Məşhur tarixi şəxsiyyətlər
İlk dəfə "Əkinçi" qəzetini çıxararaq Azərbaycanda mətbuatın əsasını qoyan mütəfəkkir
Həsən bəy Zərdabi
Yaponiya mətbəxində ən önəmli yer tutan yeməklərdən biridir. Bu yeməyi yeyərkən insanlar çəngəl-bıçaq yerinə "haşi" adlanan taxta çubuqlardan istifadə edirlər. Bu yeməyi sirkəli düyü, çiy balıq və dəniz yosunundan (nori) hazırlayırlar . Söhbət hansı yeməkdən gedir?
Suşi
Yer kürəsinin dörddə üç (3/4) hissəsini, insan bədəninin isə təxminən 80%-ni bu maddə təşkil edir. O olmasa, nə bitkilər fotosintez edə bilər, nə də insanlar yaşaya bilər. Dadı və rəngi olmayan bu möcüzəvi maye necə adlanır?
Su
Qarabağ xanı İbrahimxəlil xanın qızı, şairə Ağabəyim ağa İran şahı ilə evlənib Tehranda yaşayır. Vətən həsrəti çəkdiyi üçün şah onun üçün Tehranda Şuşadan gətirilən ağac və güllərdən ibarət bir "Vətən bağı" salır. Bu bağda Şuşanın bütün bitkiləri boy atsa da, biri inadkarlıq edərək orada bitmir. Ağabəyim ağanın qəmli misralarına mövzu olan və Şuşanın simvolu sayılan, bülbülün gülə olan eşqindən yaranan bu çiçək hansıdır?
Xarıbülbül
Qobustan qayaüstü təsvirlərində min illər əvvəl yaşamış insanların əl-ələ tutaraq dövrə vurduğu bir səhnə əks olunub. Bu rəqs insanların birliyini, bərabərliyini və gücünü simvolizə edir. Başqa bir rəvayətə görə isə, qədim insanlar ova getməzdən əvvəl bu rəqsi ifa etməklə ovun uğurlu keçməsi üçün xüsusi bir ayin keçirirdilər. Azərbaycanın ən qədim kütləvi rəqsi olan bu möhtəşəm sənət nümunəsi hansıdır?
Yallı
O, bütün ömrü boyu neftdən qazandığı milyonları məktəblərə tikməyə, qızları oxumağa və teatr qurmağa xərcləyən xeyriyyəçi milyonerdir.
Hacı Zeynalabdin Tağıyev
Bu məşhur təamın vətəni Türkiyənin Bursa şəhəri sayılır. 19-cu əsrdə İsgəndər Əfəndi adlı bir aşpaz əti üfüqi (yatıq) deyil, şaquli (dik) şəkildə odda fırladaraq bişirməyə başlamış və bununla da müasir "Fast-food" mədəniyyətinin ən çox sevilən yeməyinin əsasını qoymuşdur. Adı türkcə "fırlanmaq, dönmək" sözündən götürülən bu yemək necə adlanır?
Dönər
Bu prosesi bitkilər yalnız gündüzlər (işıq olanda) edirlər. Gecələr isə onlar da insanlar kimi oksigen qəbul edib, karbon qazını verirlər. Ona görə də yatdığımız otaqda çoxlu bitki saxlamaq məsləhət görülmür. İnsanların nəfəs almasında mühum rol oynayan bu proses necə adlanır?
Fotosintez
2020-ci il sentyabrın 27-də bütün cəbhə boyu əks-hücum əməliyyatı başlayanda ona rəsmi bir ad verildi. Bu ad həm ordumuzun sarsılmaz zərbə qüvvəsini, həm də milyonlarla insanın bir hədəf üçün birləşməsini simvolizə edirdi. Ali Baş Komandanın çıxışlarında tez-tez işlətdiyi, düşmənin başını əzən və xalqın birliyini göstərən bu əməliyyatın adı nə idi?
