Imperativo S+
Imperativo S-
Imperativo PL+
Imperativo PL-
-Pala | -Pila
100

Muele el maiz negro

Ima sinka mak'alika.

100

No compres aqui.

Nanum liwakami.

100

Mirenme.

U ch'ikapa.

100

No tengan miedo!

Sanawakakini!

100

Anda a correr.

Meayin pala.

200

Mira el agua del rio

Wara i wal-na ch'ika.

200

Me gusta tu pelo largo. No lo cortes.

Ma ala kot'a u sheyon. I t'ikami

200

Llamen a su mama.

Ki lanke-ti wakapa.

200

No trabajen hoy.

Pitu teket shikakini!

200

Ven a bailar conmigo.

U-ten ulin pila.

300

Tengo hambre. Haceme frijoles.

Oshilon. Shuli u shika.

300

El agua esta sucia.  No la bebes.

Wal ulan yanpa. I talikami!

300

Corran con sus perros!

Ki shushu meayikapa.

300

No respiren el humo.

Mo-na ink'alakakini.

300

Anda a trabajar con tu hermano mayor.

U ko-ten teket shin pala.

400

Desyerba la milpa. Quiero sembrar maiz.

Ta-na muntawaka. Ima isa sheyon.

400

Ella esta trabajando.  No la llames.

Inani teket shikanpa. I wakemi!

400

Desyerben aqui. Siembren maiz amarillo.

Nanum muntawakapa. Ima ku isakapa!

400

El fuego quema! No lo tocen!

Ik'an-na opor shikanpa! I etekakini!

400

Se rompio! Ven a coser mi huipil!

I erch'iashpa. U leke k'orin pila.

500

Tu casa esta sucia!  Barre la casa. Lava tu ropa tambien!

Ma t'au ulan yanpa! T'au-na t'apa. Ma lamtara eslen tz'ika!

500

Nosotros no tenemos hambre. No hagas comida!

Pinani oshilanpi. Romkin shikami!

500

Escuchen bien: vengan con sus semillas.

Sham enikapa: Ki sea-ten pokapa.

500

Los jocotes se pudren. No lo coman.

Muraka-na lukawakanlipa. I romakini.

500

Anda a sembrar en la milpa de tu abuela.

U tete i ta-k'ati isan pala.

M
e
n
u