Chính trị và dân chủ
Dân chủ là gì? Nêu 2 hình thức của dân chủ.
Dân chủ: Một hình thức chính quyền mà các quyết định của chính phủ dựa trên sự đồng thuận tự do của người dân, những người được đảm bảo các quyền cơ bản.
CÓ 2 hình thức là Dân chủ trực tiếp (direct democracy) và Dân chủ đại diện (representative democracy)
Năm nào Hiến pháp Hoa Kỳ được thông qua?
1787
Có bao nhiêu nhánh chính quyền trong hệ thống chính trị Mỹ? Liệt kêđầyđủ tên 3 nhánh và cơ quan đại diện mỗi nhánh.
Ba nhánh: Lập pháp, Hành pháp và Tư pháp.
Cơ quan đại diện: Quốc hội, Nhà trắng, Tòa án tối cao
Hai đảng chính trong hệ thống chính trị Mỹ là gì?
Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa.
Mỹ bầu cử Tổng thống theo hình thức nào?
Electoral College - Hệ thống Cử tri đoàn
Có nhận định cho rằng mặt trái của nền dân chủ là "Tyranny of the Majority" (sự chuyên chế của đa số). Hãy giải thích khái niệm này.
"Tyranny of the majority" (sự chuyên chế của đa số) là khái niệm chỉ tình trạng trong một nền dân chủ khi ý chí của đa số bị áp đặt một cách tuyệt đối, dẫn đến việc xâm phạm quyền và lợi ích của thiểu số, dù thông qua quy trình dân chủ.
Tuyên ngôn Độc lập chịu ảnh hưởng từ triết lý chính trị của ai?
John Locke
Có bao nhiêu ghế trong Hạ viện và bao nhiêu ghế trong Thượng viện? Tại sao lại có con số này
Hạ viện: 435 nghị sĩ, dựa vào dân số bang
Thượng viện: 100 nghị sĩ, 2 nghị sĩ mỗi bang x 50 bang
Nhóm lợi ích khác gì với đảng phái?
Không tranh cử, tập trung vào vận động chính sách cho quyền lợi cụ thể.
Chính sách công ở Mỹ thường chịu tác động từ những chủ thể nào trong xã hội? Cần nêu ít nhất 4 nhóm.
Các nhánh chính quyền (lập pháp, hành pháp), nhóm lợi ích, cử tri, giới truyền thông và các tổ chức chuyên môn (think tanks, viện nghiên cứu).
Nêu Bốn lý tưởng (Ideal) nền tảng hỗ trợ chính phủ Hoa Kỳ
1. Rule of Law
2. Separation of Powers
3. Checks and balance
4. Impartial Courts & Judges
Vấn đề chính gây tranh cãi tại Hội nghị lập hiến là gì?
Quyền lực giữa các bang lớn và nhỏ, chế độ nô lệ giữa 2 phe Federalist và Anti-Federalist
Nội các của Tổng thống gồm?
Phó Tổng thống & 15 Bộ trưởng đứng đầu các Bộ (Secretaries)
Tác động của truyền thông xã hội tới chính trị Mỹ là gì?
Định hướng dư luận, gia tăng phân cực, lan truyền thông tin nhanh chóng và đa chiều.
Quy trình hình thành chính sách công ở Mỹ gồm các bước nào?
Đề xuất – soạn thảo – phê duyệt – triển khai – giám sát và đánh giá.
Khế ước xã hội (The Social Contract) là gì và tác động như thế nào đến Mỹ?
Khế ước xã hội (The Social Contract) là lý thuyết chính trị cho rằng con người đồng thuận với nhau để rời bỏ “trạng thái tự nhiên” và thành lập một chính quyền có luật lệ nhằm bảo vệ quyền lợi của mọi người.
Người dân đồng ý trao một phần quyền tự do cho chính phủ để đổi lại sự bảo vệ quyền sống, tự do và tài sản.
Nếu chính phủ vi phạm lòng tin, người dân có quyền thay đổi hoặc lật đổ nó.
Điều này ảnh hưởng rõ ràng tới Tuyên ngôn Độc lập (1776) và Hiến pháp (1787) - "We the People"
Bills of Rights là gì, gồm bao nhiêu điều? Liệt kê ít nhất 3 quyền được nêu trong đó.
Bill of Rights (Tuyên ngôn nhân quyền) là 10 tu chính án đầu tiên trong Hiến pháp Hoa Kỳ, được thông qua năm 1791. Trong đó có:
Các quyền tự do cơ bản: Quyền tự do tôn giáo, Tự do ngôn luận, Tự do báo chí, Quyền hội họp ôn hòa, Quyền kiến nghị chính phủ
Quyền sở hữu và mang vũ khí
Không bị ép cho binh lính ở nhờ
Bảo vệ trước việc khám xét, bắt giữ tùy tiện
Quyền không tự buộc tội và được xét xử công bằng
Quyền được xét xử công bằng trong vụ án hình sự
Quyền được xét xử bởi bồi thẩm đoàn trong vụ dân sự
Cấm các hình phạt tàn ác hoặc tiền bảo lãnh quá cao
Các quyền khác của người dân vẫn được bảo vệ
Quyền của các bang và người dân
Nêu quy trình cho ra đời 1 luật tại nhánh lập pháp Hoa Kỳ
Đề xuất, giới thiệu dự luật → Ủy ban xem xét → Biểu quyết tại hai viện → Thống nhất, thỏa hiệp với 1 phiên bản cuối → Tổng thống ký → thành Luật
Tại sao ta không thấy đảng thứ ba đắc cử mà chỉ thường thấy đảng Dân chủ và Cộng hòa? Nêu đúng ít nhất 3 lý do.
