın kesin hava yoluna gereksinimi mevcuttur.
17) Hangi yaralanmanın acil nöroşirürjik müdahale gerektirmesi EN OLASIDIR?
(A) Yaygın aksonal yaralanma
(B) Yaygın serebral ödem
(C) Epidural hematom
(D) Subdural hematom
Yanıt C. Epidural hematom, acil nöroşürürjlk
müdahaleye gereksinim duyma olasılığı en yüksek olanıdır. BT taramasında sütür hatlarını geçmeyen bikonkav hiper-yoğunlukta görünür. Epidural hematomun daha genç hastalarda gö rülme olasılığı daha yüksektir. Bu nöroşirürjik acil durum için sıklıkla acil dekompresyon gerekir. Subdural, yaygın aksonal yaralanma ve yaygın serebral ödem de nöroşürürjik acil durum lardır ancak acil cerrahi müdahaleye gereksinim duyma olası lıkları daha düşüktür.
YAŞLIDA HASTANEYE YATIŞA YOL AÇAN EN SIK TRAVMATİK YARALANMA NEDİR?
A: KOL KIRIĞI
B: SERVİKAL OMURGA KIRIĞI
C: KALÇA KIRIĞI
D: TRAVMATİK BEYİN HASARI
YANIT C
1) 49 yaş erkek hasta, araç içi trafik kazası sonrası getiriliyor.
GCS: E3 V4 M5 = 12 TA: 150/90, Nabız: 52, Solunum: 10/dk
Sağ pupil dilate ve ışık refleksi yok.En olası durum nedir?
A) Subaraknoid kanama
B) Epidural hematom
C) Subdural hematom
D) Diffüz aksonal hasar
Doğru cevap: B) Epidural hematom
💡 Teaching point: Cushing triadı + unilateral dilate pupil → uncal herniasyon + epidural hematom düşün
8) 30 yaş erkek, yüksekten düşme.
GCS 13
BT: peteşiyal kanamalar
Tanı?
A) Epidural hematom
B) Subdural hematom
C) Diffüz aksonal hasar
D) SAH
✅ Doğru cevap: C) Diffüz aksonal hasar
💡
DAI → BT’de minimal ama klinik ağır olabilir
13) Mekanik kalp kapakçığı için varfarin kullanan 35 ya-şındaki erkek, mutfağında 5 fitlik merdivenden dü-şüp kafasını çarptıktan sonra ailesi Acil Sağlık Hizmetlerini çağırır. Kafası karışıktır, konuşabilmek için gözlerini açar ve ağrısı lokaldir. Yaşamsal bulguları kan basıncı 128/54 kalp hızı 60, SpO, %99, solunum sayısı 14 ve parmak ucundan alınan glikoz 89'dur. Kamu hastanesi 5 dakika ve 1. seviye travma merkezi 25 dakika uzaklıktadır. Durumuna göre EN UYGUN OLAN hangisidir?
(A) Hastanın hava yolu ile ilgili endişe nedeniyle en yakın kamu hastanesine sevk
(B) Daha kısa nakil süresi nedeniyle kamu hastanesine sevk
(C) Yaralanma mekanizması ve antikoagülasyon durumu nedeniyle travma merkezine sevk
(D) Fizyolojik kriterler ve antikoagülasyon durumu nedeniyle travma merkezine sevk
Yanıt D. Bu hasta, 12 Glasgow Koma Skalası puanı (GKS) ve antikoagülan durumu temel alınarak önemli fizyolojik bozuklukla başvuruyor. Travma merkezi daha uzakta olsa da hasta olasılıkla nöroşirürjinin mevcut olmasından ve 1. seviye travma merkezinin diğer kaynaklarından faydalanacaktır. Soru metninde yakın gelecekte hava yolu tıkanıklığı konu-sunda endişe mevcut değildir.
23) 23 yaşındaki erkek, bir kavga sırasında yüzüne aldığı
birden fazla darbe sonrası başvuruyor. Sağ gözü şiş
miştir ve her iki burun deliğinden kan geliyor. Triyaj
yaşamsal bulguları vücut sıcaklığı 99.7 deg * F kalp hızı 80,
kan basıncı 120/75 ve SpO, %100 ile solunum sayısı
18dir. Fizik muayenesinde başka yaralanma görünmüyor. Glasgow Koma Skalası puanı (GKS) 15tr göz bebekleri eşit şekilde yuvarlaktır ve ışığa tepki veriyor, ekstraoküler hareketler sağlamdır ve konuşabiliyor. C-omurga hassas değildir. Tedavide SONRAKİ EN İYİ adım nedir?
(A) Görme keskinliği değerlendirilir
(B) Beynin BT'si
(C) Maksillofasiyal BT taramau
(D) Yüzün düz filmleri
Yanıt A. Hasta maksillofasiyal travma ile baş vuruyor ve yüz kırıklarının değerlendirilmesi için yüzünde ince kesitler almak üzere hastanın maksillofasiyal BT'ye girmesi ge rekir. Ancak, bu işlem yapılmadan önce acil müdahale gerekti ren retrobulber hematom gibi görmeyi tehdit edici yaralanmas olup olmadığını belirlemek amacıyla görme keskinliği değer lendirilmelidir. Yüzün düz filmleri BT'den daha az hassastır.
24) Varfarin kullanan, atriyal fibrilasyonlu 75 yaşındaki erkek, otoyol hızında motorlu taşıt kazasına karıştık-tan ve sürücü koltuğunda sıkıştıktan sonra sevk edili yor. Hava yastığı açılarak yüzüne çarpıyor ve sağ gözü şişiyor ve gözün proptotik görünümü var. Yaşamsal bulguları ateş 97.8 deg * F kalp hızı 80, kan basıncı 175/83 solunum sayısı 16 ve SpO, %98'dir. Fizik muayene sinde başka yaralanma görülmüyor, Glasgow Koma Skalası puanı (GKS) 15'tir, göz bebekleri eşittir, yuvarlaktır ve ışığa tepki vermektedir ve ekstraoküler hareketleri sağlamdır. Görme keskinliği sol gözde 20/20 ancak sağ gözde 20/200'dir. C-omurgau hassas değildir. FAST (travma için sonografi ile odaklan-mış değerlendirme) muayenesi normaldir. Tedavide SONRAKİ EN İYİ adım nedir?
(A) Yüzün BT'si
(B) Lateral kantotomi
(C) Maksillofasiyal cerrahi konsültasyonu
(D) Oftalmoloji konsültasyonu
Yanıt B. Bu hastada oküler kompartman sendromu oluşturduğu düşünülen şüpheli retrobulber hematom mevcuttur. Bu durum, akut iskemik optik nöropatiye ve görme kaybına yol açabilir. Bu durum, hastanın oküler basıncı ve sinire olan iskemiyi azaltmak için mümkün olan en kısa sürede lateral kantotomi geçirmesini gerektiren acil bir durumdur. Antikoa gülasyon durumu, retrobulber hematomun daha olası olmasını sağlar. Sıralanan diğer seçenekler, lateral kantotominin gerçek leştirilmesini geciktirmemelidir