Dəmir yumruq
Bu qədim Azərbaycan xalq mahnısı və rəqsi haqqında bir çox rəvayət var. Əfsanəyə görə, bir gənc oğlan günəş kimi parlayan, zərif bir qıza aşiq olur və ona bu mahnını həsr edir. Mahnının adındakı əsas söz günəşin, saflığın və əlçatmazlığın rəmzi olan bir rəngi ifadə edir. Ermənilərin özününküləşdirməyə çalışdığı, lakin həm musiqi quruluşu, həm də kökləri ilə qədim türk mədəniyyətinə bağlı olan bu məşhur xalq mahnımız hansıdır?
Sarı gəlin
Ərəb xilafətinə qarşı 20 ildən artıq mübarizə aparan, məşhur Xürrəmilər hərəkatının rəhbəri və "Bəzz" qalasının qəhrəmanı kimdir?
Babək
Bu yeməyin əsl vətəni Mərkəzi Asiyadır. Qədim türklər uzaq səfərlərə çıxarkən əti qorumaq üçün onu ədviyyatlayıb bağırsağa doldururdular, türkcə "qol" (əllə) və "basmaq" (doldurmaq) sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Ruslar bu üsulu qədim türk xalqlarından öyrənib, öz dillərinə uyğunlaşdırıblar. Daha sonra biz ruslardan götürüb, istifadə edirik. Onun toyuq və ətlə olan növü var. Söhbət nədən gedir?
Kolbasa(qolbasar)
Rəvayətə görə, ingilis alimi İsaak Nyuton bağda oturub dincələrkən başına bir alma düşür. O, almanın niyə yana və ya yuxarı deyil, məhz aşağı düşdüyü barədə düşünməyə başlayır. Əgər bu qüvvə olmasaydı, biz kosmosda şarlar kimi havada qalar, okeanların suyu isə havaya səpələnərdi. Nyutonun kəşf etdiyi bu qüvvə necə adlanır?
Ümümdünya cazibə qanunu(yer çekimi, Gravity)
Bu şəhərin təməli XVIII əsrdə Qarabağ xanları tərəfindən qoyulmuşdur və adı birbaşa "Xanın kəndi" mənasını verir. Uzun illər separatçıların mərkəzinə çevrilmiş bu şəhər, 2023-cü ilin 19-20 sentyabrında keçirilən cəmi 23 saatlıq antiterror tədbirləri ilə tam azad edildi. 15 oktyabrda Ali Baş Komandan İlham Əliyev burada Azərbaycan bayrağını ucaltmaqla bütün ölkədə dövlət suverenliyimizin bərpasını elan etdi. Qarabağın ürəyi sayılan bu şəhərimiz hansıdır?
Xankəndi
BTS və Blackpink kimi qrupların sayəsində dünya trendinə çevrilən bu rəqslər mükəmməl sinxronluq, dəqiq hərəkətlər və maraqlı vizual elementlərlə seçilir. Milyonlarla insan bu qrupların xoreoqrafiyalarını təkrar edərək rəqs videoları çəkir. Adını Cənubi Koreyanın ingiliscə adının baş hərfi və populyar musiqi sözünün qısaltmasından alan bu janr hansıdır?
K-pop (Korean pop)
12 yaşında taxta çıxan bu Osmanlı hökmdarı, 21 yaşında gəmiləri qurudan keçirib, Konstantinapolu fəth edərək "Fateh" titulu alır. Söhbət hansı Osmanlı sultanından gedir?
Fateh sultan Mehmet
Rəvayətə görə, 1683-cü ildə Vyananın mühasirəsi zamanı şəhərin altından tunel qazan Osmanlı ordusunun səsini gecə işləyən çörəkçilər eşidir və şəhəri xilas edirlər. Qələbənin şərəfinə həmin çörəkçilər Osmanlı bayrağındakı "Aypara" simvoluna bənzəyən, bu gün isə Fransanın rəmzi sayılan, qat-qat xəmirdən hazırlanan bu şirniyyat hansıdır ?
Kruassan.
Yer kürəsi öz oxu ətrafında fırlanmaqla yanaşı, həm də Günəşin ətrafında nəhəng bir dairə cızır. Bu uzun səyahət tam 365 gün 6 saata başa çatır. Yerin Günəşə gah yaxın, gah uzaq olması nəticəsində təbiətdə hansı möhtəşəm hadisə baş verir?
