PHƯƠNG THỨC
BIỂU ĐẠT
BIỂU ĐẠT
Một hôm, mẹ Cám đưa cho Tấm và Cám mỗi đứa một cái giỏ, sai đi bắt tôm, bắt tép và hứa, đứa nào bắt được đầy giỏ sẽ thưởng cho một cái yếm đỏ. Tấm vốn chăm chỉ, lại sợ dì mắng nên mải miết suốt buổi bắt đầy một giỏ cả tôm lẫn tép. Còn Cám quen được nuông chiều, chỉ ham chơi nên mãi đến chiều chẳng bắt được gì. Thấy Tấm bắt được đầy giỏ, Cám bảo chị:
Chị Tấm ơi, chị Tấm!
Đầu chị lấm
Chị hụp cho sâu
Kẻo về dì mắng
Tấm tưởng thật, hụp xuống thì Cám trút hết giỏ tôm tép của Tấm vào giỏ mình, rồi chạy về nhà trước.
(Trích cổ tích "Tấm Cám")
TỰ SỰ
+ Tôi mời lão hút trước. Nhưng lão không nghe. (Nam Cao)
+ Ông có xe hơi, nhà lầu, có đồn điền lại có cả trang trại ở nhà quê. Vậy thì ông chính là người giàu đứt đi rồi. (Nam Cao).
PHÉP NỐI
+ Trẻ em như búp trên cành,
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan,
(Trích "Trẻ con" - Hồ Chí Minh)
+ “Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Cảnh khuya như vẽ, người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà”
("Cảnh khuya" - Hồ Chí Minh)
SO SÁNH
Những luồng run rẩy rung rinh lá
Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh
(Đây mùa thu tới - Xuân Diệu)
ĐIỆP ÂM
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa
(Trích "Đất nước" - Nguyễn Đình Thi)
ĐIỆP CẤU TRÚC = LẶP CẤU TRÚC (ĐIỆP CÚ PHÁP = LẶP CÚ PHÁP)
“Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…”
(“Quê hương” – Tế Hanh)
MIÊU TẢ
Có lẽ chẳng ai ngờ chỉ cách đây 5 năm, khi mới 13 tuổi, Jack Andraka – học sinh cuối cấp Trường trung học Crownsville, bang Maryland, Mỹ - hoàn toàn mù tịt về bệnh ung thư. Nhưng ở tuổi 18, cậu đã sở hữu bằng sáng chế quốc tế về công nghệ tầm soát ung thư được đánh giá mang tính đột phá trong nền y khoa thế giới.
PHÉP THẾ (Các đại từ nhân xưng)
+ Núi giăng thành lũy sắt dày
Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù
(Trích "Việt Bắc" - Tố Hữu)
+ Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha!
(Trích "Đất nước" - Nguyễn Đình Thi)
NHÂN HÓA
Trên dòng Hương Giang
Em buông mái chèo…
Trời trong veo
Nước trong veo
(Trích "Tiếng hát sông Hương" - Tố Hữu)
ĐIỆP VẦN
Ta muốn ôm…
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và non nước, và cây, và cỏ rạng
Cho chếch choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng
Cho no nê thanh sắc của thời tươi
Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi!
(Trích “Vội vàng” – Xuân Diệu)
LIỆT KÊ
“Bác sống như trời đất của ta
Yêu từng ngọn lúa, mỗi nhành hoa
Tự do cho mỗi đời nô lệ
Sữa để em thơ, lụa tặng già”
(Bác ơi! Tố Hữu)
BIỂU CẢM
a. Tre xanh xanh tự bao giờ
Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh
b. Ngọc trai nguyên chỉ là một hạt cát, một hạt bụi biển xâm lăng vào vỏ trai, lòng trai. Cái bụi bặm khách quan nơi rốn bể lẻn vào cửa trai. Trai xót lòng. Máu trai liền tiết ra một thứ nước dãi bọc lấy cái hạt buốt sắc. Có những cơ thể trai đã chết ngay vì hạt cát từ đâu bên ngoài gieo vào giữa lòng mình (và vì trai chết nên cát bụi kia vẫn chỉ là hạt cát). Nhưng có những cơ thể trai vẫn sống, sống lấy máu lấy dãi mình ra mà bao phủ lấy hạt đau hạt xót. Tới một thời gian nào đó, hạt cát khối tình con, cộng với nước mắt hạch trai, đã trở thành lõi sáng của một hạt ngọc tròn trặn ánh ngời…
(Nguyễn Tuân)
PHÉP LẶP TỪ VỰNG
Em tưởng nước giếng sâu
Em nối sợi gàu dài
Ai ngờ nước giếng cạn
Em tiếc hoài sợi dây
(Ca dao)
ẨN DỤ
+ Em ơi Ba Lan (1) đường tuyết tan (1)
Đường bạch dương (2) sương (2) trắng(3) nắng (3 )tràn (1)
(Tố Hữu)
+ Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
(Quang Dũng)
+ Đưa người, ta không đưa qua sông,
Sao có tiếng sóng ở trong lòng?
