1
-n qo'shimchasi qachon nisbat, qachon so'z yasovchi bo'ladi?
Javob: Fe’lga qo‘shilib harakat yo‘nalishini o‘zgartirsa nisbat (to‘plandi), yangi ma’noli ot yasasa so‘z yasovchi (ekin) bo‘ladi.
-lab qo'shimchasining ikki vazifasi nima?
Javob: Miqdorga qo‘shilsa chama son (minglab), vaqt yoki holatga qo‘shilsa ravish (ertalab) yasaydi.
-sh qo'shimchasi qanday farqlanadi?
Javob: Birgalikni bildirganda nisbat (gaplashdi), harakatning nomini bildirganda harakat nomi (o‘qish) hisoblanadi.
-gina qachon yuklama bo'lib keladi?
Javob: Gapda "faqat" ma’nosini bersa yuklama (Ahmadgina keldi), mehr yoki kichraytirish bildirsa shakl yasovchi (qizgina) bo‘ladi.
-in qo'shimchasi qachon ravish yasaydi?
Javob: Harakatning ketma-ketligini yoki tarzini bildiruvchi so‘zlar hosil qilganda. Masalan: birin-ketin.
Orttirma nisbat qo'shimchalari qaysilar?
Javob: -tir, -ar, -dir, -iz. Masalan: ichir, chiqar, kuldir, tomiz.
-ay va -y qo'shimchalari nima yasaydi?
Javob: Ot yoki sifatdan fe’l yasaydi. Masalan: ko‘pay (ko‘p+ay), qoray (qora+y).
-qa qo‘shimchasi qachon kelishik, qachon lug‘aviy shakl yasovchi bo‘ladi?
Javob: Ismlarga qo‘shilib munosabat bildirsa kelishik (ishga), fe’llarda harakat davomiyligini bildirsa lug‘aviy shakl yasovchi (o‘roqqa) bo‘ladi
-qin qo‘shimchasi qanday uch xil vazifani bajarishi mumkin?
Javob: Ot yasovchi (toshqin), sifat yasovchi (jo‘shqin) va fe’lning buyruq-istak mayli shakli (boqqin) bo‘lib keladi.
-la qo‘shimchasi fe’l yasashdan tashqari yana qanday vazifani bajaradi?
Javob: Fe’llarga qo‘shilib harakatning davomiyligi va kuchliligini bildiradi (ishqala).
-dir qo‘shimchasi qanday grammatik ma'nolarni ifodalaydi?
Javob: Kesimlik shakli (o‘quvchidir), orttirma nisbat (kuldirdi) va gumon olmoshi yasovchi (kimdir) vazifalarida keladi.
-cha qo‘shimchasi qaysi so‘z turkumlarini yasashi mumkin?
Javob: Ot (tushuncha), sifat (farg‘onacha) va ravish (o‘zicha) turkumidagi so‘zlarni yasaydi.
-loq va -choq qo‘shimchalarining o‘xshashligi nimada?
Javob: Har ikkalasi ham ot va sifat yasashdan tashqari, otlarda erkalash va kichraytirish ma’nosini hosil qiladi (bo‘talok, kelinchak).
Quyidagi gapda qatnashgan omonim so‘zlarning turkumini aniqlang:
"Eshikni mahkam baxt (1), toki senga kulib boqsin baxt (2)."
A) 1 - Ot, 2 - Ot
B) 1 - Fe’l, 2 - Ot
C) 1 - Sifat, 2 - Fe’l
D) 1 - Ot, 2 - Sifat
B) 1 - Fe’l, 2 - Ot
Qaysi javobda omonim so‘zlar juftligi o‘zaro bir xil so‘z turkumiga mansub?
A) Yoz (fasl) – Yoz (mashq yoz)
B) O‘t (olov) – O‘t (o‘t-o‘lan)
C) Qaz (hayvon) – Qaz (yerni qazish)
D) Soliq (to‘lov) – Soliq (so‘lib qolgan)
B) O‘t (olov) – O‘t (o‘t-o‘lan)
Mantiqiy zanjirni to‘ldiring:
Kiyikning shoxi bor – Daraxtning shoxi bor (Ko‘p ma’noli so‘z)
Daraxtning shoxi sindi – Shaxmatda shox qo‘yildi ( ? )
A) Sinonim so‘zlar
B) Paronim so‘zlar
C) Omonim so‘zlar
D) Antonim so‘zlar
C) Omonim so‘zlar
"Bo‘sh" omonim so‘zi qaysi gapda "bo‘shashmoq, qattiq emas" ma’nosida kelgan?
