Lug'aviy va istilohiy ma'nolari
"Taxrij" so'zining lug'aviy o'zagi qaysi fe'lning masdari hisoblanadi?
"Xoroja" (خرج) fe'lining masdari.
Taxrijning birinchi bosqichida ushbu atama nimani anglatgan?
Hadislarni to'plamlarga jamlash davrida hadislarni sanadlari bilan zikr qilishni.
Taxrijda "asl manba" deganda qanday kitoblar tushuniladi?
Mualliflar tomonidan ustozlaridan ishonchli sanad orqali Payg'ambar (s.a.v.)ga yetkazilgan kitoblar.
Taxrij ilmining eng asosiy foydasi nimada?
Hadisning asl manbasini va uning sahih yoki zaif ekanini bilib olish.
Ulamolar taxrij qilishning nechta asosiy usuli mavjudligini qayd etganlar?
5 ta usul.
Yerga nisbatan "muxarraj yer" (أرض مخرجة) tushunchasi nimani anglatadi?
Ayrim joylarida o'simlik o'sib, qolgan joylari taqir holda qolgan yer.
IV-VI asrlarda fiqh, tarix va adabiyot manbalarida hadislarni keltirishda qanday an'ana shakllandi?
Hadislarni sanadsiz (zanjirsiz) keltirish an'anasi.
Birinchi darajali taxrij manbalariga qaysi asarlar kiradi?
Buxoriy va Muslimning "Sahih"lari, to'rtta "Sunan", "Musnad Ahmad" va Imom Molikning "Muvatto"si kabi kitoblar.
Taxrij jarayonida hadisning darajasini (sahih/zaif) bayon qilish mutloq shartmi?
Yo'q, ko'pchilik muhaddislar buni asosiy shart deb belgilamaganlar, balki zarurat bo'lganda beriladi.
Taxrij qilishning birinchi usuli qaysi?
Hadis roviysi bo'lgan sahobiyni bilish orqali.
Taxrijning istilohiy (texnik) ta'rifi qanday?
Hadisning isnod bilan rivoyat qilingan asl manbadagi o'rnini ko'rsatish va zarur o'rinlarda uning hukmi hamda darajasini bayon qilish.
Hofiz Zayniddin Iroqiyga ko'ra, birinchi bo'lib hadislarning manbasini va darajalarini bayon qilgan olim kim?
Imom Navaviy.
Nima uchun "Bulug' al-marom" yoki "Arbain" kabi asarlar taxrijning "asliy manbasi" hisoblanmaydi?
Chunki mualliflar hadislarni o'z isnod zanjirlari bilan naql qilmay, avvalgi to'plamlardan saralab olganlar.
Taxrij orqali hadis isnodi soni jihatidan qaysi turlarini aniqlash mumkin?
Mutavotir, mashhur, aziz yoki g'arib ekanini.
Fiqh ilmiga doir yozilgan eng yaxshi taxrij kitoblaridan biri qaysi?
Jamoliddin Zaylaiyning "Nasb ar-roya" asari.
Istilohda taxrijning birinchi ma'nosi bo'lgan "ixroj" (chiqarish) nima?
Odamlarga hadisni chiqish joyini (isnodi bilan) zikr qilib ko'rsatish.
Imom Navaviydan oldin ham ba'zi asarlardagi hadislarni taxrij qilishni boshlagan muhaddislar kimlar?
Xatib Bag'dodiy va Hozimiy.
Tafsir, fiqh yoki tarixga oid manbalar qaysi holatda "asl manba" sifatida e'tirof etiladi?
Agar muallif rivoyatlarni boshqa kitoblardan ko'chirmasdan, o'z shayxlaridan sanad bilan naql qilgan bo'lsa.
Isnoddagi mubham (ismi aytilmagan) roviyni taxrij orqali aniqlashning ilmiy foydasi nima?
Agar mubham shaxs ishonchli ekani aniqlansa, hadisdagi zaiflik bartaraf etiladi.
Zaylaiyning "Nasb ar-roya" asari qaysi kitobdagi hadislar taxrijiga bag'ishlangan?
Ali ibn Abu Bakr Marg'inoniyning "al-Hidoya" kitobiga.
Imom Saxoviyning "Fathul-mug'is" asaridagi ta'rifiga ko'ra, muhaddis taxrijni qayerlardan chiqarib oladi?
Juzlar, mashiyxalar, kitoblar va shular kabilardan.
Taxrijning uchinchi bosqichida ushbu ilm qanday asosiy vazifani bajarishga o'tdi?
Hadislarni asl manbalarga nisbat berish va ular haqida hukm bayon qilishga.
Munziriyning "Tahzib Sunan Abu Dovud" asari nima uchun ikkinchi guruh manbalariga kiritiladi?
U Sunan kitobining qisqartirilgan (muxtasar) shakli bo'lib, isnodlari hukman mavjud deb hisoblanadi.
Abdulloh ibn Amr rivoyat qilgan hadis Buxoriy va Muslimda kelgani uchun qanday darajaga ega bo'ldi?
"Muttafaqun alayh" (kelishilgan) darajasiga.
Muhaddis hadisni taxrij qilayotganda qaysi ma'lumotlarni albatta aniq bayon qilishi kerak?
Roviy, kitob, bob, juz, sahifa, hadis raqami va nashr nomi.