Umumiy qoidalar
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi nima?
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi – doimiy faoliyat yurituvchi sud hokimiyati organi.
Konstitutsiyaviy sud sudyasi lavozimiga nomzodga qanday talablar qo‘yiladi?
Nomzod siyosat va huquq sohasi mutaxassisi boʻlishi, yuksak maʼnaviy fazilatlarga ega boʻlishi, 35 yoshdan kichik boʻlmasligi va Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlishi lozim.
Konstitutsiyaviy sudning qaror turlari nimalardan iborat?
Ish mohiyati bo‘yicha yakuniy to‘xtam – qaror;
Vakolatga kiritilgan boshqa masalalar bo‘yicha xulosa;
Protsessual masalalar bo‘yicha ajrim;
Faoliyatni tashkil etish masalalari bo‘yicha qaror.
Sud majlisida raislik qiluvchi va sudyalarning vakolatlari qanday?
Raislik qiluvchi sud majlisiga rahbarlik qiladi, muhokamaning to‘liq va xolis bo‘lishini ta’minlaydi;
Taraflarga tushuntirish, dalillarni asoslash va savollar berish uchun teng imkoniyat yaratadi;
Sudya taraflarga savollar berish, tushuntirish olish, taklif kiritish va protsessual fikr bildirishga haqli.
Кonstitutsiyaviy sudning muhri qanday? onstitutsiyaviy sudning muhri qanday?
Muhrga Davlat gerbi tasviri va sud nomi tushiriladi.
Konstitutsiyaviy sudning vakolatlari nimalardan iborat?
Konstitutsiyaviy sud qonunlar, Prezident farmonlari, Oliy Majlis qarorlari va boshqa hujjatlarning Konstitutsiyaga muvofiqligini aniqlaydi, referendum masalalari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasi bo‘yicha xulosa beradi, sudlar murojaatini ko‘rib chiqadi va har yili konstitutsiyaviy qonuniylik holati to‘g‘risida axborot beradi.
Konstitutsiyaviy sud sudyasi qanday malaka darajasiga ega bo‘lishi mumkin?
Konstitutsiyaviy sud sudyasiga Oliy yoki Birinchi malaka darajasi beriladi. Oliy malaka darajasi Prezident tomonidan, Birinchi malaka darajasi esa Konstitutsiyaviy sud tomonidan beriladi.
Qaror qabul qilish jarayoni qanday tartibda o‘tadi?
Qaror maslahatxonada qabul qilinadi;
Faqat ishni ko‘rib chiqqan sudyalar ishtirok etadi;
Raislik qiluvchi sud majlisida raislik qiladi;
Qaror ochiq ovoz berish orqali qabul qilinadi;
Ovozlar teng bo‘lsa, raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.
Sud majlisi zalida tartib qanday ta’minlanadi?
Hozir bo‘lganlar Konstitutsiyaviy sudga hurmat bilan murojaat qiladi;
Sudyalarning kirishi va chiqishi vaqtida hamma turadi;
Sud majlisida: “Hurmatli Konstitutsiyaviy sud” deb murojaat qilinadi;
Raislik qiluvchi farmoyishlariga bo‘ysunish shart.
Qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik qanday belgilanadi?
Shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.
Konstitutsiyaviy sud qanday tarzda qonunchilik tashabbusini amalga oshiradi?
Konstitutsiyaviy sud qonunchilik tashabbusi huquqiga ega, ya’ni qonun loyihalarini Oliy Majlis Qonunchilik palatasiga kiritadi va muhokama qilishda o‘z vakilini yuboradi.
Konstitutsiyaviy sud sudyasi qasamyodi qanday bo‘ladi?
Sudya birinchi marta saylanganda quyidagi qasamyod qiladi:
“Konstitutsiyaviy sudning sudyasi vazifalarini halol va vijdonan bajarishga, konstitutsiyaviy tuzumni himoya qilishga, faqat Konstitutsiyaga boʻysunishga tantanali qasamyod qilaman”.
Qasamyod Senatning sudya saylangan majlisida qilinadi.
Qaror mazmuni va imzolanishi qanday bo‘ladi?
Qaror kirish, tavsif, asoslantiruvchi va xulosa qismlaridan iborat;
Kirishda sud, qaror nomi, sana, joy, sudyalar tarkibi, kotib va ishtirokchilar ko‘rsatiladi;
Tavsifda murojaat va ishtirokchilarning qisqacha mazmuni;
Asoslantiruvchi qismda haqiqiy holatlar, dalillar va normativ-huquqiy hujjatlar;
Xulosa qismida yakuniy xulosalar, ijro etish va e’lon qilish tartibi;
Qaror barcha sudyalar tomonidan imzolanadi.
Ishni koʻrib chiqishni tugatish qanday amalga oshiriladi?
