Język Polski
Uczymy się polskiego
Легалізацыя / Legalizacja
Ахова здароўя / Ochrona zdrowia
Працаўладкаванне / Zatrudnienie
ZUS
100

Jeden sąsiad, dwaj… lub dwóch…?  

dwaj sąsiedzi/dwóch sąsiadów

100

Planujemy przeszłość czy przyszłość?  

 przyszłość

100

Białorusin składa wniosek o pobyt czasowy i pracę. Do jakiego momentu powinien złożyć wniosek, żeby nie „wypaść” z legalnego pobytu?

Nie później niż ostatniego dnia legalnego pobytu w Polsce. Podstawa: Ustawa o cudzoziemcach, art. 105 i art. 108.

100


Jak nazywa się polski publiczny fundusz, przez który zwykle uzyskuje się dostęp do lekarzy w ramach państwowego ubezpieczenia?

NFZ — Narodowy Fundusz Zdrowia.

100


Która umowa w Polsce najsilniej chroni pracownika jako „pracownika” według Kodeksu pracy? A) umowa o pracę; B) umowa o dzieło; C) umowa zlecienie


A — umowa o pracę. Kodeks pracy definiuje stosunek pracy jako pracę pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie wskazanym przez pracodawcę, za wynagrodzeniem. Sama nazwa umowy nie decyduje, jeśli faktycznie istnieje stosunek pracy. Podstawa: Kodeks pracy, art. 22.

100


Czym jest ZUS w jednym zdaniu?  


Zakład Ubezpieczeń Społecznych — instytucja związana ze składkami społecznymi i świadczeniami: emeryturą, chorobą, wypadkiem, macierzyństwem i innymi ryzykami ubezpieczeniowymi.

200

Która forma jest poprawna? Introwertyk czy introwert?  

Introwertyk.

200

Jak nazywa się osoba, która lubi spędzać czas w domu?  

a) domownik 

b) domator 

c) domokrążca  

domator

200

Co samo w sobie nie daje prawa do pracy w Polsce? 

A) ważna karta pobytu z dostępem do rynku pracy; 

B) zezwolenie na pracę + legalny pobyt; 

C) sam fakt złożenia wniosku o kartę pobytu; 

D) oświadczenie/zezwolenie, jeśli pasuje do danej sytuacji.  

C. Złożenie wniosku o kartę może zalegalizować pobyt przy spełnieniu warunków z art. 108 Ustawy o cudzoziemcach, ale prawo do pracy wymaga odrębnej podstawy.  

200

 Co najczęściej daje cudzoziemcowi dostęp do NFZ bez dobrowolnej umowy? 

A) sam najem mieszkania; 

B) praca z obowiązkowymi składkami; 

C) praca po umowie o dzieło;


 B. Przy zatrudnieniu z obowiązkowymi składkami osoba zwykle uzyskuje ubezpieczenie zdrowotne przez ZUS/NFZ.

200


Pracodawca prosi o pracę „na próbę” przez 3 dni bez umowy i bez wynagrodzenia. Jaka jest główna czerwona flaga?  


Praca powinna być sformalizowana i opłacona. W stosunku pracy pracodawca ma obowiązek wypłaty wynagrodzenia; pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia. Podstawa: Kodeks pracy, art. 22 i art. 84–85.  

200


Która umowa zwykle daje pełny pakiet pracowniczych gwarancji społecznych? A) umowa o pracę; B) umowa o dzieło z obcą firmą; C) ustna praca dorywcza; D) „staż bez papierów”.


A. Pracownicy na podstawie umowy o pracę podlegają ubezpieczeniom społecznym. Podstawa: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 6, 11–13.

300

Jak można zapytać o imię psa lub kota.  

Jak się wabi twój pies/kot?

300

Czym się różni wesele od ślubu?

ślub to ceremonia, podczas której składamy przysięgę i podpisujemy dokumenty, a wesele to impreza po ślubie.

300


Uczestnik mówi: „Mam w paszporcie stempel/potwierdzenie złożenia wniosku o kartę, więc mogę jeździć po Schengen jak wcześniej”. Co jest niebezpieczne w tym stwierdzeniu?


Stempel/potwierdzenie złożenia wniosku pomaga w zakresie legalności pobytu w Polsce, ale nie jest kartą pobytu i nie zastępuje wizy/karty przy podróżach po Schengen.  

300


Uczestniczka pracuje tylko na podstawie umowy o dzieło i mówi: „Skoro pracuję, to na pewno mam NFZ”. Co trzeba sprawdzić?

Trzeba sprawdzić, czy faktycznie nastąpiło zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego. Umowa o dzieło zwykle nie daje obowiązkowych składek ZUS/NFZ, jeśli nie jest to szczególna sytuacja, np. umowa z własnym pracodawcą.

300

Co z poniższych może wskazywać, że zamiast zlecenia faktycznie istnieje stosunek pracy? A) stały grafik, miejsce pracy i przełożony, który kieruje procesem; B) jednorazowy rezultat bez kontroli procesu; C) brak przełożonego; D) praca całkowicie według własnego grafiku.


A. Jeśli praca jest wykonywana pod kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, są to cechy stosunku pracy, niezależnie od nazwy umowy. Podstawa: Kodeks pracy, art. 22 §1–1².

