ZAKOVAT 1
Mersedes kompaniyasi yangi rusumdagi jamoat avtobuslarni chiqara boshladi. Uning salonida maxsus tablo o’rnatilgan bo’lib, unda 3 raqam yo’lovchilarga ko’rsatilib turadi:
1. Aniq vaqt – ya’ni soat
2. Salondagi harorat – ya’ni temperatura
Diqqat savol: Xo’sh 3-raqam nimani ko’rsatib turadi?
Avtobus tezligini (spidometr)
Mavzuni davom ettirib yumoristlarning bir gapini to‘ldirishingizni so‘rayman. “Labaratoriyada yangi dangasa-robot yaratildi. Imtixonlar a’lo darajada o‘tdi: robot …..”. Gapni bir so‘z bilan tugating.
Ishlamadi.
Opo
Yumirta
Sipsa
Damir
Sho'ro buvo
Ona
Tuxum
Supurgi
Temir
Rais buva
Nechta razryad mavjud? 1-razryad koeffisiyenti nechiga teng?
22 ta, 1- 1,000
Mamlakatda 1 000 000 aholi bor.
Shundan:
600 000 — mehnatga layoqatli yoshda
480 000 — iqtisodiy faol aholi
60 000 — ishsiz
Savol:
Bandlik darajasi (%)
Ishsizlik darajasi (%)
Bandlar = 480 000 – 60 000 = 420 000
Bandlik darajasi = 420 000 / 600 000 ×100 = 70%
Ishsizlik darajasi = 60 000 / 480 000 ×100 = 12.5%
Abu Ali ibn Sino «Tib qonunlari» asarida unga shunday ta’rif beradilar: «U gul va boshqa narsalarning ustiga tushadigan, ko‘zga ko‘rinmas shudringdir, u shunday bir bug‘ki, yuqoriga ko‘tarilib, havoda yetiladi va kechasi quyuqlashib pastga tushadi»
Diqqat savol: U nima?
Asal
Yevropa politsiyasi bronjeletni ekstremestik harakatlarda, ish tashlashlar vaqtida va har hafta bir joyga borganda kiyishadi. Savol, qayerga borganda ular bronjelt kiyib olishadi?
Futbol matchlariga
Mut
Ajji
Chakka
Zekash
To'piroq
Tekin
Achchiq
Yanoq
Zahkash
Tuproq
Oklad nima?
Xodimga to'liq ishlangan oy uchun beriladigan Qat'iy ish haqi.
Mamlakatda 1 000 000 aholi bor.
Shundan:
600 000 — mehnatga layoqatli yoshda
480 000 — iqtisodiy faol aholi
60 000 — ishsiz
Savol:
Bandlik darajasi (%)
Ishsizlik darajasi (%)
Bo‘shash koeffitsiyenti = 20 / 100 ×100 = 20%
Sof qisqarish = (100 – 90) / 100 ×100 = 10%
Ko‘pchilik Amerikaliklar fikricha, bironta ayol BU ishni qilolmas ekan, shuning uchun ham Konstitutsiya ayollarga Prezident bo‘lishga imkoniyat bermas emish
Diqqat savol: Ko‘plab Amerikalik ayollarning fikricha, Konstitutsiyadagi qaysi band ularga xalaqit beradi?
Prezident yoshi 35 dan yuqori bo‘lishi kerak. Ayollar o‘zlarini 35 yoshdan katta deb tan ololmas ekan
Latifa. Er turistik sayoxatdan uyga kelib xotiniga rasmlarni ko‘rsatibdi. “Bu Venetsiya, bu Neapol, bu Rim”. Xotini rasmlar ichidan birini olib: “Juda yaxshi mast bo‘lgan ekansan” – deb rasmni ko‘rsatibdi. Savol rasmda nima tushirilgan edi.
Piza minorasi
Xorazmchada
Yop
Solo
Qorinjo
Mazi atding
Gashir
Adabiychada
Kanal
Ariq
Chumoli
Bekor qilding
Sabzi
Real ish haqi qanday ta'riflanadi?
Nominal ish haqining xarid qobiliyati.
Nominal ish haqi = 4 000 000 so‘m
Inflyatsiya = 25%
Savol:
Real ish haqi necha foizga o‘zgaradi?
(Ishora: real ish haqi = nominal / (1 + inflyatsiya))
Real ish haqi = 4 000 000 / 1.25 ≈ 3 200 000 so‘m
Real ish haqi foiz o‘sishi ≈ –20%
XIV asrda Florentsiyada BUNI savdoda ishlatgan xar bir odam “Sharqqa bosh egish” aybi bilan jazoga tortilishi mumkin edi. Xozirda esa bu deyarli xamma joyda bir shaklda qo‘llaniladi. Bir xudud nomi bilan ataluvchi BU narsa o‘sha xududda boshqacha tarzda qo‘llaniladi. Bu nima?
Arab raqamlari
Payg‘ambar S.A.V. aytadilar: «Albatta u o‘tdan uchqundir. Kimda u kelsa, tik turgan bo‘lsa, o‘tirib olsin, agar o‘tirgan xolda u to‘xtamasa, yotib olsin, agar yotib olgan xolda xam u kelsa, tuproqqa yumalasin»
Diqqat savol: U nima?
G'azab
Chaya
Yo'rtish
Secha
Lopkosa
Jo'rap
Qum
Yugurish
Chumchuq
Kosa
Paypoq
Ish vaqtidan tashqari ishning ikki kun davomida maksimal davomiyligi qancha?
4 soat (noqulay sharoitlarda 2 soat)
Mehnat unumdorligi 12% ga oshdi, ish haqi 7% ga oshdi.
Savol:
Unumdorlik va ish haqi o‘sishi o‘rtasidagi farq necha foiz?
Bu farq kim foydasiga ishlaydi?
Farq = 12% – 7% = 5%
Foyda kapital egasiga (ish beruvchiga) tegadi
Bundan 300 yil avval Janubiy Amerika konlarida ispanlar oltin yuvishga xalal bergan og‘ir metallarni jaxllari chiqib bazo‘r uloqtirib tashlashar edi. Ular kelajakda bu metall oltindan xam qadrliroq bo‘lishini xayollariga keltirmagan xolda uni o‘z tillarida «kumush» deb atashgan
Diqqat savol: Bu qaysi metall?
Platina
Surxondaryo viloyatining janubi-g‘arbida joylashgan Ayribobo tog‘i 2 ta cho‘qqiga ega. Afsonaga ko‘ra bunga sabab, tog‘ga tub qismi tegib ketgan va cho‘qqilarini teng 2 qismga ajratib yuborgan IKS bo‘lgan
Diqqat savol: IKSni 2 so‘z bilan yozib bering
Nuh kemasi
Zangi
Bichqi
Bevari
Al
Otiz
Narvon
Arra
Har ehtimolga qarshi
Qo'l
Dala
Instutsional modelda mehnat bozoridagi muvozanatga nima ta'sir qiladi?
Kasaba uyushmalari, shartnomalar, davlat aralashuvi
Mehnat unumdorligi 20% ga oshdi, ish haqi 8% ga oshdi.
Savol:
Unumdorlik va ish haqi o‘sishi o‘rtasidagi farq necha foiz?
Bu farq kim foydasiga ishlaydi?
Agar ish haqi ham 20% ga oshsa, farq qanday bo‘ladi?
Farq = 20% – 8% = 12%, foyda kapital egasiga
Agar ish haqi ham 20% ga oshsa → farq = 0%, foyda ishchi va kapital teng taqsimlanadi