Fəsillərin dəyişməsi
Bu qədim yurd yerimiz Azərbaycanın cənub qapısı sayılır. Onun ərazisində Şimali və Cənubi Azərbaycanı bir-birinə bağlayan, əsrlərin şahidi olan möhtəşəm Xudafərin körpüləri ucalır. 2020-ci ilin oktyabrında ordumuzun şücaəti sayəsində 27 illik həsrətə son qoyuldu və bu şəhər II Qarabağ müharibəsində işğaldan azad edilən ilk rayon mərkəzimiz kimi tarixə düşdü. Söhbət Araz çayının sahilində yerləşən hansı şəhərimizdən gedir?
Cəbrayıl
Təsəvvür edin ki, min illər əvvəl Qobustanda insanlar bir yerə toplaşıb böyük bir qayanın ətrafında rəqs edirdilər. Bu qaya adi daş deyildi; ona kiçik bir daşla vurduqda sehrli, cingiltili bir səs çıxarırdı. Qədim insanlar inanırdılar ki, bu daşın səsi onlara uğur gətirir və ruhları çağırır. Onlar bu "musiqili daşın" ritmi ilə əl-ələ tutub yallı gedirdilər. Əcdadlarımızın yaratdığı bu ilk musiqi aləti hansıdır?
Qavaldaş
Bu tarixi şəxsiyyət ən yaxın dostu tərəfindən öldürülərkən "Sən də mi, Brut?" sözləri ilə tarixə düşüb. Bu ifadə bu gün də ən yaxın adamından xəyanət görənlər üçün işlədilir. Eyni zamanda "İyul" ayı onun şərəfinə adlandırılıb. Dünyanın ən məşhur salatlarından biri onun adını daşıyır. Söhbətin kimdən getdiyini tapın.
Yuli Sezar
Bu yeməyin adı Romanın imperatorunun adı ilə eynidir. Çox adam bu yeməyi həmin o imperatorun özünün hazırladığını düşünürlər. Lakin əslində bu yemək 1924-cü ildə eyni adı daşıyan aşpaz tərəfindən müştəri çoxluğundan mətbəxdə qalan son ərzaqlarla (kahı, suxarı, pendir) təsadüfən yaradılıb. Adı imperatorun adı ilə eyni səslənən bu məşhur yemək necə adlanır?
Sezar salatı. Salatın adı italyan mənşəli aşpaz Sezar Kardininin (Caesar Cardini), yəni aşpazın adından gəlir. Amma aşpazın öz adı (Caesar) vaxtilə məhz məşhur Roma imperatoru Yuli Sezarın şərəfinə qoyulduğu üçün, dolayısı ilə salatın adı da imperatorun adı ilə eyni səslənir.
Bir dəfə padşah qızıl tacın təmiz qızıldan, yoxsa başqa material qataraq hazırlandığını öyrənməyi bu alimə tapşırır. O, vannada çimərkən suyun daşdığını görür və "Evrika" (tapdım) deyə qışqıraraq küçəyə qaçır. Bununla da o, nəhəng gəmilərin üzməsinə, kiçik mismarın isə batmasına səbəb olan fizika qanununu kəşf edir. Bu qanuna görə, su cismi öz həcmi qədər yuxarı itələyir. Bu alim kimdir?
Arximed və arximed qanunu
Qarabağ xanı Pənahəli xan bu məkanı keçilməz bir qala, sarsılmaz bir sığınacaq olaraq seçdi və onu sıldırım qayaların başında inşa etdi. Bu şəhər hər zaman Azərbaycanın mədəniyyətinin, musiqisinin və ruhunun döyünən ürəyi sayıldı. Tam 28 illik həsrətdən sonra, 2020-ci ilin noyabrında, ordumuzun qəhrəman xüsusi təyinatlıları heç bir texnika olmadan, yalın əlləri və bıçaqları ilə o sıldırım qayaları dırmaşaraq dünyanı heyrətə salan bir dastana imza atdılar. Pənahəli xanın bizə miras qoyduğu, "Azərbaycanın Mədəniyyət Paytaxtı" adını daşıyan bu müqəddəs şəhərimiz hansıdır?
Şuşa
Ərəb xilafətinə qarşı 20 ildən artıq mübarizə aparan, məşhur Xürrəmilər hərəkatının rəhbəri və "Bəzz" qalasının qəhrəmanı kimdir?
Babək