Asosiy tushunchalar, ilmiy-metodologik asoslar / Основные понятия, научно-методологические основы
Buddavizm\Буддизм
Xristianlik\ Христианство
Islam\Ислам
Aralash \Смешанное
100

Din nima va jamiyat nima? 

Что такое религия и что такое общество?

  • Din — odamlarni birlashtiruvchi e’tiqodlar, amaliyotlar va axloqiy normalar tizimi.

  • Jamiyat — ijtimoiy munosabatlar, normalar va institutlar bilan birlashgan insonlar jamiyati.

  • Религия — система верований, практик и моральных норм, объединяющая людей.

  • Общество — совокупность людей, объединённых социальными отношениями, нормами и институтами.

100

Buddavizm qachon va qayerda paydo bo‘lgan va uning asoschisi kim? 

В каком веке и в какой стране возник буддизм, и кто является его основателем?

  • VI–V asr milodiyda Hindistonda, asoschisi — Siddhartha Gautama (Budda).

  • В VI–V веках до н.э. в Индии, основатель — Сиддхартха Гаутама (Будда).

100

Xristianlik qachon va qayerda paydo bo‘lgan va uning muqaddas kitobi qanday nomlanadi? 

 В каком веке и в какой части мира возникло христианство, и как называется его священный текст?

  • I asr milodiyda, Iudeya (Rim imperiyasi); muqaddas kitobi — Injil (Bibliya).

  • I век н.э., Иудея (Римская империя); священный текст — Библия.

100

Islom so‘zi nima ma’noni anglatadi, Islom qachon paydo bo‘lgan, uning payg‘ambari va muqaddas kitobi qaysi? 

Что означает слово «ислам», когда появился ислам, кто его пророк и священная книга?

  • «Islom» Allohga bo‘ysunish, itoat etish degan ma’noni bildiradi. VII asrda Arabistonda paydo bo‘lgan, payg‘ambar — Muhammad, muqaddas kitob — Qurʼon.

  • «Ислам» означает «покорность Богу». Ислам появился в VII веке на Аравийском полуострове, пророк — Мухаммад, священная книга — Коран.

100

Buddavizmda insonning asosiy maqsadi nima?

Какая главная цель человека в буддизме?

  • Asosiy maqsad — ma’rifatga erishish (nirvana).

  • Главная цель — просветление (нирвана).

200

«Jamiyat va din» fanining predmeti qanday aniqlanadi? 

Как определяется предмет науки «Общество и религия»?

  • Din va jamiyat o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik va ularning bir-biriga ta’sirini o‘rganish.

  • Изучение взаимосвязи религии и общества, их влияния друг на друга.

200

Buddaning ta’limotlari to‘plami qanday nomlanadi va nima uchun u muqaddas hisoblanadi? 

Как называется священное собрание учений Будды?

  • Tripitaka — Buddaning ta’limotlari to‘plami, diniy va axloqiy qo‘llanma sifatida.

  • Трипитака — собрание учений Будды, служит религиозным и этическим руководством.

200

Xristian cherkovi qachon va qanday asosiy yo‘nalishlarga bo‘lingan? 

В каком историческом периоде произошло разделение христианской церкви на основные направления?

  • Bo‘linish 1054 yilda Buyuk schizma (katolitsizm va pravoslavlik) bilan boshlangan va XVI asrdagi Reforma bilan davom etib, asosiy konfessiyalar paydo bo‘lgan.

  • Разделение началось с Великой схизмы в 1054 году (между католицизмом и православием) и продолжилось Реформацией в XVI веке, приведя к появлению основных конфессий.

200

Fiqh nima va uning asoslari nimalardan iborat? 

Что такое фикх и из чего состоят его основы?

  • Fiqh — islomiy huquqshunoslik, jamiyat hayotini tartibga soluvchi qoidalar; asoslari — Qurʼon, hadis, ijmo‘, qiyos.

  • Фикх — исламское богословие, изучающее законы и правила жизни; основы — Куран, хадисы, согласие учёных и аналогия.

200

buddavizmning uch asosiy yo‘nalishini nomlang, 

Vajrayana yo‘nalishining asosiy xususiyati nima? 

назовите три основных направления буддизма / Какая особенность Ваджраяны?

  • Mahayana, Theravada, Vajrayana.

  • Ritual, mantra va tantrik amaliyotlardan foydalanish.

  • Использование ритуалов, мантр и тантрической практики.

300

Ushbu fan obyekti nima? 

Что является объектом изучения данной дисциплины?

  • Diniy institutlar, e’tiqodlar, amaliyotlar va ularning jamiyatdagi roli.

  • Религиозные институты, верования, практики и их роль в обществе.

300

Buddavizmda to‘rt olijanob haqiqatni sanab bering 

Перечислите четыре благородные истины буддизма

To‘rt haqiqat: azob mavjud, azob sababi, azobni to‘xtatish mumkin, azobni to‘xtatish yo‘li (Sakkiz yo‘l); 

Четыре истины: страдание существует, причина страдания, прекращение страдания возможно, путь к прекращению страдания (Восьмеричный путь);

300

Katolitsizmning asosiy xususiyati nima, va u xristianlikning uch asosiy yo‘nalishidan biri hisoblanadi? 

Какова главная особенность Католицизма, одной из трёх основных ветвей христианства?

  • Asosiy xususiyat — Rim Papasining oliy hokimiyatiga ishonch.

  • Вера в верховенство Папы Римского.

300

Aqida nima, uning turlari va qayerlarda keng tarqalgan? 

Что такое акаида, какие виды существуют и где они распространены?

