Кыргыз авторлору
«Тил — улуттун тагдыры» деген сөздүн автору ким?
• (Кто автор фразы: «Язык — судьба нации»?)
Касым Тыныстанов
«Жакшы сөз жан эргитет, жаман сөз жан ...» — макалды толуктаңыз.
• («Доброе слово радует душу, а плохое слово заставляет душу...» — дополните пословицу.)
Иргитет (Содрогаться / Ранить)
Эгерде сиз бирөө менен макул болбосоңуз, маданияттуу адам катары сөздү кантип баштоо керек?
(Если вы с кем-то не согласны, как культурный человек должен начать фразу?)
«Сенин оюңду сыйлайм, бирок...» же «Менин оюмча...» (Я уважаю твое мнение, но... / По-моему...).
Сүйлөшүүдө мааниси жок кайталана берген «короче», «типа», «неме» деген сыяктуу сөздөр эмне деп аталат?
(Как называются бессмысленные повторяющиеся слова типа «короче», «типа»?)
Сөз-паразиттер (Слова-паразиты)
Айтылган сөз — атылган ...» — макалды толуктаңыз.
(Закончите пословицу: «Сказанное слово — выпущенная...»)
Ок (Стрела)
Адам болуунун эң кыйыны — күн сайын адам болуу деп .ким айткан?
• (Кто сказал, что самое трудное — каждый день быть человеком?)
Чынгыз Айтматов
Эмне үчүн маданиятсыз, орой сөздөрдү «дилдин оорусу» деп айтабыз?
• (Почему некультурные, грубые слова называют «болезнью души»?)
Анткени алар адамдын ички дүйнөсүнүн булганып калганын көрсөтөт (Потому что они показывают загрязненность внутреннего мира).
Социалдык тармактарда (Instagram, TikTok) маданиятсыз комментарий жазуу адамдын кайсы сапатын көрсөтөт?
• (Что показывает написание некультурных комментариев в соцсетях о качествах человека?)
Ал адамдын ички тарбиясынын жана маданиятынын төмөндүгүн (Низкий уровень внутреннего воспитания и культуры).
Азыркы заманда адамдын маданияты сүйлөгөнүнөн сырткары дагы кайсы жердеги жазганынан билинет?
(В современную эпоху культура человека, помимо речи, видна по его переписке в... ?)
Социалдык тармактарда жана мессенджерлерде (В соцсетях и мессенджерах)
“
Ооз көркү — тил, тил көркү — ...» — макалдын уландысы кандай?
(Продолжите: «Красота уст — язык, красота языка — ...»)
Сөз (Слово)
«Сөзүңдү түзө, өзүңдү түзөйсүң» деп ким насаат кылган?
(Кто советовал: «Исправь свою речь — и ты исправишь самого себя»?)
Жусуп Баласагын
«Дилдин соолугу — табылгыс байлык». Бул жерде «соолук» деген сөз кандай маанини билдирет?
(«Здоровье души — неисчерпаемое богатство». Что в данном контексте означает слово «здоровье»?)
Рухий тазалык, тынчтык жана аруулук (Духовная чистота, покой и благородство).
«Тилди тыюу» дегенди азыркы мектеп жашоосунда кандай түшүнсө болот?
• (Как понять «сдерживание языка» в современной школьной жизни?)
Ушак айтпоо, бирөөнү шылдыңдабоо жана ачуу келгенде жаман сөз айтпоо (Не сплетничать, не высмеивать и не грубить в гневе).
Эмне үчүн маданияттуу адам интернетте (комментарийлерде) жаман сөз жазбашы керек?
(Почему культурный человек не должен писать плохие слова в интернете?)
Анткени жазылган сөз — адамдын «санариптик жүзү» жана тарбиясынын белгиси (Потому что написанное слово — это «цифровое лицо» и признак воспитания).
Октон калган жарадан да эмне катуу оорутат?
(Что болит сильнее, чем рана от стрелы?)
Тилдин зары / жаман сөз (Рана от языка / плохое слово)
«Тил — баа жеткис байлык, аны таза сактоо — ар бир адамдын парзы» деп кайсы белгилүү кыргыз акыны айткан?
• (Какой известный кыргызский поэт сказал: «Язык — бесценное богатство, и хранить его в чистоте — долг каждого человека»?)
Алыкул Осмонов
Адамдын сүйлөгөн сөзү менен анын ички маданиятынын ортосунда кандай байланыш бар?
(Какая связь между речью человека и его внутренней культурой?)
Сөз — бул ички маданияттын күзгүсү; ичи кандай болсо, сөзү да ошондой болот (Речь — это зеркало культуры; каков человек внутри, такова и его речь).
Сизге бирөө орой сүйлөсө, ага маданияттуу жооп берүү эмне үчүн маанилүү?
• (Почему важно ответить культурно, если кто-то говорит вам грубо?)
Өзүңдүн деңгээлиңди түшүрбөө жана «адам болуу» принцибин сактоо үчүн (Чтобы не опускаться до его уровня и сохранять принцип «быть человеком»).
«Тилмеч» оюну: «Пофиг», «базар жок», «красавчик» деген сөздөрдү маданияттуу кыргыз тилине которуңуз.
(Игра «Переводчик»: переведите сленговые слова на культурный кыргызский.)
Маанилүү эмес/баары бир, албетте/таласыз, азамат/абдан жакшы.
«Аз сүйлөсөң — көп ...» — макалды толуктаңыз.
(Закончите: «Будешь меньше говорить — больше...»)
Тилди кордоону — элди кордоо деп эсептеген эл акыны ким?
• (Какой народный поэт считал унижение языка унижением народа?)
Байдылда Сарногоев
«Жакшы сөз — жандын азыгы» дегенди кандай түшүнөсүз?
• (Как вы понимаете фразу «Доброе слово — пища для души»?)
Жакшы сөздөр адамга күч берет, маанайын көтөрөт жана духун байытат (Добрые слова дают человеку силы, поднимают настроение и обогащают дух)
«Сүйлөшүү маданияты» дегенге сөздөн сырткары дагы эмнелер кирет?
(Что, помимо слов, входит в «культуру общения»?)
Жылуу жүз (ууртунда күлкү), сылыктык, уга билүү жана собеседникти сыйлоо (Доброжелательное лицо, вежливость, умение слушать и уважение к собеседнику)
Билимдүү жана маданияттуу адамдын сүйлөөсү башкалардан эмнеси менен айырмаланат?
(Чем отличается речь образованного и культурного человека от других?)
Сөздөрүнүн тактыгы, байлыгы жана башкаларды кемсинтпегендиги менен (Точностью, богатством слов и отсутствием унижения других).
Адамдын ким экенин эмнесинен билсе болот?
(По чему можно узнать, кто есть человек?)
Сөзүнөн (По его речи)