(S)
Oltingugurtning tabiatda uchraydigan ikkita asosiy allotropik shakllari qaysilar?
Rombik va monoklinik oltingugurtlar.
Selen elementi davriy sistemada nechanchi davr va nechanchi guruhda joylashgan?
4-davr, VI A (16-) guruhda
Tellur so'zi qanday ma'noni anglatadi va u qaysi lotincha so'zdan kelib chiqqan?
Lotincha "tellus" (Yer) so'zidan olingan bo'lib, "Yer" degan ma'noni anglatadi.
Poloniy elementini kimlar va uning vataniga hurmat yuzasidan qanday nom bilan atab kashf etganlar?
Pyer Kyuri va Mariya Sklodovskaya-Kyuri tomonidan kashf etilgan bo'lib, Mariyaning vataniga hurmat yuzasidan Polshaning lotincha nomi (Polonia) sharafiga nomlangan.
VI A guruhi elementlari umumiy qanday nom bilan ataladi va ularning tashqi elektron qavatida nechta valent elektron mavjud?
Xalkogenlar ("rudalar hosil qiluvchilar") deb ataladi; tashqi qavatida 6 tadan valent elektron ($s^2p^4$) bor.
Oltingugurt sanoatda qaysi usul yordamida yer ostidan eritib chiqarib olinadi?
Frash usuli.
Selen nomi qaysi yunoncha so'zdan olingan va u nimani anglatadi?
"Selene" so'zidan olingan bo'lib, "Oy" degan ma'noni anglatadi.
Tellur metallsimon yaltiroq xususiyatga ega bo'lib, fizika nuqtai nazaridan qanday moddalar guruhiga kiradi?
Yarim o'tkazgichlar
Poloniyning tabiatdagi barcha izotoplari qanday muhim fizik xususiyatga (xossaga) ega?
Ularning barchasi radioaktiv.
Guruh bo'ylab yuqoridan pastga (oltingugurtdan poloniygacha) harakatlanganda elementlarning metallik va nometallik xossalari qanday o'zgaradi?
Nometallik xossalar susayib, metallik xossalar kuchayib boradi (poloniy aniq metall xossasiga ega).
Oltingugurt konsentrlangan sulfat kislota ta'sirida qanday gazni hosil qilib reaksiyaga kirishadi?
Oltingugurt (IV)-oksid
Selen yarim o'tkazgich bo'lib, uning elektr o'tkazuvchanligi qanday omil ta'sirida keskin ortadi?
Yorug'lik ta'sirida (fotoelektrik xossa)
Tellur havoda qizdirilganda qanday rangdagi alanga bilan yonadi va natijada qanday modda hosil bo'ladi?
Ko'kimtir-yashil alanga bilan yonib, tellur(IV)-oksid ($TeO_2$) hosil qiladi.
Poloniy oddiy sharoitda qanday agregat holatda bo'ladi va uning tashqi ko'rinishi qanday metallni eslatadi?
Qattiq modda bo'lib, kumushsimon-oq rangli metall (qo'rg'oshinga o'xshaydi).
VI A guruhi elementlari vodorod bilan birikkanda qanday umumiy formulaga ega bo'lgan gidridlar ($H_2R$) hosil qiladi va bu birikmalarning kislotalilik xossasi guruh bo'ylab (yuqoridan pastga) qanday o'zgaradi?
Kislotalilik xossasi yuqoridan pastga qarab ortib boradi ($H_2S < H_2Se < H_2Te$).
Oddiy sharoitda barqaror bo'lgan oltingugurtning allotropik shakli qaysi?
Rombik oltingugurt.
Selenning tirik organizmlar uchun biologik ahamiyati nimadan iborat, u qaysi mikroelementlar qatoriga kiradi?
Antioxydant xususiyatga ega muhim mikroelement hisoblanadi.
Tellurning gidridi ($H_2Te$) qanday modda va uning boshqa xalkogenlar gidridlaridan (masalan, $H_2S$, $H_2Se$) farqli o'laroq turg'unligi qanday?
Zaharli gaz bo'lib, termik jihatdan juda beqaror (osongina parchalanadi).
Poloniy radioaktiv parchalanganda asosan qanday turdagi nurlanishni chiqaradi va bu nurlanishning o'ziga xos xavfli jihati nimada?
Alfa-nurlanish chiqaradi; u kuchli ionlashtiruvchi ta'sirga ega bo'lib, juda zaharli va organizmga tushganda o'ta xavflidir.
VI A guruhi elementlarining maksimal (yuqori) va minimal (quyi) oksidlanish darajalari nechaga teng?
Maksimal oksidlanish darajasi +6, minimal oksidlanish darajasi esa -2 ga teng.
Sulfat kislotaning sanoatda olinishining uchinchi bosqichida qaysi moddadan foydalanib oltingugurt (VI)-oksid yutiladi
98.3 foizli sulfat kislota (oleum hosil qilish uchun)
Selen tabiatda qanday holatda va qaysi elementlar bilan birgalikda minerallar hosil qilib uchraydi?
Kamdan-kam holatda erkin holda, ko'pincha sulfidli rudalarda qo'rg'oshin, mis, simob va kumush bilan birikmalar holda uchraydi.
Tellur metallar (masalan, qo'rg'oshin yoki mis) qotishmalariga qo'shilganda ularning qanday asosiy xossasini yaxshilaydi?
Ularning qattiqligini, mexanik mustahkamligini va kislotalarga chidamliligini oshiradi.
Poloniy elementining kuchli radioaktivligi tufayli texnika va sanoatda qanday muhim maqsadlarda foydalaniladi?
Kosmik apparatlarda issiqlik manbai (atom batareyalari) sifatida va portativ neytron manbalari tayyorlashda ishlatiladi.
Guruh bo'ylab yuqoridan pastga tushgan sari VI A guruh elementlarining atom radiusi va elektromanfiyligi qanday o'zgaradi?
Atom radiusi ortadi, elektromanfiyligi esa kamayadi.