ZAKOVAT
Qadimgi Rim legionerlari o‘z bayroqlarida oltin burgut haykalchasini olib yurishgan. Agar jang maydonida ushbu burgut dushman qo‘liga o‘tsa, bu nafaqat mag‘lubiyat, balki butun legion uchun "o‘lim" hisoblangan. Ammo, agar burgut qaytarib olinsa-yu, uning panjasidagi narsa yo‘qolgan bo‘lsa, u baribir haqiqiy burgut hisoblanmagan. Savol: Burgut panjasida nima bo‘lishi shart edi?
Yashin (Zevsning chaqmog‘i). Rim burguti Zevsning ramzi bo‘lib, u panjalarida chaqmoqlarni tutib turgan holatda tasvirlangan.
Tadqiqotining ob'еkti sifatida mеhnat bozordai ishtirok etadi — bu qanday ko'rsatgich
Mehnat ko'rsatgichlari
Kon’yunkturaga ta’sir etuvchi omillar?
Iqtisodiy o'sish, investitsiyalar, demografik omillar,davlat siyosati
mamlakat yoki hudud aholisining jismoniy rivojlanishi, bilimi va tajribasi bo‘yicha iqtisodiyotda ishlash qobiliyatiga ega bo‘lgan qismi nima deb ataladi
Mehnat resurslari
Leonardo da Vinchi suvni yer yuzining "qoni" deb atagan. U suvning bir xususiyatini kuzatib, u orqali inson tanasidagi qon aylanish tizimini tushuntirishga harakat qilgan.
Savol: Suvning qaysi tabiiy harakati (hodisasi) Leonardo da Vinchiga qonning tomirlarda oqishini tushunishga yordam bergan?
Suvning bug‘lanishi va yomg‘ir bo‘lib yog‘ishi (Suvning aylanishi). U tabiatdagi suv aylanishini tanadagi qon aylanishiga o‘xshatgan.
Dunyodagi eng qadimgi uzluksiz ishlatib kelinayotgan bayroqlardan biri — Daniya bayrog‘i (Dannebrog). Rivoyatga ko‘ra, 1219-yilda estonlar bilan jangda daniyaliklar mag‘lub bo‘layotganda, bu bayroq osmondan tushgan deyiladi. Savol: Nima sababdan tarixchilar bu bayroqning shakli (qizil fondagi oq krest) aynan o‘sha davrda krest yurishi bilan emas, balki dengizchilik bilan bog‘liq deb hisoblashadi?
Chunki bayroqdagi krest markazdan chapga surilgan. Bu shamol esganda krestning markazi to‘g‘ri ko‘rinishi uchun qilingan vizual kompozitsiya (dengiz kemalari uchun qulaylik) edi.
XMT a’zo davlatlari mehnat statistik ma’lumotlarini muntazam to‘plashi va e’lon qilishi shart. SAVOL—ushbu asosiy talab XMTning nechinchi son konvensiyasiga tegishli
160-son Konvensiyasi (1985)
Iqtisodiy faol aholining soni va tarkibi ko'rsatkichlari yordamida aks ettiriladi. bu ta'rif qanday ko'rsatgichga tegishli
Real taklif
korxona yoki tashkilotda ishchi kuchidan foydalanish samaradorligini baholash jarayoni bu
Mehnat ko'rsatkichlari tahlili
Inson miyasi tana vaznining bor-yo‘g‘i 2 foizini tashkil qiladi. Biroq u tanadagi jami energiyaning (glyukoza va kislorodning) qariyb 20 foizini sarflaydi. Qiziqarli jihati shundaki, inson jismoniy mashq qilayotganda miya sarflaydigan energiya miqdori deyarli o‘zgarmaydi.
Savol: Miya energiyani eng ko‘p sarflaydigan holat qaysi — uxlab yotgandami, og‘ir matematik misol yechayotgandami yoki shunchaki hushyor turgandami?
