🗿
Ko'pgina leykozlarning kelib chiqish sababi hali ham "sirli" bo'lib qolayotgan bo'lsa-da, aynan qaysi virus T-hujayrali leykemiya va limfoma rivojlanishida asosiy etioligik omil ekanligi isbotlangan?
HTLV-1 (Human T-cell Leukemia Virus type 1)
Surunkali miyeloid leykozda (SML) 9 va 22-xromosomalarning o'zaro almashinuvi natijasida qanday spesifik patologik xromosoma hosil bo'ladi?
Filadelfiya xromosomasi (Ph-xromosoma)
limfotsitlar proliferatsiyasini rag'batlantiruvchi, ammo Epstein-Barr virusi bilan zararlangan hujayralarda nazoratdan chiqib ketadigan asosiy endogen omillarni sanang
Onkogenlar (sitogenetik anomaliyalar natijasida faollashgan hujayra onkogenlari)
O'tkir miyeloblast leykozda blast hujayralarining sitoplazmasida ko'pincha topiladigan, peroksidaza fermentiga boy bo'lgan tayoqchasimon tuzilmalar qanday nomlanadi?
Auer tayoqchalari (matnda "nuqul blast shaklidagi hujayralar sitoplazmasidagi tayoqchasimon tuzilmalar" deb keltirilgan)
Surunkali limfotsitar leykozda qon surtmasida ko'rinadigan, blast hujayralarining parchalanishi natijasida hosil bo'lgan "soyalar" yoki "tuzilmalar" qanday ataladi?
Gumprext tanachalari
Patologik anatomiya nuqtai nazaridan, leykemik infiltratsiya natijasida jigarning kattalashishi va uning mikroskopik ko'rinishida infiltratlarning joylashish joyi (miyeloleykoz va limfoleykozda) qaysi sohalar bilan cheklanadi?
Miyeloleykozda — sinusoidlar bo'ylab, limfoleykozda — Glisson kapsulasi (portal trakt) tarmoqlari bo'ylab
"Gangrenoz leykemik angina" asorati qaysi patologik jarayonlarning kombinatsiyasi natijasida yuzaga keladi deb ko'rsatilgan?
Nekrotik gingivit, tonzillit va opportunistik infektsiyalarning (bakterial/zamburug'li) immun tanqislik fonida avj olishi
Bemorga "Surunkali limfoleykoz" tashxisi qo‘yilgan edi va u 5 yil davomida barqaror holatda yurdi. To‘satdan bemorda isitma ko‘tarildi, limfa tugunlari bir necha kun ichida keskin kattalashib, bir-biri bilan yopishib ketdi va bemor vafot etdi.
Klinik savol: Surunkali jarayonning bunday keskin va agressiv "portlash" bilan yakunlanishi tibbiyotda qanday nomlanadi?
Blast krizi (Kasallikning o‘tkir shaklga transformatsiyasi).
Shtraf
-2000
Xodjkin kasalligining gistologik tashxisini qo'yishda "oltin standart" hisoblangan, ko'p yadroli, yirik, "boyqush ko'ziga" o'xshash patognomonik hujayralar qanday nomlanadi?
Limfotsitlar kamaygan variant (Lymphoid depletion)
Xodjkin kasalligining "Nodulyar skleroz" variantida ko'rinadigan, sitoplazmasi tiniq va "bo'shliq" ichida turgandek ko'rinadigan spesifik hujayralar qanday ataladi?
Lakunar hujayralar
55 yoshli bemor og‘ir yuk ko‘tarmagan holda, shunchaki o‘rnidan turganda son suyagi sinib ketdi (patologik sinish). Rentgen tekshiruvi suyaklar xuddi "kuya yegandek" (teshik-teshik) bo‘lib ketganini ko‘rsatdi. Siydik tahlilida esa buyrak kanalchalari oqsil bilan tiqilib qolgani aniqlandi.
Klinik savol: Suyakning sinishiga sabab bo‘lgan hujayralar qaysi va ular qaysi oqsilni ko‘p ishlab chiqargan?
Plazmatik hujayralar (miyeloma); ular Bens-Djons oqsilini (paraprotein) ishlab chiqargan.
Limfomalarning limfa tugunlaridan tashqariga (ekstranodal) tarqalishida eng ko'p zararlanadigan a'zolar qaysilar?
Taloq, jigar va ko'mik (suyak ko'migi)
Bemorning tungi terlash, sababsiz isitma va tana vaznining 10% dan ortiq yo'qotishi klinikada qanday harf bilan belgilanadi (masalan, Stage II...)?
"B" harfi (B-simptomlar). Agar simptomlar bo'lmasa — "A"
Qon yaratuvchi tizim o'smalarida o'limning eng ko'p uchraydigan uchta asosiy sababini sanang.
Sepsis (infeksiya), qon ketishi (gemorragiya) va intoksikatsiya.
Vaziyat: 8 yoshli bolaning pastki jag' sohasida tez o'suvchi o'sma aniqlandi. Mikroskop ostida o'sma to'qimasi ko'p miqdordagi yorug' makrofaglar va to'q ko'k rangli o'sma hujayralari hisobiga "kechki osmondagi yulduzlarga" o'xshab ko'rindi.
Savol: Ushbu o'sma qaysi virus bilan bog'liq va u qanday nomlanadi?
Epstein-Barr virusi; Berkitt limfomasi.