300


Студэнту 24 гады прапануюць umowa zlecenie і кажуць, што ZUS не будзе. Гэта заўсёды памылка? 



Не заўсёды. Zleceniobiorca можа не падлягаць абавязковым сацыяльным узносам, калі, напрыклад, ён студэнт/вучань да 26 гадоў або мае іншы тытул страхавання, напрыклад поўны etat.

400

Ułóż z tych liter słowo: h u c o a k ł m z c. 

Podpowiedź: osoba, która bardzo lubi jeść smaczne jedzenie i w dużych ilościach.  

 łakomczuch 

400

Paweł ma dwóch przyjacieli czy przyjaciół?  

 przyjaciół

400


Od 1 grudnia 2025 roku przy składaniu wniosku o pobyt czasowy ważne jest sprawdzenie: A) nowego formularza wniosku i załączników; B) tylko nowego rozmiaru zdjęcia; C) tylko tłumaczenia paszportu; D) tylko numeru PESEL.


A. Od 1 grudnia 2025 roku obowiązuje nowy wzór wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz zaktualizowane załączniki.

400

Osoba nie ma pracy, nie ma ubezpieczenia przez członka rodziny i nie ma innego tytułu do NFZ. Który wariant może być rozwiązaniem? 

A) dobrowolne ubezpieczenie w NFZ; 

B) czekanie, aż system sam włączy ją do NFZ;

C) prywatne ubezpieczenie zawsze zastępuje NFZ;  


A. Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ jest możliwe dla osób bez obowiązkowego tytułu. Podstawa: Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 68.

400


Białorusin otrzymał propozycję: „Będziesz pracować w magazynie, umowa później, ale do karty pobytu damy papier”. Jakie 3 pytania powinien zadać przed rozpoczęciem pracy?  


 1) Jaki typ umowy i od jakiej daty? 2) Na jakiej podstawie ma prawo pracować: zezwolenie/oświadczenie/karta z dostępem? 3) Czy będzie zgłoszenie do ZUS i kto płaci składki?

400


Co jest bardziej niebezpieczne dla osoby, która pracuje tylko na podstawie umowy o dzieło? A) może nie mieć ubezpieczenia chorobowego i NFZ; B) zawsze automatycznie ma zwolnienie chorobowe płatne; C) zawsze ma płatny urlop; D) pracownik płaci ZUS lekarzowi gotówką.


A. Umowa o dzieło zwykle nie tworzy obowiązkowych składek społecznych i zdrowotnych, poza szczególnymi przypadkami, dlatego mogą nie przysługiwać świadczenia chorobowe ani NFZ.

500

Komu mogą pomagać wolontariusze? Podaj minimum 1 przykład.  

Przykładowa odpowiedź: seniorom, uchodźcom, dzieciom, osobom z niepełnosprawnościami, osobom chorym, osobom w kryzysie bezdomności, zwierzętom.

500

Popraw błąd w zdaniu:  Mam trzy żywioły: psa, kota i chomika.  

 żywioły -> zwierzęta

500


Białorusin przyszedł na konsultację: „Jestem legalnie w Polsce, pracuję, ale nie rozumiem, kto składa dokumenty dotyczące pracy: ja czy pracodawca?” Wyjaśnij role: kto składa wniosek o zezwolenie na pracę, a kto — o pobyt czasowy i pracę?


Zezwolenie na pracę zwykle załatwia pracodawca u wojewody; pobyt czasowy i pracę składa sam cudzoziemiec, który przebywa legalnie w Polsce, do wojewody. Podstawa: Ustawa z 20.03.2025 o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, Dz.U. 2025 poz. 621.  

500


Uczestnik zachorował, ale w rejestracji eWUŚ „świeci się na czerwono”. Jakie 3 praktyczne kroki powinien wykonać, zanim zapłaci za wizytę jako osoba nieubezpieczona?


1) Sprawdzić u pracodawcy/zleceniodawcy, czy został zgłoszony do ZUS/NFZ. 2) Sprawdzić swój tytuł do ubezpieczenia: umowa o pracę, zlecenie, status studenta, członek rodziny, dobrowolny NFZ. 3) Uzyskać potwierdzenie ubezpieczenia albo skontaktować się z ZUS/NFZ w celu poprawienia danych.

500


Uczestnik KIS chce zmienić pracodawcę w trakcie procedury pobyt czasowy i praca. Jakie jest główne ryzyko dla legalizacji?

Trzeba sprawdzić, czy jego wniosek/decyzja są związane z konkretnym pracodawcą, stanowiskiem, wynagrodzeniem i warunkami. Zmiana pracodawcy może wymagać aktualizacji dokumentów albo nowej procedury; nie można po prostu „przenieść” starych podstaw bez sprawdzenia.

500


Uczestnik pyta: „Dlaczego ważne jest, żeby pracodawca zgłosił mnie do ZUS, skoro jestem młody i rzadko choruję?” Odpowiedz w formacie „3 powody”.  


1) ZUS/NFZ wpływa na dostęp do opieki medycznej. 2) Składki mogą dawać prawo do świadczeń w razie choroby, wypadku, rodzicielstwa. 3) Historia legalnego zatrudnienia i składek pomaga wykazywać stabilność dochodu w procedurach migracyjnych.