Mehnat iqtisodiyoti
.....- insonning bilim, ko'nikma, tajriba va sog'liq darajasini o'z ichiga olgan ish bajarish qobiliyati.
Mehnat salohiyati
Aqliy va maʼnaviy mehnat salohiyatiga nimalar kiradi ?
Bilim, malaka, mativatsiya, masʼuliyat
1.Mama. 2.Ata. 3.Ejashma. 4.Ina bi. 5.Uchak.
1.Buvi. 2.Ota. 3. Hazillashma. 4. Mana bu. 5.Tom.
Bundan sakkiz asr muqaddam Neglinnaya daryosining Moskva daryosiga quyilish joyida, tik yonbag‘irli tepalikda rus knyazi Yuriy Dolgorukiy buyrug‘i bilan kichik yog‘och qal’a quriladi. O’sha davrlarda Rusda bunday kichik qal’a-shaharchalar ko‘p bo‘lgan. Aynan mana shu shaharcha va ana shu qal’a shonli va buyuk tarixga ega bo‘lishi o‘sha paytlarda hech kimning hayoliga kelmagan. Diqqat savol: U qal’a-shaharcha qanday nomlangan?
Kreml
5-masala.
Hududda mehnatga layoqatli aholi soni – 520 ming kishi. Shundan 468 ming kishi iqtisodiy faol, 42 ming kishi ishsiz.
Agar davlat bandlik dasturlari orqali 12 ming yangi ish o‘rni yaratilsa, yangi ishsizlik darajasi qanday bo‘ladi?
42-12=30 ming ishsiz
30/468*100= 6.41%
Iqtisodiy inqiroz davridagi ishsizlik.
Tsiklik ishsizlik
Nafaqalar, ijtimoiy yordamlar qoʻllanilishi qaysi bandlik siyosati
Passiv bandlik
1.Darak. 2.Paxsa. 3.Sanjaq. 4.Ana. 5.Barak.
1.Terak. 2.Devor. 3.Argʻimchoq. 4.Ona. 5.Chuchvara.
Undan qancha olsangiz kattalashadi, qancha qo’shsangiz kichrayadi
Diqqat savol: Nima u?
Chuqur ( oʻra )
Davlat bandlik markazi orqali 1 yil davomida 18 ming kishi ishga joylashtirildi. Ushbu hududda yil boshida ishsizlar soni 60 ming kishi edi.
1) Bandlik siyosatining samaradorlik ko‘rsatkichini aniqlang.
2) Agar keyingi yilda qayta tayyorlash kurslari orqali yana 10 ming kishi band bo‘lsa, samaradorlik qanday o‘zgaradi?
1) 30%. 2) 46.7%
Ishchi kuchining bir joydan boshqa yoki bir ish turidan boshqasiga oʻtish qobilyati
Mehnat resurslari mobilligi
Talab va taklif narxni belgilaydi, iste’molchi ratsional qaror qabul qiladi. Bu gap qaysi iqtisodiy yoʻnalishga tegishli ?
Neoklassik iqtisodiyot
1.Tamancha. 2.Seycha. 3.Taka. 4.Deshonda. 5. Qumillishdi.
1.Ninachi. 2.Chumchiq. 3.Yostiq. 4.Tashqarida. 5. Bekinmachoq.
U qadimdan inson xayotining qaqshatqich, ayovsiz va qutulib bo‘lmas yo‘ldoshi bo‘lib kelgan. Shu bilan bir qatorda u falokatning elchisi, inson organizmining sadoqatli va sezgir ximoyachisidir. Ammo u me’yoridan o‘tgach, uning ximoyaviy kuchi butun organizm uchun falokat qudratiga aylanadi
Diqqat savol: U nima?
Og‘riq
Yuqori malakali 8 ming mutaxassis chet elga ishlash uchun ketdi. Ularning o‘rtacha yillik mahsuldorligi 150 mln so‘m edi.
Topshiriq:
Yo‘qotilgan ishlab chiqarish hajmini hisoblang.
Agar ularning o‘rnini 70% samaradorlik bilan yangi kadrlar egallasa, real yo‘qotish qancha bo‘ladi?
Yo‘qotilgan ishlab chiqarish hajmi = 1.2 trln so‘m.
Real yo‘qotish = 360 mlrd so‘m
Erkin bozor, xususiy mulk va raqobatni rivojlantirish. Qaysi iqtisodiy model targʻibotiga tegishli ?
Liberal iqtisodiyot
Qaysi iqtisodiy maktab fikriga koʻra davlat iqtisodiy inqiroz davrida faol aralashib, talabni oshirishi kerak.
Keynschilik iqtisodiy maktabi
1.Ashaq. 2.Papaq. 3.Gujum. 4.Boʻyan. 5.Dur.
1.Past. 2.Telpak. 3.Chinor. 4.Beda. 5.Toʻxta.
Bu so‘z arab tilida “yuk ko‘taruvchi” degan ma’noni anglatadi. Hozirgi kunda bu so‘z qaysidir ma’noda to‘g‘ri bo‘lishi mumkin. Lekin bu so‘z deyarli umumman boshqa ma’noni anglatadi. Diqqat savol: Bu qanday so‘z?
Vazir
Migrantlar yuborgan pul o‘tkazmalari 25% ga oshdi. Pul massasi 10% ga oshdi. Narxlar elastikligi 0,6.
Topshiriq: Taxminiy inflyatsion bosimni (%) baholang.
25%-10%=15%
15%×0.6=9%
Gig iqtisodiyoti nima?
Vaqtinchalik, loyiha asosidagi ish shakli.
Agar avtomatlashtirish ish o‘rinlarini qisqartirsa, lekin ishlab chiqarish hajmi oshsa, bu holat mehnat iqtisodiyotida qanday baholanadi?
Mehnat unumdorligi oshganini bildiradi.
Ammo bandlik muammosi yuzaga kelishi mumkin
Hazorasp soʻzining eski Xorazmchadagi maʼnosi
Ming otliqlar diyori
Kometa, teleskop, apistogramma, metinnis, puntiuskonxonius, mezonkauta
Diqqat savol: Bu nomlarning umumiyligi nimada?
Bularning barchasi akvarium baliqlarining nomi
Shaxs 4 yil davomida yiliga 15 mln so‘mdan kontrakt to‘ladi. Agar oliy ma’lumot olmagan shaxsning o‘rtacha oylik ish haqi 3 mln so‘m, oliy ma’lumot olgan shaxsniki 5,5 mln so‘m bo‘lsa:
Topshiriq:
30 yillik mehnat faoliyati davomida qo‘shimcha sof daromadni hisoblang.
840 mln soʻm