Bonus
+1600
Berkitt limfomasining mikroskopik manzarasi ko'p miqdordagi makrofaglar va o'sma hujayralari fonida o'ziga xos ko'rinish beradi. Bu manzara tibbiyotda qanday metafora bilan ataladi?
"Yulduzli osmon" (Starry sky) manzarasi.
O‘tkir promielotsitar leykoz bilan og‘rigan bemorda bitta ham jarohat bo‘lmasa-da, birdaniga barcha ichki a’zolarda (o‘pka, buyrak, me’da) keng ko‘lamli qon quyilishlar va o‘lim holati kuzatildi. Tekshiruvda bu holat trombotsitlar kamayishidan tashqari, qon ivish faktorlarining ommaviy "sarflanib ketishi" bilan bog‘liqligi aniqlandi.
Klinik savol: Nima uchun aynan promielotsitlar (yosh hujayralar) parchalanganda qon tomir ichida qon ivib ketishi (DVS-sindromi) boshlanadi?
Javob: Chunki promielotsitlar granulalarida tromboplastik moddalar (prokoagulyantlar) juda ko‘p bo‘ladi; ular parchalanganda qonga chiqib, massiv qon ivishini va ketidan qonashni qo‘zg‘atadi.
"Buyrakdagi to‘siq"
Surunkali miyeloleykoz bilan og‘rigan bemorda kimyoterapiya (o‘sma hujayralarini o‘ldirish) boshlanganidan keyin kutilmaganda o‘tkir buyrak etishmovchiligi (anuriya) rivojlandi. Qonda mochevina va siydik kislotasi (uric acid) miqdori keskin oshib ketgan.
Klinik savol: O‘sma hujayralarining ommaviy o‘lishi (lizis) qanday qilib buyrak kanalchalarini "to‘sib" qo‘ydi? (Miyeloma bilan adashtirmang).
O‘sma lizisi sindromi; hujayra yadrolari (nuklein kislotalar) parchalanganda juda ko‘p siydik kislotasi hosil bo‘ladi va u buyrak kanalchalarida kristallar (uratlar) hosil qilib, ularni mexanik to‘sib qo‘yadi.
Patologoanatom mikroskop ostida limfa tugunini tekshirmoqda. Tugunning normal strukturasi (follikulalar, sinuslar, qobiq va mag‘iz qavati) butunlay yo‘qolgan, hamma yoq bir xil tipdagi limfotsitlar bilan "suv bosgandek" to‘lib ketgan (effasement). Ammo bu hujayralar orasida birorta ham blast (yosh) hujayra yo‘q, hammasi yetilgan limfotsitlar.
Klinik savol: Agar bu o‘tkir leykoz bo‘lmasa va hujayralar yetilgan bo‘lsa, nima uchun tugun strukturasi butunlay buzilgan? Bu qaysi kasallikning gistologik belgisi?
Surunkali limfotsitar leykoz (yoki kichik limfotsitar limfoma); unda yetilgan ko‘ringan hujayralar tugun strukturasini diffuz infiltratsiya qilib, uning anatomik rasmini o‘chirib yuboradi.
Ikkita jigar preparati berilgan. Birinchisida o‘sma hujayralari faqat portal traktlar (Glisson kapsulasi atrofida) to‘plangan. Ikkinchisida esa o‘sma hujayralari faqat sinusoidlar (markaziy vena atrofida va hujayralar orasida) bo‘ylab "zanjir" kabi tizilgan.
Klinik savol: Qaysi jigar preparati limfoleykozga, qaysi biri miyeloleykozga tegishli? Farqni tushuntiring.
1-preparat (portal traktda) — Limfoleykoz; 2-preparat (sinusoidlarda) — Miyeloleykoz. (Bu hujayralarning kelib chiqishiga ko‘ra a’zolarda joylashish qonuniyati).
Patologoanatom Xodjkin limfomasi (limfogranulomatoz) bilan vafot etgan bemorning taloq preparatini tekshirmoqda. U yerda Ridd-Berezovskiy-Shternberg hujayralaridan tashqari, ko'p miqdorda eozinofillar, plazmatik hujayralar va neytrofillarni ko'rdi. Bu "aralash hujayrali" variantga xos manzara edi.
Klinik savol: Nima uchun o'sma to'qimasida o'sma hujayralaridan ko'ra "normal" immun hujayralari (eozinofillar va b.) ko'proq to'planadi?
Chunki o'sma hujayralari (Shternberg hujayralari) o'zidan ko'plab sitokinlar va xemokinlarni ajratib chiqaradi, bular esa normal hujayralarni o'sma o'chog'iga "chaqirib oladi".
O'tkir limfoblast leykoz bilan og'rigan 5 yoshli bola kimyoterapiyadan so'ng gematologik remissiyaga (qoni tozalanishiga) erishdi. Biroq, bir oydan keyin unda kuchli bosh og'rig'i, qusish va ko'rishning pasayishi kuzatildi. Tekshiruvda o'sma hujayralari miya qobiqlarida (meningit kabi) to'planganligi aniqlandi.
Klinik savol: Nima uchun qon tozalangan bo'lsa-da, o'sma hujayralari aynan markaziy nerv sistemasida saqlanib qolgan va bu holat qanday nomlanadi?
Neyroleykoz; miyadagi Gematotsefalik to'siq (barrier) tufayli kimyoterapevtik dori vositalari u yerga yetib bormaydi va o'sma hujayralari u yerda "yashirinib" qoladi.
Bonus
+1000