Mexanika
Molekulyar fizika
Elektrodinamika
Optika
Astronomiya
100
«Qozǵalıs pa, tınıshlıq pa?»
Avtobus ishinde otırǵan jolawshı: «Men tınıshlıqta otırman», — dedi. Ekinshi jolawshı bolsa: «Joq, sen qozǵalıp atırsań», — dedi.
Soraw: Eki jolawshi da durıs aytıwı múmkin be? Ne ushın?
Ekewi de durıs. Adam avtobusqa salıstırǵanda tınısh, al Jerge salıstırǵanda avtobus penen birge qozǵalıp atır. Bul — sanaw sistemasına baylanıslı.
100
Zat molekulalardan turadı. Molekulalar toqtap turama?
Yaq. Molekulalar úzliksiz, tártipsiz jıllılıq háreketinde boladı.
100
Elektr toǵın ótkermeytuǵın zatqa mısal keltiriń.
Rezina, shiysha yamasa qurǵaq plastmassa.
100
Jaqtılıq boslıqta bir sekundta shama menen neshe kilometr júredi?
300 000 km
100
Jerdiń tábiyiy joldası qalay ataladı?
Ay
200
Awır dene tezirek túse me?
1 kg hám 10 kg shar vakuumda birdey biyiklikten túsirildi. Qaysısı birinshi túsedi?
Ekewi de bir waqıtta túsedi. Erkin túsiw tezleniwi birdey.
200
Ne ushın ıssı shaydıń iyisi suwıq shayǵa qaraǵanda tezirek tarqaladı?
Joqarı temperaturada molekulalar tezirek háreketlenedi, sonıń ushın diffuziya tezlesedi.
200
Járiyma
Átteń...
200
Ne ushın aspandaǵı juldızlar jıltırap kórinedi?
Atmosferada jaqtılıqtıń sınǵanı hám hawa qatlamlarınıń ózgeriwleri sebepli juldızdıń kórinetuǵın ornı hám jarqırawı azlap ózgerip turadı.
200
Ne ushın Ay túrli formalarda kórinedi?
Ay fazaları sebepli. Biz onıń Quyash jaqtılandırǵan bóleginiń hár túrli úlesin kóremiz.
300
Qayıq ne ushın artqa ketedi?
Qayıqtaǵı adam tasdı aldıǵa laqtırdı. Qayıq qaysı tárepke háreket etedi?
Artqa. Bul impuls saqlanıw nızamına baylanıslı.
300
Bonus
Bárekella! 300 ball
300
Eki birdey lampanı parallel jalǵasaq, biri óship qalsa, ekinshisi janyp turama?
Awa. Parallel shınjırda hár bir tarmaq bólek isleydi.
300
Bonus
Uraaaa, sizde 300 ball ...
300
Astronavt Ayda sekirse, ne ushın Jerdegiden biyik sekire aladı?
Ayda tartılıw kúshi Jerdegiden ádewir kishi.
400
Kúsh eki ese artsa...
Deneniń massası ózgermey, nátiyjeli kúsh 2 ese artsa, tezleniwi qalay ózgeredi?
Tezleniw te 2 ese artadı.F=ma
400
Birdey temperaturada vodorod hám kislorod molekulalarınıń ortasha kinetikalıq energiyası birdey me?
Awa, birdey temperaturada olardıń ilgerileme háreketiniń ortasha kinetikalıq energiyası birdey.
400
Ne ushın quslardıń joqarı kernewli bir sımda otırǵanı kóbinese olardı tok urıwına alıp kelmeydi?
Olardıń eki ayaǵı arasındaǵı kernew ayırması ádette júdá az. Biraq basqa sımǵa yamasa jerге tiyse, qáwipli boladı.
400
Ne ushın túndе qara kiyim kiygen adam ashıq reńli kiyim kiygen adamǵa qaraǵanda qıyın kórinedi?
Qara kiyim kóbirek jaqtılıqtı jutadı, al ashıq reńli kiyim jaqtılıqtı kóbirek qaytaradı. Sonıń ushın qara kiyimniń kontrastı tómen bolıwı múmkin.
400
Eki planeta birdey ólshemde bolsa, olardıń massası da birdey bola ma?
Hár dayım emes. Olardıń quramı hám ortasha tıǵızlıǵı hár túrli bolıwı múmkin.
500
Qátelikti tap!
«Denе qozǵalıp atırǵan bolsa, oǵan májbúriy túrde kúsh tásir etip turıwı kerek». Bul pikir durıs pa?
Nadurıs. Nátiyjeli kúsh nol bolsa da, dene turaqlı tezlik penen háreket ete aladı.
500
Eger gaz molekulaları birden toqtap qalsa, gaz basımı saqlanıp qala ma? Ne ushın?
Molekulalardıń jıllılıq háreketi toqtaǵanda, olardıń diywalǵa kinetikalıq impuls beriwine baylanıslı basım joǵalar edi. Bul — ideal modeldegi túsindiriw; real gazda absolyut nolge jetip, molekulalardı tolıq toqtatıw múmkin emes.
500
Kondensator elektr zaryadın saqlaydı. Al induktivlik katushkası neni saqlawǵa baylanıslı?
Magnit maydan energiyasın saqlawǵa baylanıslı.
500
Suwǵa batırılǵan shıyshe linzanıń optikalıq kúshi hawaǵa salıstırǵanda qalay ózgeriwi múmkin?
Ádette, kemeyedi, sebebi shıyshe menen suw arasındaǵı sınǵıshlıq kórsetkishleriniń ayırması hawaǵa salıstırǵanda kishi. Sonıń ushın linzanıń sınǵıshlıq kúshi álsireydi.
500
Eger siz basqa juldız sistemasında jasawǵa jaraytuǵın planeta izleseńiz, qanday 3 belgige itibar beresiz?
1) Suyıq suw bolıwı múmkin bolǵan sharayat;
2) qolay temperatura ushın juldızdan tiyisli aralıq;
3) atmosferanıń barlıǵı hám quramı. Bul belgiler jasawǵa jaraytuǵınlıqtıń múmkinligin kórsetedi, biraq tirishilik bar ekenin ózi tastıyıqlamaydı.