Биология

Аурулар

100

Жұқпалы (инфекциялық) аурулар

бұл қоздырғыштары (вирустар, бактериялар, саңырауқұлақтар немесе қарапайымдылар) сау ағзаға енгенде пайда болатын аурулар тобы. Олардың басты ерекшелігі — ауру адамнан сау адамға берілу қабілеті.

200

Эпидемия

жұқпалы аурудың бір аймақта немесе елде жаппай таралуы.

300

Пандемия

аурудың бүкіл әлемге немесе бірнеше құрлыққа таралуы (мысалы, COVID-19).  

Түрлері

100

Ішек инфекциялары:

• Ауыз арқылы (лас қол, тамақ, су) беріледі.

  • Мысалдар: Іш сүзегі, холера, дизентерия, А гепатиті.

• 
  

• 
  

200

Тыныс алу жолдарының инфекциялары:

Ауа-тамшы жолымен (түшкіру, жөтелу) беріледі.

• Мысалдар: Тұмау, қызылша, туберкулез, COVID-19.

• 
  

300

Қан инфекциялары:

• Жәндіктер шаққанда (трансмиссивті) немесе медициналық құралдар, қан құю арқылы беріледі.

  • Мысалдар: Безгек (малярия), кене энцефалиті, В және С гепатиттері, АИТВ (ВИЧ).

• 
  

  • 
    

Аурудың даму кезеңдері

100

Инкубациялық (жасырын) кезең:

 Микроб денеге енген сәттен бастап, аурудың алғашқы белгілері көрінгенге дейінгі уақыт. 

200

Продромальды кезең:

Аурудың алғашқы жалпы белгілері (әлсіздік, бас ауруы, дене қызуының көтерілуі).

300

3. Аурудың өршу кезеңі:

4.Сауығу (реконвалесценция) кезеңі: 

3.Сол ауруға тән нақты белгілердің (мысалы, қызылшадағы бөртпе) пайда болуы.

4.Ағзаның қалпына келуі. 

Жұқпалы аурулардан қорғану жолдары

100

А. Инфекция көзін жою

• Ауру адамды оқшаулау (карантин).

• Үй жануарларынан жұғатын ауру болса, мал дәрігерлік бақылау жүргізу.

200

Ә. Берілу жолдарын бөгеу

• Гигиена: Қолды сабынмен жуу, жеміс-жидекті тазалау.

• Дезинфекция: Заттарды, бөлмені микробтардан тазарту.

• Дезинсекция: Инфекция тарататын жәндіктерді (шыбын, кене) жою.

300

Б. Ағзаның қарсыласу күшін арттыру

• Вакцинация: Ең сенімді қорғаныс әдісі. Ағзада алдын ала антиденелер қалыптастырады.

• Дұрыс тамақтану: Дәрумендер мен ақуызға бай ас иммунитетті нығайтады.

• Шынығу: Спортпен шұғылдану және таза ауада жүру.