Qadimgi tilshunoslik
YUNON–RIM AN’ANASI
ARAB VA MARKAZIY OSIYO TILSHUNOSLIGI
YEVROPA VA LINGVISTIK OQIMLAR
F. DE SOSSYUR TA’LIMOTI va nazariy qarashlar
100

Qadimgi hind tilshunosligining diniy va lingvistik asosini tashkil etgan matnlar hamda ular yozilgan til qanday nomlanadi?

Vedalar va sanskrit

100

Yunon tilshunosligida tilga dastlab qanday nuqtai nazardan yondashilgan?

Falsafiy yondashuv

100

Arab tilshunosligining ikki asosiy maktabini ayting.

Basra va Kufa

100

Por-Royal grammatikasining asosiy maqsadi nima edi?

Tilni mantiqiy tizim sifatida tushuntirish

100

Til va nutq o‘rtasidagi munosabat qanday falsafiy tushuncha bilan izohlanadi?

Dialektika

200

Qadimgi hind tilshunosligida morfologiya qanday uch bo‘limga ajratilgan?

So‘z turkumlari, so‘z yasalishi va so‘z o‘zgarishi

200

Stoiklar oqimi tilshunoslik rivojida qanday rol o‘ynagan?

Grammatik tushunchalarni rivojlantirgan

200

Xalil al-Farohidiy va Sibavayhiy yaratgan asarlar tilshunoslikning qaysi ikki asosiy yo‘nalishini ifodalaydi?

Lug‘atchilik (“Kitob ul-ayn”) va grammatika (“Al-kitob”)

200

Komparativistika nimani o‘rganadi?

Tillarning qiyosiy-tarixiy rivojini

200

Tilning mazmun va shakl jihatlari qanday atamalar bilan ifodalanadi?

Substansiya va forma

300

Panini grammatikasi qanday shaklda yozilgan va taxminan nechta qoidani o‘z ichiga oladi?

She’riy sutralar shaklida, 3996 ta qoida

300

Aleksandriya maktabi tilshunoslikda nimani markazga qo‘ydi?

Grammatik tahlil va norma

300

Sa‘g‘oniy, Ibn Mansur va Feruzobodiy faoliyati arab tilshunosligining qaysi jihatini rivojlantirdi va bu nimada namoyon bo‘ladi?

Lug‘atchilik — katta hajmdagi ko‘p jildli lug‘atlar yaratishda

300

Shleyxer tilni qanday model asosida tushuntirgan?

Biologik organizm modeli

300

Tilni tizim sifatida tushuntirishda qaysi tushunchalar ishlatiladi?

Sistema va struktura

400

Yunon tilshunosligining falsafiy bosqichida til masalalari qaysi faylasuflar va asarlar orqali o‘rganilgan?

Geraklit va Platonning “Kratil” asari

400

Rim tilshunoslari tilni o‘rganishda qanday yangi komponentni kiritdilar?

Stilistika

400

Forobiy, Beruniy va Ibn Sino tilshunoslikka turli jihatdan yondashgan — ularning qarashlari qaysi yo‘nalishlarni qamrab oladi?

Ilmlar tasnifi, fonetika, sintaksis va nazariy tilshunoslik

400

Psixologizm tilni qanday ichki jarayon bilan bog‘laydi?

Inson ruhiyati va tafakkuri

400

F. de Sossyur tilni qanday asosiy qarashlar asosida tavsiflaydi?

Belgilar sistemasi, ichki/tashqi lingvistika, sinxroniya/diaxroniya

500

Yunon tilshunosligining grammatik bosqichi qaysi maktab bilan bog‘liq va uning asosiy vakillari kimlar?

Aleksandriya maktabi va Dionisiy, Apolloniy Diskol

500

Yunon va Rim tilshunosligidagi so‘z turkumlari tizimining evolyutsiyasi nimani ko‘rsatadi?

Til tavsifining moslashuvi va rivojini

500

Mahmud Koshg‘ariy va Alisher Navoiy asarlari orqali turkiy tilshunoslikda qanday ikki muhim ilmiy yondashuv shakllangan?

Qiyosiy-tasnifiy (Devon) va tilning ijtimoiy-estetik tahlili (Muhokamat)

500

Gumboldt, Shteyntal, Potebnya va Boduen de Kurtene qarashlarida til taraqqiyoti nimaga bog‘liq deb tushuntiriladi?

Inson tafakkuri va psixikasiga bog‘liq

500

F. de Sossyurga ko‘ra til va nutq o‘rtasidagi beshta asosiy farqni umumlashtirib tushuntiring.

Til — ijtimoiy, sistem, potensial, sinxron, mohiyat; nutq — individual, real, diaxron, hodisa

M
e
n
u