Kiber huquqi va axborotlashtirish

A

100

Kiberjinoyatchilikka qarshi xalqaro shartnoma — eng muhim xalqaro norma qaysi

Budapesht konvensiyasi

200

elektron hujjatdagi mazkur elektron hujjat axborotini elektron raqamli imzoning yopiq kalitidan foydalangan holda maxsus oʻzgarishlar natijasida hosil qilingan hamda elektron raqamli imzoning ochiq kaliti yordamida elektron hujjatdagi axborotda xatolik mavjud emasligini aniqlash va elektron raqamli imzo kalitining egasini identifikatsiya qilish imkonini beradigan imzo;

elektron raqamli imzo

300

Axborotlashtirish sohasini kimlar tomonidan tartibga solinadi

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va u maxsus vakolat bergan organ

400

elektron raqamli imzoning ochiq kaliti elektron raqamli imzoning yopiq kalitiga muvofiqligini tasdiqlaydigan elektron hujjat;

elektron raqamli imzo kalitining sertifikati

500

Kiber huquqning asosiy tamoyillari

1. Axborot xavfsizligi – foydalanuvchilar va tizimlarni himoya qilish;

2. Shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish – ma’lumotlar maxfiyligini ta’minlash;

3. Raqamli mulk huquqlari – dasturiy ta’minot, sayt va boshqa raqamli resurslar;

4. Mas’uliyat va qonuniylik – internet faoliyati qonuniy doirada bo‘lishi.

B

100

shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilishga qaratilgan xalqaro AKT

GDPR

200

Elektron hujjatning yuridik kuchi

Elektron hujjat qogʻoz hujjatga tenglashtiriladi va u bilan bir xil yuridik kuchga ega boʻladi.

300

elektron raqamli imzo vositalaridan foydalangan holda hosil qilingan, faqat imzo qoʻyuvchi shaxsning oʻziga maʼlum boʻlgan va elektron hujjatda elektron raqamli imzoni yaratish uchun moʻljallangan belgilar ketma-ketligi;

elektron raqamli imzoning yopiq kaliti  

400

insonning bilim va koʻnikmalariga taqlid qilish, shu jumladan mustaqil ravishda oʻrganish va yechimlarni izlash hamda aniq vazifalarni bajarishda inson aqliy faoliyati natijalari bilan taqqoslanadigan natijalarni olish imkonini beradigan texnologik yechimlar majmui.

sunʼiy intellekt

500

Kiberxavfsizlikni taʼminlashning asosiy prinsiplari

qonuniylik;

kibermakonda shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarini himoya qilishning ustuvorligi;

kiberxavfsizlik sohasini tartibga solishga nisbatan yagona yondashuv;

kiberxavfsizlik tizimini yaratishda mahalliy ishlab chiqaruvchilar ishtirokining ustuvorligi;

Oʻzbekiston Respublikasining kiberxavfsizlikni taʼminlashda xalqaro hamkorlik uchun ochiqligi. 

C

100

Kiber huquqining ildizlari qaysi davrga borib taqaladi?

1960-yillarga, kompyuter texnologiyalari rivojlana boshlagan davrga.

200

Kiber huquq predmeti

 kibermakonda yuzaga keladigan va huquqiy tartibga solinadigan ijtimoiy munosabatlar yig‘indisi;
 shaxslar, tashkilotlar, davlat va boshqa subyektlarning raqamli texnologiyalar bilan bog‘liq huquq‑majburiyatlarini o‘zaro amalga oshirish jarayoni;
 elektron tijorat, ma’lumotlarni himoya qilish, shaxsiy ma’lumotlarni qayta ishlash, kiberjinoyatlar, elektron shartnomalar kabi bo‘limlardagi munosabatlar

300

kiberjinoyatchilik nima

axborotni egallash, uni oʻzgartirish, yoʻq qilish yoki axborot tizimlari va resurslarini ishdan chiqarish maqsadida kibermakonda dasturiy taʼminot va texnik vositalardan foydalanilgan holda amalga oshiriladigan jinoyatlar yigʻindisi;

400

kiber huquq tizimidagi munosabatlar turlari.

xususiy huquqiy munosabatlar,

ommaviy huquqiy munosabatlar,

tashkiliy-huquqiy munosabatlar.

500

Elektron hujjatning majburiy rekvizitlari

elektron raqamli imzo;

elektron hujjatni joʻnatuvchi yuridik shaxsning nomi yoki elektron hujjatni joʻnatuvchi jismoniy shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi;

elektron hujjatni joʻnatuvchining pochta va elektron manzili;

hujjat yaratilgan sana. 

D

100

kiber huquqi nima

bu zamonaviy axborot texnologiyalari, internet va raqamli resurslar bilan bog‘liq huquqiy munosabatlarni tartibga soluvchi huquq sohasi.

200

axborot resurslarining yoki axborot tizimlarining mulkdori

axborot resurslariga yoki axborot tizimlariga egalik qiluvchi, ulardan foydalanuvchi va ularni tasarruf etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs

300

Kiber huquq bilan tartibga solinadigan munosabatlar sub’ektlari

1) jismoniy shaxslar (foydalanuvchilar, provayderlar); 2) yuridik shaxslar (foydalanuvchilar, provayderlar); 

3) davlat.  

400

elektron shaklda qayd etilgan, elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan va elektron hujjatning uni identifikatsiya qilish imkonini beradigan boshqa rekvizitlariga ega boʻlgan axborot.

elektron hujjat

500

axborotni toʻplash, saqlash, izlash, unga ishlov berish hamda undan foydalanish imkonini beradigan, tashkiliy jihatdan tartibga solingan jami axborot resurslari, axborot texnologiyalari va aloqa vositalari.

axborot tizimi

E

100

Kiber huquqining obyektlarini sanang

raqamli aktivlar (masalan, domen nomlari, kriptovalyutalar)
elektron axborot va ma’lumotlar (shaxsiy ma’lumotlar, tijorat sirlar)
axborot‑kommunikatsiya texnologiyalari (tarmoqlar, dasturiy ta’minot, serverlar)
raqamli xizmatlar va platformalar (internet servislar, onlayn xizmatlar)  

200

Kiber huquqining obyekti

bu raqamli makonda yuzaga keladigan huquqiy munosabatlarni tartibga soluvchi va himoya qilinadigan barcha raqamli resurslar va tizimlar.

300

kiber jinoyatlarga aniq misollar keltiring

Phishing,

carding,

skimming,

Identity Theft

400

axborot tizimi tarkibidagi elektron shakldagi axborot, maʼlumotlar banki, maʼlumotlar bazasi, shu jumladan axborot tizimlarida ochiq shaklda joylashtiriladigan yoxud eʼlon qilinadigan audio-, video-, grafik va matnli axborot;

axborot resursi

500

yuridik va jismoniy shaxslarning axborotga boʻlgan ehtiyojlarini qondirish uchun axborot resurslari, axborot texnologiyalari hamda axborot tizimlaridan foydalangan holda sharoit yaratishning tashkiliy ijtimoiy-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy jarayoni;

axborotlashtirish