Hushyor turgan (va uxlab yotgan) holatida ham bir xil sarflaydi. Miya "fon rejimi"da doim yuqori quvvatda ishlaydi, fikrlash esa bu quvvatni atigi 1-5 foizga oshirishi mumkin.
Mashhur sotsiolog Benedikt Anderson millatni "tasavvur qilingan hamjamiyat" deb ataydi. Uning fikricha, bir-birini hech qachon tanimaydigan millionlab insonlarni bitta millat sifatida birlashtirishga 15-asrdan keyin paydo bo‘lgan bir ixtiro sabab bo‘lgan. Bu ixtiro odamlarga bir xil narsani bir vaqtda o‘qish imkonini berdi. Savol: Bu qaysi ixtiro?
Kitob bosish mashinasi (Gutenberg uskunasi). Aynan kitob va gazetalarning ommaviy chop etilishi umumiy adabiy tilni va milliy ongni shakllantirgan.
Etаlоn sifаtidа nimа qаbul qilinishigа ko‘ra ikki usul – qo'llaniladi bular qaysilar?
Qiyosiy va taqqoshlash usullari
Respect
+30
xodimning bajargan ish hajmidan qat’i nazar, amalda ishlagan vaqti (soat, kun yoki oy) uchun to‘lanadigan mehnatga haq to‘lash shakli bu
Vaqtbay ish haqi
Miloddan avvalgi 2-asrda yashagan Hunlar hukmdori Mante xoqon (Madu) qo‘shni davlatlar so‘raganda o‘zining eng yaxshi tulporlarini bergan, hatto sevimli kanizaklarini ham topshirgan. Ammo ular uchinchi marta kelib, hech kim yashamaydigan, ekin ekib bo‘lmaydigan bir parcha cho‘l yerini so‘rashganda, Mante xoqon darhol urush e’lon qilgan.
Savol: Uning "Odam va otni berishim mumkin, lekin buni bera olmayman, chunki u davlatning asosi" degan so‘zlariga ko‘ra, gap nima haqida ketmoqda?
Tuproq (Vatan tuprog‘i/hududi).
Dunyoda shunday tillar borki (masalan, Avstraliyadagi ayrim qabilalar tili), ularda "chap", "o‘ng", "old" yoki "orqa" degan so‘zlar umuman mavjud emas. Ular hattoki o‘z tanasidagi narsani aytganda ham bu tushunchalardan foydalanishadi. Savol: Ular yo‘nalishni qanday so‘zlar bilan tushuntirishadi?
Dunyo tomonlari bilan (Shimol, Janub, Sharq, G‘arb). Ular "chap qo‘lim" demaydi, "shimoli-g‘arbdagi qo‘lim" deydi.
Tabriklation
+30
Tahliliy ishlarni tashkil qilish bosqichlardan to'g'risini toping
A) Rejalashtirish
B) Ko'rsatgichlarni tahlil qilish
C) Ma'lumotlarni yig'ish
D) Natijalarni umumlashtirish
Kadrlar qo‘nimsizligi koeffitsiyenti hisoblanganda, o‘z xohishi bilan ketganlar va mehnat intizomini buzgani uchun bo‘shatilganlar yig‘indisi qaysi ko‘rsatkichga nisbatlanadi
Ro‘yxatdagi xodimlarning o‘rtacha yillik (davriy) soniga qarab
Kompyuter texnologiyalari tarixida shunday tushuncha borki, uni 1940-yillarda buyuk matematik Jon fon Neyman taklif qilgan. Bugungi deyarli barcha zamonaviy kompyuterlar ushbu prinsip asosida ishlaydi. Bu prinsipga ko‘ra, kompyuterning "ma’lumotlari" (masalan, rasmlar) va uni boshqaradigan "buyruqlar" (dastur kodi) bir joyda saqlanishi kerak.
