Modda tuzilishi
1. IQ-spektroskopiya nima va u nimaga asoslanadi?
Javob:
IQ-spektroskopiya molekulalarning infraqizil nurlarni yutishi natijasida bog‘larning tebranish holatlari o‘zgarishiga asoslangan tahlil usulidir.
IQ-spektrda funksional guruhlar qanday aniqlanadi?
Javob:
Har bir funksional guruhga xos bo‘lgan yutilish chastotalari orqali aniqlanadi.
IQ-spektroskopiyaning afzalliklari va kamchiliklari nimalar?
Javob:
Afzalligi — tez va aniq tahlil.
Kamchiligi — ba’zi murakkab aralashmalarni tahlil qilish qiyin.
Bir xonada 3 ta lampochka bor. Siz uchta kalitni boshqa xonada topdingiz. Siz xonaga faqat bir marta kirib, qaysi kalit qaysi lampochkani yoqishini aniqlashingiz mumkin. Qanday qilasiz?
Javob: Birinchi kalitni yoqib bir necha daqiqa kuting, o‘chiring. Ikkinchi kalitni yoqing va xonaga kiring. Issiq lampochka birinchi, yonayotgan lampochka ikkinchi, sovuq uchinchi.
Agar bir odam sizga “Men yolg‘on gapiraman” desa, siz nima deb o‘ylaysiz?
Javob: Bu paradoks, javobni aniq aytib bo‘lmaydi – u o‘ylashni talab qiladi.
UB-spektroskopiya usulining mohiyati nimadan iborat?
UB-spektroskopiya molekulalardagi elektronlarning past energiyali holatdan yuqori energiyali holatga o‘tishini ultrabinafsha nurlar yordamida o‘rganadi.
UB-spektrda maksimum yutilish (λmax) nimani bildiradi?
Modda eng kuchli yutadigan to‘lqin uzunligini bildiradi.
UB-spektroskopiyaning sezgirligi nimaga bog‘liq?
Javob:
Elektron tizimning tuzilishiga va kon’yugatsiya darajasiga bog‘liq.
Bir kishi daraxt ostida 5 ta qushni ko‘rdi. U bitta o‘q otib, qushni urdi. Endi necha qush qoldi?
Hech qaysi – qolganlari qo‘rqib uchib ketadi.
Bir kishi har kuni 1 daqiqa tezroq uyg‘onadi, lekin ishga har doim kechikadi. Bugun u 6:30 da uyg‘ondi. Ishga necha daqiqada yetadi?
Javob: U har doim kechikadi, shuning uchun javob – kechikadi.
IQ va UB-spektroskopiya usullarining asosiy farqi nimada?
Javob:
IQ-spektroskopiya bog‘larning tebranishini, UB-spektroskopiya esa elektron o‘tishlarni o‘rganadi.
Kon’yugatsiyalangan tizimlar UB-spektroskopiyada qanday namoyon bo‘ladi?
Javob:
λmax qiymati uzun to‘lqin tomonga siljiydi, yutilish kuchayadi.
IQ va UB-spektroskopiya moddalar tuzilishini aniqlashda qanday rol o‘ynaydi?
Javob:
Molekulaning funksional guruhlari, elektron tuzilishi va bog‘lar tabiatini aniqlaydi.
Bir kishi 3 ta shlyapani boshiga qo‘yadi: qizil, yashil, ko‘k. U ko‘rolmaydi, faqat mantiq bilan ranglarni topishi kerak. Qanday?
Javob: Agar ikki shlyapani ko‘rsa va ular bir xil bo‘lsa, uchinchisi farq qiladi. Agar turlicha bo‘lsa, qolgan rangni mantiq bilan aniqlaydi.
Agar sizning onangizning onasi sizning buvingiz bo‘lsa, sizning onangiz kim?
Javob: Sizning onangiz – buvingizning qizi.
IQ-spektroskopiyada molekulalarda qanday tebranishlar kuzatiladi?
Javob:
Valent (cho‘zilish) va deformatsion (egilish) tebranishlar kuzatiladi.
IQ-spektroskopiya yordamida qaysi moddalar aniqlanadi?
Javob:
Organik moddalar, polimerlar, gazlar va funksional guruhlarga ega birikmalar aniqlanadi.
Spektroskopik tahlil natijalari qaysi omillarga bog‘liq?
Javob:
Modda konsentratsiyasi, erituvchi, harorat va asbob sezgirligiga bog‘liq.
Bir odamning otasi birinchi farzandini otasi bilan nomlagan, ikkinchi farzandini otasi bilan nomlagan. Uchinchi farzandni nima nomlaydi?
Javob: Siz (savolni sizga bog‘liq qilib tuzilgan).
Bir kishi 10 ta shisha ichida 1 ta bo‘sh shishani topishi kerak. Faqat bir marta tortib ko‘rishi mumkin. Qanday topadi?
Javob: Og‘irlik bilan solishtiradi – bir marta tortib bo‘shini aniqlash mumkin.
UB-spektroskopiyada elektron o‘tishlar nima sababdan yuz beradi?
Ultrabinafsha nurlarning energiyasi elektronlarni yuqori energetik sathga ko‘tarish uchun yetarli bo‘lgani sababli elektron o‘tishlar sodir bo‘ladi.
UB-spektroskopiya qaysi sohalarda qo‘llaniladi?
Javob:
Kimyo, biologiya, farmatsiya, tibbiyot va ekologiyada qo‘llaniladi.
IQ va UB-spektroskopiyaning zamonaviy ahamiyati nimada?
Javob:
Yangi moddalar yaratish, sifat nazorati va ilmiy tadqiqotlarda muhim ahamiyatga ega.
Bir kishi 5 yoshida 5 olma yedi, keyin har yili yoshiga teng olma yedi. 10 yoshida u jami nechta olma yedi?
Javob: 5+6+7+8+9+10 = 45 ta olma (yoshiga qarab qo‘shiladi).
Bir odam uchta do‘stini uchratdi: Ali har doim yolg‘on gapiradi, Valik har doim rost gapiradi, Salim ba’zida yolg‘on, ba’zida rost gapiradi. Salim: “Ali yolg‘on gapiradi” dedi. Bu gap rostmi yoki yolg‘on?
Javob: Rost, chunki Ali har doim yolg‘on gapiradi.