A-laget sin super-jeopardy

Kjøp & salg

100

Ei vare kosta 400 kr, og prisen stig til 480 kr. Kor mange prosent har prisen auka?

Svar: 20 %. Forklaring: økning = 80; prosent = 80/400 = 0.20 = 20%.

200

En vare kostet 250 kr, og prisen synker til 200 kr. Hvor mange prosent er prisnedgangen?

20 %. Forklaring: nedgang = 50; prosent = 50/250 = 0.20 = 20%

300

Pris aukar frå 50 kr til 75 kr. Kor mange prosent auke er det?

50 %. Forklaring: økning = 25/50 = 0,5 = 50 %.

400

Ei vare går ned frå 120 kr til 90 kr. Kor stor prosentvis nedgang?

25 %. Forklaring: nedgang = 30/120 = 0,25 = 25 %

500

Ei vare kostar 150 kr og må auka til 225 kr. Kor mange prosent må prisen auka?

50 %. Forklaring: nødvendig økning = 75/150 = 0,5 = 50 %

Vekstfaktor & prosentfaktor

100

Kva er vekstfaktoren for ein auke på 10 %?

1,10 

200

Kva er prosentfaktoren når noko blir redusert med 20 %?

0,80

300

Kva er prosentfaktoren når noko blir redusert med 20 %?

1,05

400

Ein pris blir multiplisert med 1,50. Kor stor prosentauke er dette?

50 %. Forklaring: 1,501,50 tilsvarer +50%+50%

500

Om du har faktor 0,80, kor mange prosent er dette redusert med?

20 %

Finn prosenten

100

Kor mange prosent er 10 av 100?

10%

200

Kor mange prosent er 15 av 60?

25%

300

Av 50 elevar er 10 sjuke. Kor stor prosentdel er sjuke?

20%

400

25 av 200 kroner er skatt. Kor mange prosent utgjer skatten?

12,5%

500

I ein pose med 40 eple er 10 grøne. Kor stor prosentdel er grøne?

25%

Avgift & toll

100

Ei vare kostar 80 kr før MVA (25 %). Kor mykje er MVA i kroner?

20kr
80*0,25

200

Ei vare kostar 125 kr inkl. 25 % Mva. Hva er prisen utan MVA?

100kr
125/1,25

300

Toll er 10 % på ei vare som kostar 100 kr. Kor mykje blir toll i kroner?

10kr

400

Ei vare kostar 40 kr. Det blir 25 % MVA lagd på prisen. Kva blir pris inkl. MVA?

50kr

500

Ei vare kostar 200 kr utan avgifter. Det blir lagt 20 kr i fast miljøavgift (eit fast beløp) og deretter 25 % MVA på heile beløpet (inkl. miljøavgift). Kva blir sluttprisen?

275 kr. Forklaring: Først legg til miljøavgift: 200+20=220
Så MVA: 220⋅1,25=275

Fagbegrep

100

Kva kallar me det når noko aukar med ein viss prosent frå ein opphavleg verdi?

Prosentvis auke (eller prosentendring).

200

Kva heiter talet du gonger med for å få ny verdi etter prosentendring (t.d. 1,2 ved  20 %)?

Vekstfaktor (eller prosentfaktor).

300

Kva kallar me prosentdelen av ein heilskap (t.d. andelen jenter i ein klasse)?

Prosentdel

400

Kva betyr forkortinga MVA?

Meirverdiavgift

500

Kva kallar me talet som viser kor mange hundre delar noko er delte i (t.d. “10 %” betyr 10 av 100)?

Prosent