  • Aqida — imon va islomiy teologiya asoslari; turlari — Ahlu-s-Sunna va-l-Jamoa, Mu’tazila, Shialik; turli musulmon mamlakatlarida tarqalgan.

  • Акаида — учение о вере и основах исламской теологии; виды — Ахлю-с-Сунна ва-л-Жамоа, Му‘тазила, Шииты; распространены в разных мусульманских странах.

300

Xantingtonning «Sivilizatsiyalarning to‘qnashuvi» kitobining asosiy g‘oyasi nima?  

Какова основная идея книги Хантингтона «Столкновение цивилизаций»?

  • Dunyo bo‘ylab asosiy ziddiyatlar davlatlar o‘rtasida emas, balki turli madaniyat va dinlarga ega sivilizatsiyalar o‘rtasida yuz beradi.

  • Главные конфликты мира будут происходить между цивилизациями, различающимися культурой и религией.

400

Xantingtonga ko‘ra, sivilizatsiyalar o‘rtasidagi ziddiyatlarni kuchaytiruvchi global jarayonlar qaysilar? 

Какие глобальные процессы, по мнению Хантингтона, усиливают конфликты между цивилизациями?

  • Globalizatsiya, migratsiya, millatchilikning kuchayishi va madaniy identifikatsiyaning mustahkamlanishi.

  • Глобализация, миграция, рост национализма и усиление культурной идентичности.

400

buddavizmning uch asosiy yo‘nalishini nomlang, Mahayana yo‘nalishining asosiy maqsadi nima? 

назовите три основных направления буддизма сегодня, какова основная цель Махаяны?

yo‘nalishlar: Mahayana, Theravada, Vajrayana. \ Asosiy maqsad — barcha mavjudotlarni qutqarish (bodhisattva). 

направления: Махаяна, Тхеравада, Ваджраяна., Основная цель — спасение всех существ (бодхисаттва).

400

Pravoslavlikning asosiy xususiyati nima, va u xristianlikning uch asosiy yo‘nalishidan biri hisoblanadi? 

Какова главная особенность Православия, одной из трёх основных ветвей христианства?

  • Asosiy xususiyat — patriarchlar boshchiligidagi mustaqil cherkovlar, liturgiya va muqaddas marosimlarga e’tibor.

  • Самоуправляемые церкви во главе с патриархами, акцент на литургии и таинствах.

400

Mazhablar nima, asosiy turlari qaysilar?

Что такое мазхабы и какие их основные виды?

  • Mazhablar — islomiy huquq maktablari; asosiy turlari — Hanafiya, Shafi’iya, Malikiyya, Hanbaliyya.

  • Мазхабы — школы исламского права (фикха); основные виды — Ханафийский, Шафии, Маликийский, Ханбалийский.

400

Islomiy aqidada asosiy teologik yo‘nalishlar qaysilar va ularning mohiyati nimada?

Какие существуют основные направления исламской теологии и в чём их суть?

  • Maturidiylik — aql va dalilga asoslangan, inson erkinligini tan oladi.
  • Ash’ariylik — aqlni cheklaydi, vahiyga ustuvorlik beradi.
  • Asariylik — faqat Qur’on va Sunnaga tayanadi, aqliy izohlarni rad etadi.


  • Матуридия — опирается на разум и доказательства, признаёт свободу воли человека.
  • Ашария — ограничивает роль разума, отдаёт приоритет откровению.
  • Асария — основывается только на Коране и Сунне, отвергает рациональные толкования.
500

Xantington nazariyasida nechta sivilizatsiya ajratilgan? 

Сколько цивилизаций выделяет Хантингтон в своей теории?

  • 8: g‘arbiy, konfutsiylik, yapon, islom, hind, slavyan-pravoslav, lotin amerika, ba’zida alohida Afrika.

  • 8: западная, конфуцианская, японская, исламская, индуистская, славяно-православная, латинская американская, иногда отдельно африканская.

500

buddavizmning uch asosiy yo‘nalishini nomlang, Theravada yo‘nalishida asosiy amaliyot nima?

назовите три основных направления буддизма Какова основная практика Тхеравады?

Mahayana, Theravada, Vajrayana. 

  • Shaxsiy ma’rifatga erishish uchun meditatsiya va monastik qoidalarga rioya qilish.

  • Личное просветление через медитацию и соблюдение монашеских правил.

500

Protestantizmning asosiy xususiyati nima, va u xristianlikning uch asosiy yo‘nalishidan biri hisoblanadi? 

Какова главная особенность Протестантизма, одной из трёх основных ветвей христианства?

  • Asosiy xususiyat — Bibliyaga ustunlik, shaxsiy imon, papaga bo‘lgan hokimiyatni rad etish.

  • Приоритет Библии, личная вера, отказ от власти папы.

500

Tasavvuf ta’limoti nima, uning mohiyati va asosiy g‘oyalari qanday? 

Что такое суфизм, какова его суть и основные идеи?

  • Tasavvuf — insonning ichki poklanishi, Allohga yaqinlashishi va axloqiy mukammallikka erishish yo‘li.

  • Суфизм — духовная практика, направленная на внутреннее очищение человека, приближение к Богу и совершенствование нравственности.

500

Markaziy Osiyo va boshqa musulmon mamlakatlarida faoliyat yuritgan asosiy sufi tariqatlar qaysilar? 

Какие основные суфийские ордены действовали в Центральной Азии и других мусульманских странах?

  • Asosiy tariqatlar: Yusuf Hamadoniy, Kubroviya, Yassaviya va Naqshbandiya.

  • Основные ордены: Юсуф Хамадоний, Кубравия, Ясавия и Наqшбандия.