faqat
Valyuta siyosati bu
valyuta munosabatlarini tashkil etish va tartibga solish bilan bog‘liq bo‘lgan munosabatlar yig‘indisidir
O‘zbekistonning jahon oltin bozoridagi o‘rni –
mamlakat dunyoda eng yirik oltin qazib oluvchi va eksport qiluvchi o‘nta davlat qatoriga kiradi
Valyuta zaxiralarini diversifikatsiya qilish buu
bir vaqtning o‘zida bir nechta xorijiy valyutalarda zaxiralarni shakllantirishni anglatadi
Valyuta zaxiralarini diversifikatsiya qilish – bu usul (3x)
Markaziy bank aktivlarini turli valyutalar o‘rtasida taqsimlash orqali risklarni kamaytirish hamda zaxira portfelining barqarorligini ta’minlashga xizmat qiladi.
bu kuniladan battar buliyla (kulgan stiker)
“to‘liq konvertatsiya” (3x)
valyutaga egalik qiluvchi har qanday shaxs uni bozorda — qat’iy belgilangan yoki suzuvchi kurs asosida xalqaro zaxira valyutalariga (masalan, AQSh dollari, Yevro va boshqalar) almashtirish huquqi hisoblanadi
Markaziy bankning imkoniyatlari (2x toliq javob uchun )
1. Valyuta kursini boshqarish.
2. Pul-kredit siyosatini yuritish.
3. Valyuta rezervlarini boshqarish.
4. Regulyativ nazorat.
5. Valyuta siyosati strategiyasini ishlab chiqish.
6. Axborot va prognozlash.
Valyuta siyosatining asosiy turlari
1. diskont siyosati;
2. deviz siyosati.
Markaziy bankning diskont stavkasi
bu tijorat banklari va hukumatga beriladigan kreditlar bo‘yicha foiz stavkasidir.
xoxlasangiz 200 ball sizniki,,, ammo lekin biroq shart bajarsangiz sizni sirli syurpiriz kutyaptiii
battar boluvrasila(dumalab kulgan stiker) endi yo boshqa guruhdan 100 ball olasiz yoki sizga bu bosqichda ball berilmaydi
O‘zbekiston sharoitida intervensiyaning asosiy vositasi nima
AQSh dollari $$$
1992-yil sentabr oyida G‘arbiy Yevropa valyuta bozorlarida yuz bergan inqiroz natijasida (2x)
Buyuk Britaniya funti sterlingi hamda Italiya lirasi kurslari keskin pasaygan va natijada har ikki mamlakat o‘z milliy valyutalarini Yevropa valyuta tizimidan (EVT) chiqishga majbur bo‘lgan.
Yaponiya tajribasida milliy valyutaning — yenning ortiqcha qadrlanishiga nima sababdan yo‘l qo‘yilmaydi.
Chunki yen kursining oshishi eksportchilarning xalqaro bozorlardagi raqobatbardoshligini pasaytiradi, bu esa eksport hajmining kamayishiga, valyuta tushumlarining qisqarishiga va tashqi savdo balansining salbiy o‘zgarishiga olib keladi
Diskont siyosati bu
Markaziy bank tomonidan diskont stavkasini o‘zgartirish orqali milliy valyutaning nominal almashuv kursi va to‘lov balansiga ta’sir ko‘rsatadigan siyosatdir.
Valyutaviy svop operatsiyalarini amalga oshirish operatsiyalari mohiyati
Markaziy banklar boshqa davlatlarning markaziy banklari yoki yirik moliya institutlari bilan vaqtinchalik valyuta almashinuvi asosida likvidlikni boshqaradilar.
Valyuta cheklovlari quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
(uldim dganda 4 tasini aytila ee)
• xorijga to‘lovlarni amalga oshirish, kapitalni olib chiqish, foyda, oltin, pul birligi va qimmatli qog‘ozlarni repatriatsiya qilish tartibini nazorat qilish; • davlat tomonidan majburiy tarzda xorijiy valyutani topshirish (rsmiy kurs asosida milliy valyutaga almashtirish evaziga). Amaliyotda quyidagilar keng qo‘llaniladi:
• import qiluvchilarga xorijiy valyutani sotish uchun litsenziya berish;
• valyuta qiymatlarining davlat idoralari maxsus ruxsatisiz olib kirilishi va olib chiqilishini taqiqlash;
• jismoniy shaxslarning xorijiy valyutadagi mablag‘larga egalik qilish va ulardan foydalanishni cheklash;
• xorijga shaxsiy daromadlarni o‘tkazishni tartibga solish; 74
• sug‘urta va boshqa to‘lovlarni amalga oshirish; • xorijga chiqishda milliy valyutani xorijiy valyutaga almashtirishni limitlash.
Ochiq valyuta pozitsiyalarini qisqartirish natijasida
Markaziy banklar valyuta kursi o‘zgarishidan kelib chiqadigan moliyaviy yo‘qotishlar xavfini kamaytiradilar.
Valyuta intervensiyasining asosiy maqsadi
milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan kursidagi keskin tebranishlarni oldini olishdan iborat
Regulyativ nazorat vazifasi
Tijorat banklarining ochiq valyuta pozitsiyalariga cheklovlar o‘rnatish orqali valyuta bozorining barqarorligini ta’minlashga yordam beradi.
Deviz siyosatining shakllari
1.devalvatsiya
2.valyuta zaxiralarini diversifikatsiya qilish
3.valyutaviy cheklovlar
4.revalvatsiya
Agar mamlakatimizda oltin savdosi bo‘yicha ixtisoslashgan mutaxassislar yetarli bo‘lmasa qanday chora koriladi
bunday hollarda GOLD svop operatsiyalarini Xalqaro hisob-kitoblar banki (BIS) orqali amalga oshirish mumkin.
1980-yillarning boshida Xalqaro Valyuta Fondiga nechta davlat a’zo bo'lgan va ularni tasnifi
113 mamlakatdan 95 tasida to‘lov balansi bo‘yicha, 91 ta mamlakatda esa kapital harakatlari bilan bog‘liq operatsiyalar bo‘yicha valyuta cheklovlari mavjud edi.
O‘zbekiston milliy valyuta bozoridagi hozirgi holat
1. Valyuta bozori ochiqligi va erkinligi.
2. Valyuta kursining barqarorligi.
3. Valyuta ayirboshlash punktlari va banklar faoliyati.
4. Valyuta rezervlari.
5. Valyuta siyosatining liberalizatsiyasi.
Hukumatning valyuta siyosati buu
mamlakatning valyuta bozorini rivojlantirish, eksport salohiyatini oshirish, hamda valyuta nazorati mexanizmlarini takomillashtirishga qaratilgan bo‘lib, u iqtisodiy o‘sishning barqarorligini ta’minlaydi!!!
Oltin svopi (gold swap) operatsiyalaridan foydalanish
bu turdagi bitimlar oltin zaxiralaridan vaqtinchalik likvid resurs sifatida foydalanish imkonini beradi, shu orqali moliyaviy tizimdagi likvidlik yetishmovchiligi qisqa muddatda bartaraf etiladi.
So‘mning umumiy devalvatsiya darajasi 2007-yil ko‘rsatkichlariga nisbatan
6,4 % ortgan