(Trích "Tống biệt hành" - Thâm Tâm)
ĐIỆP THANH
Cô bé nhà bên (có ai ngờ)
Cũng vào du kích
Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích
Mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi)
(Trích "Quê hương" - Giang Nam)
CHÊM XEN
Hang Sơn Đoòng có chiều dài khoảng 9km, chiều rộng lên đến 250m, độ sâu là 80m, chiều cao có nơi hơn 150m… không gian bên trong hang có thể chứa được cả... một tòa nhà 40 tầng, đủ cho chiếc máy bay Boeing 747 đậu bên trong. Ngoài ra, các nhà khoa học còn phát hiện ra những khối thạch nhũ bởi hóa thạch san hô có độ tuổi gần 300 triệu năm cùng hệ thống rừng rậm nhiệt đới cách mặt đất 400m và thác nước, dòng sông, hệ thống thời tiết đặc biệt thay đổi liên tục trong mỗi 10-15 phút ...
THUYẾT MINH
Những ngày không gặp nhau,
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp nhau
Lòng thuyền đau rạn vỡ.
Nếu từ giã thuyền rồi,
Biển chỉ còn sóng gió.
Nếu phải cách xa anh,
Em chỉ còn bão tố
(Trích "Thuyền và biển" – Xuân Quỳnh)
PHÉP LIÊN TƯỞNG
+ Quân đi điệp điệp trùng trùng
Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan
(Trích "Việt Bắc" - Tố Hữu)
+ Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.
HOÁN DỤ
+ Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa (Quang Dũng)
+ Củi một cành khô lạc mấy dòng (Huy Cận)
+ Vinh quang thay sự điên cuồng của những người dũng cảm – M.Gorki
"Thơ cũng như gương mặt người con gái. Có vẻ đẹp trời cho, có vẻ đẹp cha mẹ cho... Có cái đẹp sắc sảo, có cái đẹp thuỳ mị. Một cái nốt ruồi xinh xinh đặt ở đâu đấy trên mặt tạo nên một sự hài hoà, nhưng nếu đặt không đúng chỗ sẽ tạo nên sự phản cảm...
Thơ hay cũng có nhiều cách: hay vì lời đẹp, hay vì tình nồng, hay vì ý sâu, hay vì ý tưởng mới. Có bài thơ tác giả viết, chữ trào ra đầu bút, bụng dạ như sắp phát cuồng. Có bài thơ đến nhanh như một bài thuộc lòng chép sẵn. Có bài thơ như tự nhiên nhặt được. Có bài thơ là sự chiêm nghiệm một đời, sự đau đớn trăn trở một đời, sự ám ảnh một đời…”
( Nguyễn Bùi Vợi)
NGHỊ LUẬN
Lê Văn Hợp tự nhận mình thuộc mẫu người hoài cổ, thích những gì cũ kỹ nên anh miệt mài tìm kiếm những cuốn sách cũ. Ban đầu, chàng trai say mê sách cổ chỉ có ý định lưu giữ lại những kỷ niệm ấu thơ trong trang sách. Nhưng về sau, công việc này càng cuốn hút anh hơn.
PHÉP TƯƠNG PHẢN
+ Dân công đỏ đuốc từng đoàn
Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay
(Trích "Việt Bắc" - Tố Hữu)
PHÓNG ĐẠI = CƯỜNG ĐIỆU = NÓI QUÁ = THẬM XƯNG
1/ Lom khom dưới núi tiều vài chú
Lác đác bên sông chợ mấy nhà
2/ + Đi một ngày đàng, học một sàng khôn
+ Học một biết mười.
+ Đói cho sạch, rách cho thơm.
3/ Việc cuốc, việc cày, việc bừa, việc cấy, tay vốn quen làm;
Tập khiên, tập súng, tập mác, tập cờ, mắt chưa từng ngó. (Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc – Nguyễn Đình Chiểu)
ĐỐI
(thơ Đường luật, tục ngữ, câu đối, văn biền ngẫu)