Κριτική σκέψη
Τι είναι η κριτική σκέψη;
Η ικανότητα να αναλύσουμε και να αξιολογήσουμε πληροφορίες πριν τις δεχτούμε ως αληθείς.
Τι είναι ο πληροφοριακός γραμματισμός;
Η ικανότητα εύρεσης, αξιολόγηση και αποτελεσματική χρήση πληροφοριών.
Τι σημαίνει να είμαστε εγγράμματοι στα μέσα;
Να κατανοούμε, να αναλύουμε και να χρησιμοποιούμε υπεύθυνα το περιεχόμενο των μέσων.
Τι είναι οι ψευδείς ειδήσεις;
Εσκεμμένα ψευδής ή παραπλανητική πληροφορία.
Ένας άγνωστος σας στέλνει αίτημα φιλίας στο Facebook. Πώς ελέγχετε αν είναι πραγματικό ή ψεύτικο προφίλ;
Ελέγχουμε παλαιότητα προφίλ, φωτογραφίες, λίστα φίλων, ιστορικό δραστηριότητας.
Γιατί είναι σημαντικό να αξιολογήσουμε την πληροφορία που διαβάζουμε ή ακούμε;
Για να αποφύγουμε την πίστη σε ψευδείς ισχυρισμούς και να λαμβάνουμε τεκμηριωμένες αποφάσεις.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην αναζήτηση πληροφοριών και στην αξιολόγησή τους;
Η αναζήτηση είναι ο εντοπισμός δεδομένων· η αξιολόγηση είναι η κρίση της αξιοπιστίας και ποιότητάς τους.
Πώς μπορούν να επηρεάσουν τις απόψεις μας;
Με το ύφος, τις εικόνες, τη γλώσσα και την επιλογή των πληροφοριών.
Ποιος είναι ο βασικός στόχος των ψευδών ειδήσεων;
Να επηρεάσουν απόψεις, να προκαλέσουν συναισθήματα ή να αποφέρουν οικονομικό όφελος μέσω κλικ.
Τι πρέπει να προσέχουμε όταν εισάγουμε προσωπικά δεδομένα σε δημόσιο υπολογιστή;
Να μην αποθηκεύουμε κωδικούς, να αποσυνδεόμαστε, να καθαρίζουμε το ιστορικό.
Ένα σημάδι ότι μια είδηση μπορεί να μην είναι αξιόπιστη είναι η ανώνυμη πηγή – γιατί έχει σημασία;
Επειδή χωρίς να γνωρίζουμε την πηγή, δεν μπορούμε να επαληθεύσουμε την αλήθεια της πληροφορίας.
Πώς μπορούμε να διαπιστώσουμε μια διαδικτυακή πηγή είναι αξιόπιστη;
Ελέγχουμε τον συγγραφέα, την ημερομηνία, τον σκοπό και αν παραπέμπεται από αξιόπιστες πηγές.
Ποιοι είναι οι influencers και γιατί πρέπει να αναλύσουμε το περιεχόμενό τους;
Είναι άτομα με επιρροή που μπορούν να διαμορφώσουν τάσεις· το περιεχόμενό τους μπορεί να είναι προκατειλημμένο ή διαφημιστικό.
Ποια είναι μερικά σημάδια ότι μια είδηση μπορεί να είναι ψεύτικη;
Εντυπωσιακός τίτλος, ανώνυμες πηγές, ορθογραφικά λάθη, έλλειψη αποδείξεων.
Διαβάζετε μια διαδικτυακή ανάρτηση που κατηγορεί νηπιαγωγό. Τι κάνετε πριν τη μοιραστείτε;
Επαλήθευση πηγής, έλεγχος σε αξιόπιστα μέσα, αποφυγή κοινοποίησης ανεπιβεβαίωτου περιεχομένου.
Τι είναι η «μεροληψία επιβεβαίωσης» (confirmation bias);
Η τάση να πιστεύουμε μόνο πληροφορίες που ενισχύουν τις ήδη υπάρχουσες απόψεις μας.
Ποιες τρεις ερωτήσεις πρέπει να κάνουμε όταν βρίσκουμε πληροφορίες online;
Ποιος το έγραψε; Γιατί δημοσιεύτηκε; Μπορεί να επαληθευτεί από άλλη πηγή;
Τι είναι το «clickbait» και πώς το αναγνωρίζουμε;
Ο Τίτλος που προκαλεί εντυπώσεις για να κερδίσει κλικ, αλλά συχνά δεν ταιριάζει με το περιεχόμενο.
Γιατί μοιράζονται οι άνθρωποι ψευδείς ειδήσεις;
Λόγω συναισθημάτων, μη επαλήθευσης ή της επιθυμίας να μοιραστούν κάτι «ενδιαφέρον».
Λαμβάνετε email για «τραπεζικό έλεγχο ασφαλείας». Τι κάνετε;
Δεν πατάμε σε συνδέσμους· ελέγχουμε τον επίσημο ιστότοπο της τράπεζας ή επικοινωνούμε μαζί της.
Πώς μπορούμε να εξασκήσουμε την κριτική σκέψη στην καθημερινή ζωή χρησιμοποιώντας βιβλιοθήκες ή ανάγνωση;
Με σύγκριση πηγών, υποβολή ερωτήσεων και αξιολόγηση αποδείξεων αντί για απόψεις.
Πώς βοηθούν οι βιβλιοθήκες και οι βάσεις δεδομένων στην εύρεση αξιόπιστων πληροφοριών για υγεία, εκπαίδευση ή κοινωνία;
Παρέχουν επαληθευμένες, αξιολογημένες πηγές και επαγγελματικά εργαλεία αναζήτησης.
Πώς μπορούμε να ελέγξουμε αν μια φωτογραφία ή βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα είναι αληθινό;
Με εργαλεία αντίστροφης αναζήτησης εικόνας όπως Google Images, TinEye.
Ονομάστε τρεις αξιόπιστους ιστότοπους επαλήθευσης ειδήσεων.
Snopes, FactCheck.org, Reuters Fact Check, AFP Fact Check, Re:Baltica Re:Check, LSM “Melu Detektors”.
Βλέπετε είδηση ότι κάποιος διάσημος πέθανε. Πώς να ελέγχετε γρήγορα;
Μέσω αξιόπιστων ενημερωτικών ιστοτόπων ή ιστοτόπων επαλήθευσης ειδήσεων.