Bank tizimi va uning turlari
Banklar bajaradigan funksiyalariga qarab necha turga bo'linadi va ularni sanab bering
Emission
Depozit
Tijorat
Tijorat banklari qanday operatsiyalarni bajaradi
- passiv operatsiyalar;
- aktiv ssuda operatsiyalari;
- bank xizmatlari va vostitachilik operatsiyalari;
- bankning o‘z mablagiari hisobidan amalga oshiradigan operatsiyalar va boshqalar.
Markaziy bank asosiy funksiyalari
Banknotalar emisssiyasi
Oltin valyuta zaxirasini saqlash
Davlat banki sifatida faoliyat ko'rsatish
Valyuta kursini muvofiqlashtirish
Pul kredit siyosatini olib borish
Markaziy bank to'g'risidagi qonun nechanchi yilda qabul qilingan va qaysi sanada
O'z. Res. Markaziy bank to'grisidagi qonun 1995 yil 21-dekabrda tashkil etilgan
Kredit ma'nosi (qaysi tildan olingan)
Lotincha: creditum – qarz, credo – ishonaman, maʼqullayman
Banklar tashkil etishning huquqiy shakliga qarab qanday turlarga bo'linadi
Ma'suliyati cheklangan va ochiq turdagi jamiyat shaklida tashkil etilgan banklarga
Pul qo‘yuvchilar toifasidan kelib chiqqan holda, depozitlar qanday turlarga bo‘linadi:
1. yuridik shaxslar (korxonalar, tashkilotlar);
2. jismoniy shaxslar;
O'zbekiston Respublikasi tashqi qarzlari Markaziy bank majburiyatida turishi haqidagi qonun
Davlat Markaziy bankning majburiyatlari yuzasidan, Markaziy bank esa davlatning majburiyatlari yuzasidan javobgar bo‘lmaydi.
Markaziy bank uchun taqiqlangan faoliyat turlari
uchinchi shaxslarga moliyaviy yordam koʻrsatish bilan shugʻullanishga, bundan oʻz tasarrufidagi tashkilotlar mustasno;
tijorat faoliyatini amalga oshirishga;
6-modda. Markaziy bank to'g'risidagi qonun
Kredit tizimi nima
kredit munosabatlar majmuasi va kredit munosabatlami tashkil qiluvchi va amalga oshiruvchi kredit institutlari yiglndisiga aytiladi.
Banklarning iqtisodiyotdagi rolini yuqori yoki pastligiga qanday omillar tasir qiladi
Aholi va mijozlarning banklarga ishonchi
Mamlakat iqtisodiyotida bozor mexanizmlari to'liq va barchaga barobar ravishda amal qilishi lozim
Xalqaro bank amaliyotida jalb qilingan resurslar ularni yiglsh usuliga qarab qanday guruhlarga boiinadi:
1) depozitlar;
2) nodepozit resurslar
GMT indeksi bo‘yicha Markaziy bankning iqtisodiy mustaqilligi nechta me’zon bo‘yicha baholanadi:
1.Hukumatga avtomatik tarzda kreditlar berish jarayonining mavjud emasligi. 2.Markaziy bank kreditlari Hukumatga bozor stavkalarida beriladi. 3.Markaziy bank kreditlari Hukumatga ma’lum muddatga beriladi. 4.Kreditlar Hukumatga cheklangan miqdorda beriladi. 5.Markaziy bank davlat qimmatli qog‘ozlarining birlamchi ishtirokchisi hisoblanmaydi. 6.Markaziy bank davlat qimmatli qog‘ozlarining birlamchi ishtirokchisi hisoblanmaydi. 7.Markaziy bank o‘zining foiz stavkalari mustaqil, Hukumat bilan kelishmasdan, o‘matadi.
4-modda. Markaziy bank to'g'risidagi qonun
Markaziy bankning mol-mulki uning pul qimmatliklari va boshqa moddiy qimmatliklaridan iborat boʻlib, ularning qiymati Markaziy bankning balansida aks ettiriladi.
Jahon amaliyotida kredit tizimi o‘zining tashkil qilinish turiga qarab qanday guruhlarga boiinadi:
Markaziy bank;
tijorat banklari;
maxsus kredit institutlari
Banklarning iqtisodiyotda ahamiyati
Bo'sh pul mablag'larini tegishli shartlar asosida o'ziga jalb qilish
Pul aylanmasini tashkil etish
Iqtisodiy munosabatlarga kirishuvchi subektlar o'rtasida hisob-kitob va to'lovlarni amalga oshirish
Aholi va mijozlarga trast va depozitar xizmat ko'rsatadi
Bank kengashi a’zolari aksiyadorlar umumiy yig‘ ilishida saylanadi va ular necha yilga saylanadi
Bank kengashi a’zolari aksiyadorlar umumiy yig‘ ilishida 1 yilga saylanadi
O'zbekiston Resublikasida Markaziy bankning asosiy maqsadi nima ?
Pul-kredit tizimi va milliy valyuta barqarorligini ta'minlash asosida iqtisodiy o'sishga erishishdan iborat
“Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonun nechanchi yilda qabul qilingan va qachonma'qullangan (yangi tahrir)
Qonunchilik palatasi tomonidan 2019-yil 22-iyulda qabul qilingan
Senat tomonidan 2019-yil 11-oktabrda maʼqullangan
Kredit resurslarining asosiy manbalari nimalardan iborat:
Bank tizimining o'ziga xos boshqa bozor subyektlaridan ajralib turuvchi xususiyatlari
Bir maqsad bo'yicha faoliyat yuritishini o'zida aks ettiradi
Dinamik tizim
Faoliyati tez o'zgarishiga moyil
O'z faoliyatini o'zi boshqarishga qodir
Yopiq turdagi tizim
Tijorat banklari qanday faoliyat bilan shug'ullanishlari man etilgan
Ishlab chiqarish
Sug'urta
Savdo
Stenli Fisherning fikriga ko'ra Markaziy bank mustaqilligining 2 turi bor va ular qaysilar
Instrumentlarni tanlashdagi mustaqillik
Maqsadlarni tanlashdagi mustaqillik
O'zbekiston Respublikasi markaziy banki to'g'risidagi qonunning 34-38 moddalari
Markaziy bank mamlakatda muomalaga pul chiqarish huquqiga ega bo'lgan monopol bank
Kredit ratio nima
Bu banklar tomonidan barcha talabgor mijozlarga kredit bermasdan hatto ular yuqori foiz to'lashga tayyor bo'lsa ham kredit hajmini cheklash jarayonidir