Sahobiy nomi orqali taxrij qilish
Kutub al-Atrof (Yordamchi manbalar)
Matnning birinchi so'zi orqali taxrij
Al-Mu'jam al-mufahris
G'arib so'z va Fihristlar
100

Muhaddislar nima uchun taxrijda birinchi bo'lib sahobiy ismini aniqlashni tavsiya qiladilar?

Chunki bu usul boshqalariga nisbatan osonroq hisoblanadi

100

Hadis ilmlarida "taraf" (atrof) deganda nima tushuniladi?

Hadis matnining bir qismi, ya'ni uning qolgan qismiga ishora qiluvchi qisqa ibora.

100

Matnning birinchi so'zi orqali taxrij qilish usulidan qachon foydalaniladi?

Hadis matnining birinchi so'zi aniq yodda bo'lganda yoki ma'lum bo'lganda.

100

"Al-Mu'jam al-mufahris" kitobi nechanchi yillarda va qaysi universitet olimlari tomonidan tuzilgan?

1936-1969 yillarda Leyden universiteti sharqshunoslari (A. Vensink boshchiligida) tomonidan.

100

"G'arib al-hadis" manbalari deb qanday kitoblarga aytiladi?

Hadislardagi tushunarsiz yoki so'zlashuvda kam ishlatiladigan (kamyob) so'zlarni sharhlovchi kitoblar.

200

Sahobiy nomi orqali taxrij qilishning asosiy kamchiligi nimada?



Rivoyatlarda har doim ham sahobiy zikr qilinmaydi, bu esa usulni doim qo'llash imkonini bermaydi.

200

"Kutub al-atrof" to'plamlaridan foydalanishning asosiy ilmiy afzalligi nimada?

Hadisning turli sanadlarini (rivoyat yo'llarini) bir joyda jamlab ko'rish imkonini beradi.

200

Muhaddislar nima uchun omma orasida mashhur bo'lgan soxta rivoyatlarni ham kitoblarga jamlaganlar?

Odamlarning aqida va shariat masalalarida adashishlarini oldini olish va ularni ogohlantirish uchun.

200

Ushbu ulkan ko'rsatkich kitob nechta asosiy hadis manbasini (kutubi tis'a) qamrab olgan?

To'qqizta (9 ta) asosiy manbani.

200

Taxrijda fihrist va mundarijalarning asosiy ahamiyati nimadan iborat?



Ular tadqiqotchining ma'lumotga tez, aniq va mashaqqatsiz yetib borishini ta'minlovchi vositadir.


300

Ushbu usulda foydalaniladigan "asosiy manbalar"ga qaysi kitob turlari kiradi?

Musnadlar, mu'jamlar hamda tarix ar-rijol (biografik) asarlar.


300

Nima uchun tadqiqotchi "Kutub al-atrof"dan so'ng asliy manbaga murojaat qilishi shart?

Chunki bu to'plamlar hadis matnini to'liq keltirmaydi, faqat uning bir qismini zikr qiladi.

300

Imom Suyutiy "Jam' al-javome'" asarida manbalar uchun qanday ramzlar (Buxoriy va Muslim uchun) ishlatgan?

Buxoriy uchun — خ (xo), Muslim uchun — م (mim) ramzlarini.

300

"Al-Mu'jam al-mufahris"dan foydalanishda tadqiqotchini charchatadigan asosiy qiyinchilik nimada?

Ba'zi so'zlarda 50 dan ortiq ishoralar borligi va boshqa so'zlarga qayta-qayta havola berilishi.


300

G'arib hadislar bo'yicha qaysi asar "asliy manba" (sanadli) hisoblanadi?


Abu Is'hoq Ibrohim Harbiyning "G'arib al-hadis" asari.

400

Baqiy ibn Maxlad al-Andalusiyning "Musnad" asari boshqa musnadlardan qanday farq qiladi?

U nomlanishi musnad bo'lsa-da, aslida fiqhiy boblar bo'yicha tartiblangan.

400

"Kutubi sitta" (oltitnta sahih kitob) hadislari atroflari jamlangan mashhur asar qaysi?

Abulhajjoj Mizziyning "Tuhfa al-ashrof bi ma'rifa al-atrof" asari.

400

Hadis iboralarini bosh harflari asosida alifbo tartibida jamlash uslubining asoschisi kim?

Abu Shujo' Daylamiy (vaf. 509 h.) o'zining "Firdavs al-axbor" kitobi bilan .

400

Sunan Ibn Moja hadislari uchun kompyuter yordamida zamonaviy fihrist tayyorlagan olim kim?

Muhammad Mustafo A'zamiy.

400

Ibn Asirning "an-Nihoya fi g'arib al-hadis" kitobi nima uchun "ikkilamchi manba" sanaladi?

Chunki u hadis sanadini to'liq keltirmaydi, faqat sahobiy yoki tobeinni zikr qiladi.

500

Tabaroniyning "al-Mu'jam al-kabir" asarida nechta rivoyat bor va unda qaysi sahobiyning hadislari yo'q?

Jami 60 mingdan ortiq rivoyat jamlangan; unda faqat Abu Hurayraning hadislari mavjud emas.

500

Kutub al-atrof manbalari musnadlardan qanday asosiy jihati bilan farq qiladi?

Musnadlarda hadis matni to'liq beriladi, atroflarda esa faqat yo'l-yo'riq (pointer) vazifasini bajaruvchi qismlar bo'ladi.

500

Majiduddin Ibn Asir "Jome' al-usul"da alifbo tartibini tanlashda qaysi harfga e'tibor qilgan?

So'zning asliy harfiga emas, balki so'z boshidagi birinchi harfga (asliy yoki izofa bo'lishidan qat'i nazar).

500

Manbaga ko'ra, qaysi asar "Mu'jam al-mufahras"dan 8 asr avval yozilgan va unga uslubiy asos bo'lgan?



Majiduddin Ibn Asirning "Jome' al-usul" asari (undagi ma'nolarni aniqlash bobi tufayli).

500

Imom Buxoriyning "at-Tarix al-kabir" asari qaysi jihati bilan keyinchalik fihristlar uchun namuna bo'lgan?

Roviylar ismlarining alifbo tartibida joylashtirilganligi bilan.