FALSAFA VA KASBIY AVTONOMIYA
Sun’iy intellekt va raqamlashtirish asrida robotlar va mashinalar taqlid qila olmaydigan, o‘qituvchining darsdagi emotsional ta’siri, empatiyasi va shaxsiy jozibasini belgilovchi intellekt turi qanday nomlanadi?
Hissiy intellekt (Emotional Intelligence - EQ).
O‘qituvchining muayyan vaqt ichida bitta pedagogik muammo yuzasidan juda ko‘p miqdorda muqobil dars strategiyalari va yechimlarini o‘ylab topa olish tezligi qaysi mezon bilan baholanadi?
Fluency (G‘oyalar ravonligi).
O‘zbekiston Respublikasining yangi ta’lim islohotlarida an’anaviy "Bilim, ko‘nikma, malaka" (BKM) formulasidan voz kechilib, o‘rniga qaysi yondashuv joriy etildi?
Kompetensiyaviy yondashuv (yoki Soft skills rivojlantirish).
XXI asr ko‘nikmalarining xalqaro global "4C modeli"ga qaysi to‘rtta xususiyat kiradi?
Tanqidiy fikrlash (Critical thinking), Muloqot (Communication), Jamoada ishlash (Collaboration), Ijodkorlik (Creativity).
Pedagog o‘zini erkin tadqiqotchi deb his qilishi, qat’iy darslik ssenariylaridan chiqib, shaxsiy mualliflik tizimini yarata olish erkinligi ilmiy tilda qanday ataladi?
Kasbiy avtonomiya.
Dars jarayonida kutilmagan vaziyat yuz berganda (masalan, texnika buzilganda) o‘qituvchining dars sifatini yo‘qotmay, bir metoddan ikkinchisiga tez o‘ta olish qobiliyati qaysi mezon hisoblanadi?
Flexibility (Moslashuvchanlik).
O‘zbekistonlik pedagog olim, professor B.X. Xodjayev o‘zining ilmiy ishlarida o‘qituvchi ijodiy individualligining shakllanishini pedagogning qaysi madaniyati bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘laydi?
Tadqiqotchilik madaniyati (Tadqiqotchilik kompetentligi).
Qaysi davlat modelida barcha o‘qituvchilar majburiy ravishda Magistr darajasiga ega, ta’lim inspektsiyasi mavjud emas va o‘qituvchilarga mutloq ishonch muhiti yaratilgan
Finlyandiya modeli
Pedagogik jarayonni tirik, chiziqli bo‘lmagan (non-linear) va oldindan 100% rejalashtirib bo‘lmaydigan tizim sifatida o‘rganuvchi, xaos ichidan tartib izlovchi falsafiy-pedagogik yondashuv qaysi?
Sinergetik yondashuv.
Pedagogning an’anaviy metodlarni butunlay yangi, hech kimga o‘xshamaydigan, nostandart va sub’ektiv yangilikka ega formatga o‘tkaza olish qobiliyati qanday nomlanadi?
Originality (Originallik)
O‘zbekistonlik olim Sh.Sh. Olimov tadqiqotlariga ko‘ra, o‘qituvchi shaxsining kreativ salohiyatini faollashtirish uchun ta’lim muassasasida qanday muhit yaratilishi shart?
Innovatsion ta’lim muhiti.
Donald Shon nazariyasiga ko‘ra, Buyuk Britaniya o‘qituvchilari dars jarayonida va darsdan keyin o‘z xatolarini tahlil qilib, qaysi maqomga ega bo‘ladilar?
"Refleksiv amaliyotchi" (Reflective Practitioner).
Qadimgi yunon falsafasidan kirib kelgan, o‘qituvchining shunchaki dars berish mahorati emas, balki uning takrorlanmas individual borligini, shaxsiyatining darsdagi moddiylashuvini ifodalovchi tushuncha?
Fenomen (yoki Fenomenologik yondashuv).
Kreativ g‘oyani shunchaki xayolda qoldirmasdan, uni dars ishlanmasi, aniq metodik qo‘llanma yoki dastur darajasiga keltirish, detallashtirish qobiliyati nima deyiladi?
Elaboration (G‘oyani mukammallashtirish).
Milliy ta’lim tizimimizda yangi darsliklar ijodkorlikni talab qilsa-da, amaliyotda o‘qituvchining vaqtini yeb qo‘yadigan qaysi to‘siq ijodiy individuallikka xalaqit bermoqda?
Byurokratiya (ortiqcha hisobotlar, hujjatbozlik).
O‘qituvchining kamroq gapirishi va yo‘naltiruvchi (facilitator) bo‘lishi, o‘quvchining esa ko‘proq mustaqil izlanishiga asoslangan, Singapur ta’lim tizimining bosh shiori qanday?
"Less Teaching, More Learning" (Kamroq o‘qit, ko‘proq o‘rgat).
Nemis falsafasi va pedagogikasida keng qo‘llaniladigan, shaxsning o‘z ichki salohiyatini maksimal darajada yuzaga chiqarishi, o‘zining kasbiy "Men-kontseptsiyasi"ni anglashi qaysi atama bilan yuritiladi?
Samorazvitiye (O‘z-o‘zini rivojlantirish / Self-actualization).
Tayyor shablonlarni ko‘r-ko‘rona nusxalashdan (Reproduktiv darajadan) boshlanib, mualliflik maktabini yaratishgacha (Oliy kreativ darajagacha) boradigan dinamik tizim pedagogikada nima deb ataladi?
Kreativlik rivojlanish darajalari (yoki darajalar dinamikasi).
Malaka oshirish tizimidagi hamma uchun bir xil (invariant) ma’ruzalardan voz kechib, har bir o‘qituvchining ehtiyojidan kelib chiqib tuziladigan shaxsiy xarita ingliz tilida qanday ataladi?
PDP (Personal Development Plan - Shaxsiy rivojlanish rejasi/trayektoriyasi).
O‘qituvchining darsdagi 5-10 daqiqalik qismini videoga olib, keyin mutaxassislar bilan birga tana tili, ovoz tembri va individual xatolarini tahlil qilish innovatsion metodi qanday nomlanadi?
Micro-teaching (Mikro-o‘qitish).