Agar murojaat Konstitutsiyaviy sudga taalluqli bo‘lmasa;
Ilgari qaror chiqarilgan va qonuniy kuchda bo‘lsa;
Murojaat qaytarib olingan bo‘lsa;
Sud ajrim chiqaradi va ish yuritishni tugatadi.
Qonunning ijrosi va tushuntirilishini kim ta’minlaydi?
Konstitutsiyaviy sud va Adliya vazirligi ta’minlaydi.
Konstitutsiyaviy sud sudyasi kimlar orasidan saylanadi va uning vakolati qancha muddat davom etadi?
Konstitutsiyaviy sud sudyasi Oliy Majlis Senati tomonidan Prezident taqdimiga binoan Sudyalar oliy kengashi tavsiya qilgan mutaxassislar orasidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi vakilini qo‘shgan holda saylanadi. Sudyalar qayta saylanmasdan o‘n yil muddatga lavozimda bo‘ladi, eng yuqori yoshi esa 70 yoshni tashkil etadi.
Konstitutsiyaviy sud sudyasi lavozimi bilan bir vaqtda qanday faoliyat bilan shug‘ullanib bo‘lmaydi?
Sudya senator, deputat, siyosiy partiya aʼzosi yoki siyosiy harakatda ishtirok etuvchi bo‘la olmaydi, shuningdek, haq to‘lanadigan boshqa faoliyat bilan shug‘ullanishi mumkin emas
Qaror qanday e’lon qilinadi va kuchga kiradi?
Qaror, xulosa va boshqa to‘xtamlar ommaviy axborot vositalari va rasmiy veb-sayt orqali e’lon qilinadi;
Rasmiy e’lon qilingan kundan kuchga kiradi (boshqa qarorlar qabul qilingan kundan kuchga kiradi);
Qaror taraflarga va Konstitutsiyaviy sud ishlarining boshqa ishtirokchilariga yuboriladi;
Rasmiy manbalar: “O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik to‘plami”, “Xalq so‘zi”, “Narodnoye slovo”, “Konstitutsiyaviy sud Axborotnomasi”, Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
Sud muzokaralari qanday kechadi?
Muhokama taraflarning og‘zaki chiqishlaridan iborat;
Birinchi so‘zga murojaat qilgan taraf chiqadi, keyin boshqa taraf;
Sudyalar savollar berishga haqli;
Agar yangi holatlar aniqlansa, muhokama yangidan boshlanishi mumkin.
Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirishni kim ta’minlaydi?
Vazirlar Mahkamasi: qarorlarni muvofiqlashtirish va boshqa organlarni qonunga zid hujjatlarni qayta ko‘rib chiqishga majbur qiladi.
Konstitutsiyaviy sud faoliyati davomida qaysi organlar va shaxslar uchun majburiy hisoblanadi va u qanday hujjatlarni chiqaradi?
Konstitutsiyaviy sudning hujjatlari barcha davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiydir. Sud normativ-huquqiy hujjatlarni, hujjatlarni va ularning nusxalarini, tushuntirish va maslahatlarni, harakatni amalga oshirish yoki amalga oshirishdan tiyilish to‘g‘risidagi talablarni chiqaradi va ular yuborilgan barcha organlar va shaxslar uchun majburiy hisoblanadi.
Konstitutsiyaviy sud sudyasining daxlsizligi va vakolatlarini to‘xtatib turish qanday kafolatlangan?
Sudya daxlsizdir, Konstitutsiyaviy sudning roziligisiz jinoiy yoki maʼmuriy javobgarlikka tortilishi, qamoqqa olinishi mumkin emas. Vakolatlar faqat jinoyat ishi qo‘zg‘atilganda yoki qonunda belgilangan boshqa asoslarda Konstitutsiyaviy sud qarori bilan to‘xtatib turilishi mumkin. Sudya vakolatlari tugagach, unga avvalgi yoki unga teng ish beriladi, o‘rtacha oylik ish haqi uch oydan ortiq bo‘lmagan muddatda saqlanadi.
Qarorning yuridik kuchi va qayta ko‘rib chiqilishi qanday tartibda amalga oshiriladi?
Qaror qat’iy va ustidan shikoyat qilinmaydi;
Konstitutsiyaga muvofiq emas deb topilgan hujjat yoki qismi amal qilmaydi;
Qaror asosida davlat organi hujjatini bir oy ichida Konstitutsiyaga muvofiqlashtiradi;
Konstitutsiyaviy sud qarorini o‘z tashabbusi bilan qayta ko‘rib chiqishi mumkin: yangi holatlar, norma o‘zgarishi yoki protsessual tartib buzilgan taqdirda.
Ishni koʻrib chiqish tamomlangandan keyin nima qilinadi?
Sud majlisi raisi ishni tamomlaganligini e’lon qiladi;
Konstitutsiyaviy sud maslahatxonaga kiradi;
Qaror qabul qilinadi va rasmiy tartibda e’lon qilinadi.
Ushbu Qonun qachon kuchga kiradi?
Rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran.