Lutfiy
Alisher Navoiy
Nodira
G'azallar
Aralash
100

Lutfiy necha yoshida vafot etgan?

99.

100

Alisher Navoiyning otasi kim bo'lgan?

G'iyosiddin kichkina.


100

Mohlaroyimning tahalluslarini ayting.

Komila, Nodira, Maknuna.

100

Lutfiyning qaysi g'azali turkona ruhda yozilgan?

"Xoh inon, xoh inonma" radifli g'azali.

100

Nodiraning turmush o'rtog'i kim bo'lgan?

Amir Umarxon

200

Nima uchun Lutfiyning ismiga "Mavlono" qo'shilib aytiladi va nima uchun uni "Malik ul Kalom" deb ham atashgan?

U buyuk ustod (ustoz) bo'lgani uchun hurmat sifatida aytilgan va yana u o'z davrining eng buyuk shoirlaridan bo'lgani uchun "Malik ul Kalom" ya'ni so'z mulki sultoni degan ma'noda aytilgan.

200

Uning do'sti mashhur Temuriyzoda kim edi?

Husayn Boyqaro

200

Vasl uyin obod qildim, buzdi hijron oqibat

Seli gʻamdin bu imorat boʻldi vayron oqibat.

Qaysi g'azaldan olingan parcha?

"Oqibat" radifli g'azal

200

Ko'p g'azallar an'anaviy ... baytdan iborat.

Yetti

200

Bobur uni dubaytiy deb ham atagan. U nima?

Ruboiy

300

Navoiyning qaysi asarlarida Lutfyning uzoq umr ko‘rgani va qabri haqida ham qimmatli ma’lumot beriladi: «...To‘qson to‘qqiz yoshida olamdin o‘tdi. Qabri Dehikanordadur, o‘z maskani erdi» deb aytiladi.

«Nasoyim ul-muhabbat min shamoyim ul-futuvvat» degan tasavvuf vakillari, shayx-avliyolar to‘g‘risidagi tazkirasida.

300

1466-1469-yillarda shoir qayerda ta'lim olgan?

Samarqandda

300

Umr yo'ldoshi vafotidan so'ng Nodira qanday muashshar yozib qoldirgan?

Firoqnoma

300

Irsoli masaldan foydalangan shoir kim?

Lutfiy

300

"Mantiq ut-tayr"ning muallifi kim?

Fariddin Attor

400

Shoir qanday janrlarda ijod qilgan?

G'azal, qit'a, ruboiy, tuyuq va fard.

400

1483–1485-yillari shoirning eng buyuk asari ... yaratildi.

Besh dostondan iborat «Xamsa».

400

Nechanchi yilda va kim Nodira va uning oilasini vahshiyona qatl etdi? 

Buxoro amiri Nasrulloxon

400

Yuzungni tuttum ortuq oy-u kundin, «Kishining ko‘zidur, ore, tarozu». Bu bayt qaysi g'azaldan olingan?

"Ayoqingg‘a tushar har lahza gisu..." radifli g'azal

400

Radif haqida so'zlab bering.

Arabcha «radif» so‘zi, aslida, otda suvoriyga mingashgan kishini anglatib, arab tilida «yo‘ldosh», «hamroh», «kеtma-kеt» dеgan ma’nolarda ham qo‘llanadi. Shunga ko‘ra, she’rda hamma vaqt qofiyadan kеyin, ya’ni unga «mingashib» yoki «yo‘ldosh bo‘lib» kеlgan bir so‘z yoki so‘zlar turkumining takrori «radif» dеb ataladi.

500

"Ayoqingg'a tushar har lahza gisu ..." g'azalini ma'nosi ayting va tahlil qiling.

Bu g'azalda shoir sevgilisini tariflab uni ko'rmoqchiligini aytadi. G'azal ishqiy tarzda yozilgan. Unda irsoli masal qo'llanilgan. G'azalhazaji musaddasi mahzuf vaznida yozilgan.

500

1491/92-1498/99- yillarda shoir nima nomli yirik to'plam tuzadi?

"Xazoyin ul-maoniy"

500

Nodiradan nechta devon qolgan va ularning nomi?

Ikkita, Turkiy devon va "Devoni Maknuna"

500

U aruzning nisbatan murakkab turlaridan biri bo‘lmish hazaji musammani axrabi makfufi mahzuf (yoki maqsur), ya’ni maf’uvlu – mafoiylu –mafoiylu – faulun (yoki mafoiyl) vaznida bitilgan. Taqte’si: – – V / V – – V / V – – V / V – – (yoki V – ~). Bu qaysi g'azal?

"Xoh inon, xoh inonma" radifli g'azal

500

G'azal haqida so'zlab bering.

G‘azal – musulmon Sharqi xalqlari adabiyotlarida eng ko‘p tarqalgan lirik janr. U dastlab arab shе’riyatida milodiy VI–VII asrlarda paydo bo‘lib, kеyinchalik boshqa Sharq xalqlari so‘z san’atiga ham o‘tgan. XIII–XIV asrlarga kеlib shе’rning bu turi to‘la shakllangan va mukammal holga yеtgan. G‘azalning tuzilishi, mazmun-mavzusi va badiiy jihatlari bo‘yicha bir nеcha talab va o‘ziga xoslik bor. Avvalo, g‘azallar ko‘pincha ishqiy mavzuda bitiladi. Ammo ma’no-mazmun jihatidan Allohni maqtashga (hamd), Muhammad payg‘ambar(s. a. v.)ni ta’riflashga (na’t) bag‘ishlangan, rindona (may va mayxona bilan bog‘liq tasvirlarga asoslangan), orifona (pand-nasihat ruhidagi), tabiat go‘zalliklaridan zavqlanish asosidagi (pеyzaj) va boshqa g‘azallar ham yoziladi.