Savol: Agar ma’lumotlar va dastur kodi bitta xotirada saqlansa, markaziy protsessor (CPU) ularni bir-biridan qanday ajratadi? (Ya'ni, protsessor qanday qilib rasmning bir pikselini dasturiy buyruq deb o‘ylab, xato qilib yubormaydi?)
Aslida protsessor ularni ajratmaydi. Uning uchun xotiradagi hamma narsa shunchaki 0 va 1 lardan iborat. Protsessor faqat "Instruction Pointer" (Buyruq ko'rsatkichi) deb ataladigan maxsus registr qaysi manzilga ishora qilsa, o‘sha yerdagi ma’lumotni "buyruq" deb qabul qiladi. Agar adashib kod bo'lmagan qismga (masalan, rasm ma'lumotiga) ishora qilib qolsa, kompyuter "qotib" qoladi yoki xatolik beradi (shuning uchun dasturlashdagi xatolar ko'pincha tizimning buzilishiga olib keladi).
20-asr boshlarida yashagan jadid bobolarimiz millatni uyg‘otish uchun "Til, din va ... birligi" g‘oyasini ilgari surishgan. Ammo tahlilchilarning aytishicha, o‘sha davrda o‘zbek tili uchun eng katta xavf tashqi tillar emas, balki tilning ichidagi "ikki xillik" edi. Ya’ni, saroy va ulamolar tili bilan xalq tili o‘rtasidagi jarlik. Savol: Alisher Navoiy o‘zining "Muhokamatul-lug‘atayn" asari bilan aynan qaysi tildan o‘zbek tilining ustunligini isbotlab, millatni til atrofida birlashtirgan?
Fors tili. O‘sha davrda adabiyot va ilm tili fors tili bo‘lib qolgan edi, Navoiy esa turkiy (o‘zbek) tilining imkoniyatlari undan kam emasligini isbotlagan.
Umumiy qoidalardan xususiy xulosalarga kelish jarayoni. Ya’ni, avval umumiy nazariya yoki qonun olinib, so‘ngra u asosida aniq holatlar tahlil qilinishi bu qanday usul hisoblanadi?
Deduktiv
Faol bo'lmagan, lekin mehnat bozorida o'z xizmatlarini taklif etishi mumkin bolgan ishchi kuchi zaxiralari qanday zaxira turiga kiradi
Potensial mehnat zahiralari
Ish haqining o‘sish sur’ati mehnat unumdorligi o‘sishidan yuqori bo‘lsa, mahsulot tannarxidagi mehnat xarajatlari ulushi qanday o‘zgaradi
Mahsulot birligiga sarflangan mehnat xarajatlari ortadi va korxona foydasi kamayadi
Venetsiya shahri qariyb 1500 yildan beri suv ustida, aniqrog'i dengiz tubiga qoqilgan millionlab yog‘och ustunlar (svayalar) ustida qad ko'tarib turibdi. Odatda yog‘och namlikda chirib ketishi kerak, biroq bu ustunlar toshdan ham qattiqroq bo'lib borgan.
Diqqat, savol: Bu yog‘och ustunlar suv ostida chirib ketmasligi uchun ularni qoqishdan oldin qaysi "dushman" bilan butunlay aloqasini uzishgan? Agar bu "dushman" bo'lmaganda, yog'och chirish o'rniga "toshga" aylanish xususiyatiga ega.
Kislorod (Havo).
Izoh: Yog‘ochning chirishiga suv emas, balki suvda va havoda yashaydigan hamda kislorod bilan nafas oluvchi zamburug‘lar va bakteriyalar sabab bo‘ladi. Yog‘och ustunlar loyqa va suv tubiga shunday chuqur qoqilganki, u yerga kislorod kirmaydi. Kislorodsiz muhitda bakteriyalar yashay olmaydi, natijada yog‘och tarkibidagi smolalar dengizdagi minerallar bilan reaksiyaga kirishib, vaqt o‘tishi bilan uni petrifikatsiya (toshga aylanish) holatiga olib keladi.