A) Ishdan bo‘sh vaqtingda kitob o‘qi.
B) Bu bo‘sh chelakni u yoqqa olib qo‘y.
C) Arqonning uchini biroz bo‘sh qo‘yib yubor.
D) Sinfda bo‘sh joy qolmagan edi.
C) Arqonning uchini biroz bo‘sh qo‘yib yubor.
Qaysi gapda "ot" soʻzi boshqa turkumga (fe’lga) mansub boʻlgan omonimi bilan qatnashgan?
A) Ot — insonning eng yaqin doʻsti.
B) Kamonchi oʻqni nishonga aniq oʻtaladi.
C) Poygada qora ot marraga birinchi keldi.
D) Otning kishnashi uzoqdan eshitildi
B) Kamonchi oʻqni nishonga aniq oʻtaladi.
"Yoz" soʻzi qatnashgan qaysi gapda omonimlik xususiyati bor?
A) Men yoz faslini juda yaxshi koʻraman.
B) Darsda berilgan topshiriqni chiroyli qilib yoz.
C) Gilamni quyoshga qarab yaxshilab yoz.
D) Yuqoridagilarning barchasida.
C) Gilamni quyoshga qarab yaxshilab yoz.
"Bogʻ" soʻzi qaysi gapda "meva-cheva yetishtiriladigan joy" ma’nosida kelgan?
A) Poyabzalingning bogʻini bogʻlab ol.
B) Bizning bogʻda oʻrik va giloslar pishdi.
C) Bir bogʻ oʻtinni chetga olib qoʻy.
D) Insonlar orasidagi mehr bogʻi uzilmasin.
C) Bir bogʻ oʻtinni chetga olib qoʻy.
Qaysi qatorda omonim soʻzlar berilmagan (ya’ni ular sinonim yoki boshqa hodisa)?
A) Sharq (tomon) — Sharq (shovqin)
B) Boʻsh (boʻshashgan) — Boʻsh (boʻsh joy)
C) Yuz (son) — Yuz (chehra)
D) Til (a’zo) — Til (fe’l)
B) Boʻsh (boʻshashgan) — Boʻsh (boʻsh joy)
Qaysi javobda omonimlar juftligi to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
A) Issiq — Sovuq
B) Baland — Past
C) Chiroyli — Go‘zal
D) Tush — Tush
D) Tush — Tush
Qaysi gapda "son" so‘zi omonim (shakldosh) sifatida kelgan?
A) Sinfimizda o‘quvchilar soni o‘ttizta edi.
B) Sportchi mashg‘ulot paytida sonidan jarohat oldi.
C) Matematika darsida tub sonlarni o‘rgandik.
D) Berilgan sonlarning eng kattasini toping.
B) Sportchi mashg‘ulot paytida sonidan jarohat oldi.
"Bog‘" so‘zi qaysi gapda "dasta" yoki "to‘p" (narsa) ma’nosida kelgan?
A) Bizning bog‘da o‘rik va giloslar pishdi.
B) Onam bozordan bir bog‘ kashnich sotib oldilar.
C) Poyabzalingning bog‘ini mahkam bog‘lab ol.
D) Do‘sting bilan aloqangni bog‘.
B) Onam bozordan bir bog‘ kashnich sotib oldilar.
Qaysi gapda omonim so‘zlar "Ot + Fe’l" turkumiga mansub?
A) Kecha tush ko‘rdim. / Tog‘dan pastga tush.
B) Yuzingdan nur yog‘ilmoqda. / Kitobning yuzinchi beti.
C) Bahorda o‘tlar ko‘karib chiqdi. / Yuragimda bir o‘t yondi.
D) Idishning tubi teshik ekan. / Masalaning tub ma’nosi.
A) Kecha tush ko‘rdim. / Tog‘dan pastga tush.