Działalność lodowców górskich
Doliny o stromych ścianach i płaskim dnie, przekształcone z dolin rzecznych V-kształtnych przez żłobiący lód lodowcowy.
Czym są doliny U-kształtne (żłoby lodowcowe)?
Duże bloki skalne przeniesione przez lądolód z obszarów Fennoskandii i pozostawione na nizinach setki kilometrów od miejsca pierwotnego występowania.
Czym są głazy narzutowe (eratyki)?
Strome, nierzadko pionowe urwisko nadmorskie, stale podcinane u podstawy przez uderzające fale morskie.
Czym jest klif (urwisko brzegowe)?
Wybrzeże charakteryzujące się głębokimi, krętymi i wąskimi zatokami o stromych ścianach, powstałymi przez zalanie dolin polodowcowych, typowe m.in. dla Norwegii.
Czym jest wybrzeże fiordowe?
Pustynia piaszczysta charakteryzująca się wyraźnie wykształconymi polami wydmowymi.
Czym jest erg?
Wielki wał osadów morenowych usypany bezpośrednio przed czołem jęzora lodowcowego, gdy ten dłuższy czas nie zmienia swojego położenia.
Czym jest morena czołowa?
Rozległe, płaskie stożki napływowe zbudowane ze żwirów i piasków usypanych przez wody roztopowe wypływające na przedpole lądolodu.
Czym są sandry?
Piaszczysty wał odcinający częściowo lub całkowicie wody zatoki morskiej, tworzący zalew, który przy połączeniu z lądem jednym końcem bywa nazywany kosą.
Czym jest mierzeja?
Typ wybrzeża powstały przez zalanie starych grzbietów górskich biegnących równolegle do linii brzegowej, co tworzy charakterystyczny układ podłużnych wysp i cieśnin, znany z Chorwacji.
Czym jest wybrzeże dalmatyńskie?
Zjawisko wywiewania drobnych cząstek mineralnych (pyłu i piasku) przez wiatr, odsłaniające grubszy żwir.
Czym jest deflacja?
Zagłębienie otoczone z trzech stron stromymi ścianami skalnymi, stanowiące dawne miejsce gromadzenia się śniegu i tworzenia lodu, w którym po ustąpieniu lodowca często powstaje jezioro.
Czym jest kocioł lodowcowy (cyrk lodowcowy / kar)?
Szerokie, równoległe do dawnego czoła lądolodu doliny wyżłobione wspólnie przez wody roztopowe i wody rzek płynących z obszarów niezlodowaconych.
Czym są pradoliny?
Proces mechanicznego niszczenia brzegów oraz dna morskiego przez fale niosące ze sobą odłamki i ziarna skalne.
Czym jest abrazja?
Wybrzeże z licznymi skalistymi wysepkami i pagórkami wygładzonymi przez lądolód, spotykane masowo m.in. na Wyspach Alandzkich pomiędzy Szwecją a Finlandią.
Czym jest wybrzeże szkierowe (szerowe)?
Forma rzeźby podcięta w dolnej części w wyniku intensywnego szlifowania przez piasek niesiony wiatrem tuż przy powierzchni gruntu (najsilniej do 30 cm nad ziemią).
Czym jest grzyb skalny?
Wygładzony przez detersję asymetryczny pagórek skalny, którego stok łagodny wskazuje kierunek nasuwania się lodu, a stok stromy – stronę podciętą przez odrywanie bloków skalnych.
Czym jest baraniec (muton)?
Piaszczysto-żwirowe pagórki o wysokości od kilku do kilkudziesięciu metrów, usypane w szczelinach lub zagłębieniach w obrębie martwego lodu.
Czym są kemy?
Płaska, lekko nachylona w stronę morza powierzchnia skalna u podnóża cofającego się klifu, powstała w wyniku wyrównywania dna przez materiał skalny przesuwany falowaniem.
Czym jest platforma abrazyjna?
Wybrzeże uformowane w wyniku zalania przez wody morskie dolin rzecznych wcinających się w głąb lądu prostopadle do linii brzegowej, reprezentowane w Bretanii i Irlandii.
Czym jest wybrzeże riasowe?
Sposób transportu wiatrowego, w którym średniej wielkości ziarna piasku przemieszczają się skokowo, cyklicznie odrywając się od podłoża na chwilę pod wpływem uderzeń wiatru.
Czym jest saltacja?
Ten specyficzny proces erozji lodowcowej polega na mechanicznym wyrywaniu z podłoża i włączaniu w przemieszczające się masy lodu okruchów oraz bloków skalnych o długości dochodzącej do kilkunastu metrów.
Czym jest detrakcja (wyorywanie)?
Choć oba typy krajobrazu ukształtował lądolód, ten cechuje się zrównanymi wzniesieniami morenowymi oraz całkowitym brakiem lub zasypaniem mis jeziornych przez osady wskutek upływu dłuższego czasu od zlodowacenia.
Czym jest krajobraz staroglacjalny?
Ta wąska, podłużna piaszczysta mielizna i wał przybrzeżny powstający równolegle lub prostopadle do brzegu w strefie działania fal i prądów przybrzeżnych. Występuje też w Polsce.
Czym jest rewa?
W odróżnieniu od wybrzeży zalewowo-mierzejowych z małą amplitudą pływów, ten typ wybrzeża tworzy się przy dużej amplitudzie pływów. Spotykany np. w Zatoce Meksykańskiej i we Włoszech.
Czym jest wybrzeże lagunowe?
Ostrokrawędziste grzbiety skalne rozdzielające wąskie, podłużne bruzdy korazyjne wyżłobione przez wiatr niosący piasek na pustyniach skalistych i ilastych.
Czym są jardangi?