Hệ thống bầu cử “được ăn cả” (winner-takes-all)
Khó khăn trong việc tiếp cận lá phiếu (ballot access)
Thiếu tài trợ và truyền thông
Không được tham gia debate do ko đạt đủ 15% ủng hộ toàn nước
Tâm lý cử tri “sợ phí phiếu” (spoiler effect)
Nhận định "Kết quả bầu cử Tổng thống quan trọng, nhưng kết quả bầu cử giữa kỳ cũng quan trọng không kém" là Đúng hay Sai? Giải thích lý do.
Đúng. Vì kết quả bầu cử giữa kỳ quyết định sự thay đổi của toàn bộ 435 ghế Hạ viện và 1/3 ghế Thượng viện. Nếu đảng của Tổng thống kiểm soát cả hai viện Quốc hội, việc thông qua luật và ngân sách sẽ thuận lợi hơn và ngược lại.
Hiến pháp Hoa Kỳ duy trì sự cân bằng quyền lực giữa ba nhánh chính quyền như thế nào (thông qua cơ chế nào)? Hãy đánh giá hiệu quả của cơ chế này trong các nền chính trị Mỹ gần đây.
Hiến pháp thiết lập cơ chế checks and balances giữa Lập pháp, Hành pháp và Tư pháp. Tuy nhiên, gần đây với xung đột giữa Tổng thống và Quốc hội, hay can thiệp tư pháp vào chính sách hành pháp cho thấy hệ thống này cho thấy cơ chế này bộc lộ nguy cơ bế tắc và lạm quyền.
Mỹ theo chế độ Liên bang (Federalism). Hãy phân biệt ngắn gọn National Powers (hay còn gọi là Enumerated Powers) và Reserved Powers.
National Powers (hay còn gọi là Enumerated Powers) được Hiến pháp quy định rõ ràng, dành riêng cho Chính phủ Liên bang. Ví dụ: in tiền, tuyên chiến và duy trì quân đội, điều chỉnh thương mại liên bang và quốc tế...
Reserved Powers Là những quyền không được trao cho chính phủ liên bang cũng như không bị cấm đối với các bang, theo Tu chính án thứ 10. Ví dụ mỗi bang có thể có hệ thống giáo dục, bầu cử, luật pháp riêng miễn không vi hiến
Nêu tên tất cả các cấp tòa án Mỹ trong hệ thống tòa án kép.
Cao nhất là Tòa án tối cao (U.S. Supreme Court)
•Các tòa án cấp bang (State Courts) gồm: Một Tòa án Tối cao bang (state supreme court), Tòa án phúc thẩm trung gian (intermediate appellate court) và các tòa án sơ thẩm (trial courts) cấp quận hoặc thành phố.
•Các tòa án liên bang (Federal Courts) gồm: các Tòa phúc thẩm Hoa Kỳ (U.S. Courts of Appeals), các Tòa án cấp quận Hoa Kỳ (U.S. District Courts) và các tòa án chuyên biệt
Phân tích vai trò của nhóm lợi ích trong quá trình “lobbying” và tại sao hành vi này không bị xem là bất hợp pháp trong chính trị Hoa Kỳ?
“Lobbying” là hoạt động nhóm lợi ích tiếp cận các nhà lập pháp để tác động đến chính sách công. Miễn là họ minh bạch thông tin và tuân thủ quy định tài chính, hoạt động này được Hiến pháp bảo vệ dưới quyền tự do ngôn luận và kiến nghị chính phủ. Nó cho phép các nhóm cử tri thể hiện ý chí tập thể, dù cũng tạo nguy cơ thiên lệch chính sách nếu lợi ích tài chính quá mạnh.
Ứng viên có thể thắng cử dù thua phiếu phổ thông (popular vote).
Chỉ vài bang “chiến trường” quyết định kết quả, khiến các bang còn lại bị bỏ qua.
Làm giảm động lực đi bầu ở cử tri thuộc bang nghiêng hẳn về một đảng.
Không phản ánh đúng ý chí toàn dân, vì phiếu đại cử tri không phân bổ tỷ lệ với dân số (Các bang ít dân vẫn có tối thiểu 3 phiếu đại cử tri (2 Thượng nghị sĩ + 1 Hạ nghị sĩ), làm cho phiếu cử tri tại bang nhỏ có “trọng lượng” lớn hơn phiếu tại bang đông dân)